Can thiệp giảm tác hại HIV: Cầu nối đưa dịch vụ dự phòng đến gần hơn với người có nguy cơ

Song song với giám sát dịch tễ và xét nghiệm sàng lọc, can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV là một trong những mũi nhọn chiến lược nhằm khống chế sự lan rộng của dịch bệnh trong cộng đồng. Nhận thức rõ tầm quan trọng này, trong năm 2025, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh tiếp tục duy trì, nâng cao chất lượng hoạt động cấp phát miễn phí các vật phẩm can thiệp như: bơm kim tiêm sạch, bao cao su, chất bôi trơn cho nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ cao và thành viên các nhóm đồng đẳng trên toàn tỉnh. Việc triển khai đồng bộ, bao phủ diện rộng các biện pháp cơ học này không chỉ giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo qua đường máu và đường tình dục, mà còn từng bước xây dựng ý thức chủ động bảo vệ sức khỏe cho những nhóm người yếu thế, dễ bị tổn thương.

Hiệu quả và quy mô của mạng lưới can thiệp giảm hại tại địa phương được minh chứng thuyết phục qua những con số ấn tượng từ nguồn vật phẩm y tế phân phối trực tiếp đến tận tay đối tượng đích. Trong năm 2025, toàn tỉnh đã cấp phát thành công 178.110 chiếc bao cao su, 14.220 gói chất bôi trơn nhằm đảm bảo hiệu quả dự phòng tối đa trong hành vi tình dục an toàn, và 90.000 chiếc bơm kim tiêm sạch cho các nhóm đối tượng nguy cơ cao nhiễm HIV.

Không dừng lại ở việc cung cấp vật dụng, công tác giáo dục thay đổi hành vi, nâng cao nhận thức qua tư vấn và đối thoại trực tiếp cũng được đặc biệt chú trọng. CDC tỉnh đã chủ động phối hợp chặt chẽ với SCDI tỉnh tổ chức chuỗi hoạt động tư vấn nhóm và cá nhân về dự phòng lây nhiễm HIV chuyên sâu cho thành viên các nhóm đồng đẳng trên địa bàn. Điểm sáng nổi bật trong năm qua là hoạt động can thiệp mạnh mẽ từ 04 tổ chức dựa vào cộng đồng (CBO) gồm: Hạnh Phúc, Đồng Cảm, Dreamteam và Irainbow. Các CBO này đã tiếp cận trực tiếp, kịp thời cấp phát vật phẩm cho nhóm nguy cơ cao như người nghiện chích ma túy (NCMT), phụ nữ bán dâm (PNMD) và nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM). Những buổi tư vấn thân thiện, không phán xét của các CBO chính là cầu nối quan trọng giải tỏa khúc mắc tâm lý, trang bị kiến thức chuẩn xác về đường lây truyền, thúc đẩy đối tượng đích tự nguyện thay đổi hành vi hướng tới lối sống an toàn.

Bên cạnh đó, các CBO cũng thúc đẩy mở rộng độ bao phủ của chương trình tự xét nghiệm HIV. Khách hàng có nguy cơ được tư vấn, hướng dẫn và đăng ký nhận bộ test tự xét nghiệm miễn phí qua website tuxetnghiem.vn, giúp xóa bỏ rào cản về khoảng cách địa lý, tâm lý e ngại hay nỗi lo bị kỳ thị, phân biệt đối xử tại cơ sở y tế. Sau khi đăng ký, khách hàng được cung cấp bộ sinh phẩm tự xét nghiệm tại nhà kèm hướng dẫn sử dụng, được tư vấn trước - sau xét nghiệm, đồng thời hỗ trợ kết nối với các dịch vụ xét nghiệm khẳng định, điều trị ARV, PrEP hoặc dịch vụ dự phòng phù hợp. Việc duy trì cơ chế đăng ký nhận test định kỳ 3 tháng một lần đã tạo điều kiện để các nhóm nguy cơ cao chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe bản thân, phát hiện sớm trường hợp nhiễm HIV để nhanh chóng tiếp cận dịch vụ chăm sóc, điều trị.

Một trong những yếu tố cốt lõi làm nên thành công và tính bền vững của chương trình là sự phối hợp liên ngành nhịp nhàng cùng mô hình tiếp cận đa điểm, đa tầng linh hoạt. Công tác can thiệp giảm hại hiện nay không còn đơn độc trong ngành y tế, mà được triển khai thường xuyên, liên tục thông qua hệ thống y tế toàn diện với sự đồng hành, hỗ trợ sát sao từ chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể địa phương.

Nhìn lại chặng đường năm 2025, những thành quả toàn diện trong công tác can thiệp giảm tác hại đã khẳng định tính đúng đắn của việc kết hợp giữa giải pháp y tế chuyên môn, sự tham gia tích cực của các CBO và sức mạnh từ toàn xã hội. Trong giai đoạn tiếp theo, CDC tỉnh sẽ tiếp tục tối ưu hóa nguồn lực, đa dạng hóa phương thức tiếp cận và nâng cao năng lực cho đội ngũ đồng đẳng viên để lưới dự phòng ngày càng vững chắc. Việc kiên trì theo đuổi các giải pháp can thiệp giảm hại dựa trên bằng chứng khoa học và sự thấu cảm cộng đồng sẽ là đòn bẩy chiến lược để tỉnh nhà giữ vững thành quả đạt được, giảm thiểu số ca nhiễm mới, hướng tới mục tiêu kiểm soát và chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030.