5 món cháo giúp cơ thể giảm mệt mỏi lúc giao mùa

Giao mùa, nhiều người dễ mệt mỏi, chán ăn. Những món cháo thanh đạm, dễ tiêu, giàu dinh dưỡng có thể giúp bổ sung năng lượng và dưỡng chất.

1. Vì sao cơ thể dễ mệt mỏi khi giao mùa?

ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh cho biết, thời tiết giao mùa, đặc biệt từ cuối hè sang đầu thu, nhiều người thường cảm thấy mệt mỏi, uể oải, ăn ngủ kém, cơ thể thiếu sức sống.

Theo y học cổ truyền, giai đoạn giao mùa ngoại tà (phong, hàn, thấp hoặc táo) dễ xâm nhập nếu chính khí suy yếu. Đồng thời, chức năng của tỳ vị - cơ quan chủ vận hóa thức ăn và sinh hóa khí huyết - cũng dễ bị ảnh hưởng. Khi tỳ vị hoạt động kém, cơ thể không hấp thu và chuyển hóa chất dinh dưỡng hiệu quả, dẫn đến mệt mỏi, ăn uống kém ngon, đầy bụng hoặc suy giảm sức đề kháng.

Trong thời điểm giao mùa, chế độ ăn nên ưu tiên các món mềm, ấm nóng, dễ tiêu hóa, hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ hoặc quá lạnh. Cháo là món ăn đáp ứng tốt các yêu cầu này vì vừa cung cấp nước, năng lượng, vừa giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.

2. Một số món cháo giúp giảm mệt mỏi

2.1. Cháo gà hạt sen - Bổ khí, dưỡng tỳ, an thần

Theo Đông y, thịt gà có tác dụng ôn trung (làm ấm tỳ vị), ích khí, bổ hư (bồi bổ cơ thể); hạt sen giúp bổ tỳ, dưỡng tâm, an thần. Khi kết hợp với gạo tẻ tạo thành món cháo dễ tiêu hóa, phù hợp với người mệt mỏi, suy nhược sau những ngày làm việc căng thẳng hoặc sau đợt ốm.

Cách chế biến: 100 g thịt gà, 30-40 g hạt sen tươi hoặc 15-20 g hạt sen khô, 100 g gạo tẻ. Nấu cháo hạt sen cho nhừ, cho thịt gà xé nhỏ vào đun thêm khoảng 10 phút, nêm gia vị vừa phải.

Món cháo này thích hợp dùng vào bữa sáng hoặc bữa tối, mỗi tuần 2-3 lần.

2.2. Cháo đậu đỏ - Bổ khí huyết, hỗ trợ giảm mệt mỏi

Đậu đỏ theo y học cổ truyền có tác dụng thanh nhiệt, giải độc. Đậu đỏ chứa nhiều vitamin nhóm B, chất xơ, sắt và kali, góp phần hỗ trợ quá trình tạo máu và chuyển hóa năng lượng.

Nguyên liệu: 50 g đậu đỏ, 80 g gạo tẻ, một ít gừng tươi. Ngâm đậu đỏ khoảng 4-6 giờ trước khi nấu để nhanh mềm. Nấu cùng gạo đến khi cháo nhừ, thêm vài lát gừng giúp làm ấm tỳ vị và tăng hương vị.

Món cháo phù hợp với người mệt mỏi kèm cảm giác nặng người, ăn uống kém. Ngoài ra, đậu đỏ còn góp phần dưỡng tâm.

2.3. Cháo bí đỏ thịt nạc - Bổ tỳ vị, tăng năng lượng

Bí đỏ chứa nhiều beta-caroten, vitamin C, vitamin E và kali. Theo Đông y, bí đỏ có tác dụng bổ trung, ích khí, kiện tỳ, hòa vị. Kết hợp với thịt nạc sẽ giúp bổ sung protein chất lượng cao, hỗ trợ phục hồi thể lực, phù hợp với người cao tuổi, người mới ốm dậy.

Nguyên liệu: 100 g bí đỏ, 80 g thịt nạc, 80 g gạo tẻ. Nấu cháo chín nhừ, thêm thịt băm và bí đỏ cắt nhỏ, tiếp tục đun đến khi các nguyên liệu mềm hoàn toàn.

2.4. Cháo táo đỏ, kỷ tử - Dưỡng huyết, giảm suy nhược

Táo đỏ và kỷ tử thường được sử dụng trong các món ăn dưỡng sinh. Theo Đông y, táo đỏ có tác dụng bổ tỳ, dưỡng huyết; kỷ tử giúp bổ can thận, dưỡng huyết, ích tinh.

Nguyên liệu: 6-8 quả táo đỏ, 10-15 g kỷ tử, 80 g gạo tẻ; nấu cháo gần chín mới cho táo đỏ và kỷ tử vào để giữ hương vị. Món cháo thích hợp với người làm việc căng thẳng, ngủ không ngon, cơ thể suy nhược nhẹ.

2.5. Cháo ý dĩ đậu xanh - Thanh nhiệt, kiện tỳ

Những ngày cuối hè đầu thu, nếu cơ thể có cảm giác nóng trong, nặng nề, ăn uống kém thì cháo ý dĩ đậu xanh là lựa chọn phù hợp. Ý dĩ có tác dụng kiện tỳ, lợi thấp; đậu xanh giúp thanh nhiệt, giải thử, sinh tân.

Nguyên liệu: 30 g ý dĩ, 30 g đậu xanh, 80 g gạo tẻ; ngâm ý dĩ và đậu xanh trước khi nấu để rút ngắn thời gian chế biến.

Lưu ý: Không nên dùng liên tục nhiều ngày với người có tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng hoặc tiêu chảy.

3. Ăn cháo thế nào để phát huy hiệu quả?

Cháo là món ăn hỗ trợ phục hồi cơ thể. Để đạt hiệu quả tốt hơn, cần kết hợp chế độ ăn uống cân đối và lối sống lành mạnh.

Một số lưu ý gồm:

• Ăn cháo khi còn ấm, tránh để nguội hoặc ăn quá nóng.
• Không nên chỉ ăn cháo trong thời gian dài vì có thể thiếu năng lượng và các chất dinh dưỡng khác. Nên thay đổi nguyên liệu để bữa ăn đa dạng.
• Kết hợp ngủ đủ giấc, vận động nhẹ và uống đủ nước.
• Nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài trên 2 tuần, kèm sụt cân, sốt, khó thở hoặc các biểu hiện bất thường khác, cần đi khám để xác định nguyên nhân, không nên chỉ điều chỉnh bằng chế độ ăn.

Hải Long