7 món ăn dưỡng sinh cho người cao tuổi trong mùa mưa

Thời tiết mưa ẩm, nhiệt độ thay đổi thất thường có thể khiến người cao tuổi dễ mệt mỏi, ăn uống kém, đầy bụng, khó tiêu hoặc đau nhức xương khớp. Vì vậy, chế độ ăn nên ưu tiên những món nóng ấm, mềm, dễ tiêu.

ThS.BS. Nguyễn Đình Thục, Phó Viện trưởng Viện Đông y Việt Nam cho biết, mùa mưa ẩm ướt có thể ảnh hưởng đến tỳ vị, làm suy giảm chức năng vận hóa của tạng Tỳ. Trong Đông y, tỳ ố thấp nhấn mạnh rằng tạng Tỳ rất kỵ sự ẩm ướt. Để bảo vệ sức khỏe, việc lựa chọn món ăn phù hợp trong mùa này là cực kỳ quan trọng.

Người cao tuổi thường có sức nhai yếu, nhu động ruột giảm, các cơ vùng bụng bị nhão, yếu, sức đề kháng, hệ miễn dịch giảm. Bên cạnh đó, nhiều người mắc các bệnh mạn tính như viêm đại tràng mạn, hội chứng ruột kích thích, trào ngược dạ dày - thực quản, táo bón, trĩ, mất ngủ, tăng huyết áp, đái tháo đường...

Vì vậy, "ăn dưỡng sinh" không có nghĩa là phải ăn những món cầu kỳ hay sử dụng nhiều vị thuốc. Quan trọng nhất là lựa chọn thực phẩm phù hợp, chế biến đúng cách, mềm, chín kỹ, hạn chế muối, đường và chất béo không lành mạnh.

Dưới đây là một số món ăn có thể tham khảo trong những ngày mưa ẩm thấp cho người cao tuổi:

1. Cháo kê, bí đỏ - kiện tỳ, dễ tiêu

Kê và bí đỏ đều là những thực phẩm dễ chế biến thành món mềm, phù hợp với người cao tuổi ăn uống kém. Kê quy vào 3 kinh: Tỳ, vị và thận, tính bình, vị ngọt, có tác dụng hòa trung, ích khí, kiện tỳ, dưỡng vị; thường được sử dụng trong chế độ ăn dưỡng sinh nhằm hỗ trợ tiêu hóa. Bí đỏ vị ngọt, tính ấm, quy vào 2 kinh: vị và đại trường, giúp bổ trung, ích khí, giải độc, thường được sử dụng trong chế độ ăn để hỗ trợ tiêu hóa, giúp ăn ngon, tiêu trệ.

Nguyên liệu: 50 g kê, 100 g bí đỏ, có thể thêm 30-50 g thịt lợn nạc băm nhỏ.

Cách chế biến: kê vo sạch, bí đỏ gọt vỏ, cắt nhỏ, cho kê và bí đỏ vào nồi, nấu với lượng nước vừa đủ đến khi nhừ, nếu thêm thịt nạc, băm nhỏ và cho vào nấu chín, có thể thêm một thìa nhỏ dầu thực vật, chút ít nước mắm ngon khi cháo chín. Món cháo mềm, dễ ăn, phù hợp với người cao tuổi có cảm giác đầy bụng, chậm tiêu hoặc ăn uống kém.

Người bệnh đái tháo đường cần kiểm soát khẩu phần bí đỏ và kê, đồng thời tính vào tổng lượng carbohydrate (chất đường bột) của bữa ăn, không dùng nhiều và không nên cho đường. Người bệnh viêm thận mạn, suy thận dùng cháo không cho muối, nước mắm hoặc người bệnh đang được bác sĩ yêu cầu kiểm soát lượng kali, phospho và protein cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên vì trong bí đỏ giàu kali, phospho.

2. Cháo ý dĩ và đậu đỏ - hỗ trợ kiện tỳ, lợi thấp

Ý dĩ có vị ngọt, nhạt, tính mát, quy 3 kinh: Tỳ, phế và thận, tác dụng kiện tỳ, bổ phế, thận giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn. Đậu đỏ có vị ngọt chua, tính bình, quy kinh tâm và tiểu trường, tác dụng lợi thủy, tiêu thũng, trừ thấp, giải độc và hành huyết; thường được sử dụng trong các món ăn dưỡng sinh với mục đích kiện tỳ vị, ăn ngon, lợi thấp, hành huyết.

Nguyên liệu: 30 g ý dĩ, 30 g đậu đỏ, 50-70 g gạo tẻ.

Cách chế biến: Ngâm đậu đỏ và ý dĩ trước khi nấu để nhanh mềm; cho tất cả nguyên liệu vào nồi, thêm nước vừa đủ và nấu đến khi nhừ. Món ăn phù hợp với những ngày mưa ẩm, đặc biệt khi người cao tuổi có cảm giác nặng nề, ăn uống kém.

3. Cá hấp gừng hành - món ăn giàu đạm, dễ tiêu

Cá gồm nhiều loài như: Cá chép, trắm, diếc... có nguồn protein rất phong phú, thường mềm và dễ ăn nếu được chế biến đúng cách. Hấp cá với gừng và hành giúp món ăn thơm, dễ ăn, hạn chế phải sử dụng nhiều dầu mỡ. Cá vị ngọt, tính ấm hoặc bình vào các kinh: Tỳ, vị, phế và thận, tác dụng kiện tỳ, ích vị, giúp ăn ngon, bổ dưỡng. Gừng tươi quy kinh phế, tỳ, vị, tác dụng ôn trung, tán hàn, ấm dạ dày, chỉ nôn, giảm đầy bụng khó tiêu, kích thích nhu động ruột. Hành có vị cay, tính ấm, không độc, quy kinh phế, vị và đại trường, tác dụng kích thích tiêu hóa.

Cách chế biến: Chọn cá tươi, làm sạch, hấp chín kỹ cùng vài lát gừng và hành. Khi ăn cần lọc kỹ xương, đặc biệt với người cao tuổi răng yếu hoặc khả năng nuốt kém; có thể dùng cá hấp cùng rau xanh và một phần cơm mềm.

4. Canh gà hầm củ sen - bổ sung protein, dễ ăn

Thịt gà nạc kết hợp với củ sen có thể tạo thành món canh mềm, dễ nhai và phù hợp với người cao tuổi. Gà vị ngọt, tính ấm, quy kinh tâm, tỳ, vị, can, thận, tác dụng ôn trung, ích khí, bổ tinh tủy, ấm dạ dày, bổ huyết… tốt cho người mới ốm dậy, người già yếu, suy nhược lâu ngày.

Củ sen vị ngọt tính bình, quy kinh tâm, tỳ, vị và phế, tác dụng bổ tỳ, dưỡng vị, hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường chức năng tỳ vị, tốt cho người ăn kém hoặc suy nhược cơ thể.

Nguyên liệu: Thịt gà bỏ da, củ sen, thêm cà rốt, một ít gừng tươi.

Cách chế biến: Thịt gà làm sạch, cắt miếng nhỏ; củ sen và cà rốt thái lát mỏng; cho tất cả nguyên liệu vào nồi, hầm đến khi thịt và rau củ mềm. Món canh có thể dùng cùng cơm mềm hoặc bún, miến. Người cao tuổi mắc bệnh thận hoặc cần kiểm soát lượng đạm cần điều chỉnh khẩu phần thịt gà phù hợp.

5. Trứng gà hấp thịt băm - mềm, giàu protein

Trứng hấp thịt băm có kết cấu mềm, ẩm, dễ nhai và phù hợp với người cao tuổi răng yếu. Trứng gà vị ngọt tính bình, quy kinh tâm, tỳ, phế và thận, tác dụng bồi bổ cơ thể, tư âm, dưỡng huyết, ích khí, tốt cho người suy nhược, mới ốm dậy, người cao tuổi. Thịt lợn nạc vị ngọt, mặn tính bình, quy kinh tỳ, vị và thận, tác dụng tư âm, nhuận táo, bổ trung ích khí.

Nguyên liệu: 1 quả trứng gà, 30-50 gam thịt lợn nạc băm, một ít nước ấm.

Cách chế biến: Trộn trứng với thịt lợn nạc băm và nước ấm, thêm mắm, muối nhạt rồi hấp cách thủy đến khi chín. Món ăn cung cấp protein từ trứng và thịt, phù hợp với người cao tuổi ăn uống kém hoặc cần tăng cường dinh dưỡng.

6. Canh bí đỏ nấu thịt lợn nạc - món ăn mềm, dễ tiêu

Bí đỏ là thực phẩm quen thuộc, có thể chế biến thành nhiều món phù hợp với người cao tuổi.

Cách chế biến: Bí đỏ gọt vỏ, cắt miếng nhỏ, nấu mềm cùng thịt lợn nạc băm. Có thể thêm hành hoặc một ít gừng tùy khẩu vị. Món canh có vị ngọt tự nhiên, mềm và dễ ăn.

7. Cháo gạo tẻ, thịt gà và hạt sen - dưỡng tâm, dễ ăn

Cháo gạo tẻ thịt gà hạt sen là món ăn mềm, dễ tiêu và phù hợp với người cao tuổi ăn uống kém. Hạt sen vị ngọt, tính bình, quy kinh tâm, tỳ và thận, tác dụng bổ tỳ, dưỡng tâm an thần, cố tinh và sáp trường.

Nguyên liệu: Gạo tẻ, thịt gà bỏ da, hạt sen tươi hoặc khô.

Cách chế biến: Hạt sen nấu mềm trước; gạo nấu thành cháo nhừ; thịt gà luộc chín, xé nhỏ hoặc băm nhuyễn rồi cho vào cháo, nấu thêm 3-5 phút. Món cháo này có thể phù hợp với người cao tuổi có thể trạng suy nhược, ăn uống kém hoặc ngủ không ngon.

Hải Long