Xoa bóp bấm huyệt hỗ trợ người bệnh dạ dày

Xoa bóp bấm huyệt có thể hỗ trợ giảm triệu chứng, cải thiện chức năng tiêu hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh dạ dày.

Bác sĩ nội trú Nguyễn Thành Vương, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội cho biết, người bệnh dạ dày thường gặp các triệu chứng như đau vùng thượng vị, đầy bụng, chậm tiêu, buồn nôn hay ợ hơi. Bên cạnh điều trị bằng thuốc và điều chỉnh chế độ ăn uống, xoa bóp bấm huyệt giúp cải thiện các triệu chứng cho người bệnh. 

1. Tác dụng của xoa bóp bấm huyệt đối với người bệnh dạ dày

Theo y học cổ truyền, các bệnh lý dạ dày chủ yếu thuộc phạm vi chứng Vị quản thống. Nguyên nhân thường liên quan đến can khí phạm vị (khí của tạng can mất điều hòa, ảnh hưởng đến hoạt động của dạ dày), tỳ vị hư nhược (chức năng tiêu hóa và hấp thu của tỳ và vị suy giảm), hàn tà phạm vị (tà khí lạnh từ môi trường hoặc do ăn nhiều đồ lạnh làm ảnh hưởng đến chức năng của dạ dày), thấp nhiệt (cơ thể đồng thời tích tụ thấp và nhiệt) hoặc huyết ứ (máu lưu thông kém), làm khí cơ (sự vận động, thăng giáng, xuất nhập khí) của tỳ vị mất điều hòa, gây đau, đầy trướng, ăn kém hoặc ợ chua.

Xoa bóp bấm huyệt giúp điều hòa khí huyết, kiện tỳ hòa vị (tăng cường chức năng của tỳ và điều hòa hoạt động của vị), thông kinh hoạt lạc (thúc đẩy khí huyết lưu thông), từ đó góp phần giảm đau, cải thiện nhu động tiêu hóa và giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.

Theo y học hiện đại, việc tác động lên các huyệt vị và vùng bụng có thể giúp thư giãn cơ, giảm căng thẳng thần kinh, hỗ trợ điều hòa hoạt động của hệ thần kinh thực vật - một yếu tố có liên quan đến chức năng co bóp và bài tiết của dạ dày.

2. Những trường hợp có thể áp dụng

Xoa bóp bấm huyệt có thể hỗ trợ người bệnh viêm dạ dày mạn tính; rối loạn chức năng dạ dày; khó tiêu chức năng; đầy bụng, chậm tiêu; ăn uống kém do tỳ vị hư nhược; đau vùng thượng vị mức độ nhẹ sau khi đã được bác sĩ thăm khám.

2.1. Các động tác xoa bóp hỗ trợ tiêu hóa

Xoa bụng theo chiều kim đồng hồ

• Người bệnh nằm ngửa, thả lỏng cơ thể.
• Đặt lòng bàn tay lên bụng và xoa nhẹ theo chiều kim đồng hồ quanh rốn, mở rộng dần đến vùng bụng trên.
• Thực hiện khoảng 50-100 vòng, lực vừa phải, không gây đau.

Động tác này giúp kích thích nhu động ruột, giảm đầy hơi và tạo cảm giác thư giãn.

Day vùng thượng vị

• Đặt bàn tay lên vùng giữa mũi ức và rốn.
• Day nhẹ nhàng theo chuyển động tròn trong 2-3 phút, tránh dùng lực mạnh nếu vùng này đang đau nhiều.

2.2. Một số huyệt thường dùng hỗ trợ người bệnh dạ dày

Huyệt Trung quản

Vị trí: Nằm trên đường giữa bụng, ở khoảng giữa rốn và mũi ức (điểm cuối của xương ức).

Tác dụng: Giúp hòa vị (điều hòa hoạt động của vị), giáng nghịch (đưa khí đang vận động ngược chiều trở về hướng vận động bình thường), giảm đau vùng thượng vị, hỗ trợ giảm đầy bụng, buồn nôn.

Cách thực hiện: Dùng đầu ngón tay cái hoặc ngón giữa day ấn nhẹ trong 1-2 phút.

Huyệt Túc tam lý

Vị trí: Nằm ở mặt trước ngoài cẳng chân, ngay dưới đầu gối khoảng bốn bề ngang ngón tay của chính người đó và lệch ra phía ngoài mào xương chày khoảng một bề ngang ngón tay. Đây là huyệt rất thường dùng trong điều trị các bệnh lý tiêu hóa.

Tác dụng: Kiện tỳ, hòa vị, điều hòa tiêu hóa, giảm mệt mỏi, hỗ trợ tăng cường chính khí (sức đề kháng).

Cách thực hiện: Day ấn mỗi bên khoảng 2 - 3 phút, lực vừa phải.

Huyệt Nội quan

Vị trí: Nằm ở mặt trong cẳng tay, trên nếp gấp cổ tay khoảng ba bề ngang ngón tay của chính người đó, ở khe giữa hai sợi gân nổi rõ khi gập nhẹ cổ tay hoặc nắm bàn tay.

Tác dụng: Giảm buồn nôn, giảm đau vùng thượng vị, điều hòa khí cơ, giảm căng thẳng.

Cách thực hiện: Day ấn mỗi bên khoảng 1-2 phút.

Huyệt Công tôn

Vị trí: Nằm ở mé trong bàn chân, phía sau gốc ngón chân cái, trong chỗ lõm ngay dưới đầu xương bàn chân thứ nhất.

Tác dụng: Kiện tỳ, điều hòa vị khí, giảm đau bụng, hỗ trợ điều trị rối loạn tiêu hóa.

Cách thực hiện: Day ấn mỗi bên khoảng 1-2 phút.

Huyệt Thái xung

Vị trí: Ở mu bàn chân, trong khe giữa xương bàn chân thứ nhất và thứ hai.

Theo Đông y, huyệt Thái xung giúp sơ can lý khí, đặc biệt phù hợp với người đau dạ dày liên quan đến căng thẳng, lo âu hoặc can khí uất kết.

Cách thực hiện: Day ấn mỗi bên khoảng 1-2 phút.

3. Những lưu ý khi thực hành 

• Xoa bóp sau ăn ít nhất 1-2 giờ, không thực hiện ngay sau bữa ăn.
• Mỗi lần khoảng 15-20 phút, thực hiện ở nơi ấm áp, cơ thể thư giãn.
• Kết hợp ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng.
• Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên, cần đi khám để xác định nguyên nhân.

Xoa bóp bấm huyệt là phương pháp hỗ trợ hữu ích đối với người bệnh dạ dày, đặc biệt trong các trường hợp rối loạn tiêu hóa chức năng hoặc viêm dạ dày mạn tính đã được điều trị ổn định. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào việc thực hiện đúng kỹ thuật, đúng chỉ định và cần kết hợp với chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý.

Mai Phương