Nhận diện rối loạn nhịp tim nguy kịch cần cấp cứu ngay

Rối loạn nhịp tim là tình trạng tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều do sự rối loạn trong hệ thống dẫn truyền điện của tim.

1. Cấp cứu kịp thời bệnh nhân rối loạn nhịp tim nguy kịch

Bệnh viện Đa khoa khu vực Cẩm Phả (Quảng Ninh) tiếp nhận bệnh nhân trong tình trạng nhịp nhanh, huyết áp tụt 90/60 mmHg. Người bệnh 76 tuổi có tiền sử tăng huyết áp, suy tim, rối loạn nhịp tim và đái tháo đường type 2.

Điện tâm đồ xác định cơn nhịp nhanh kịch phát trên thất, tình trạng có thể gây suy tim cấp và đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời. Ngay khi nhập viện, ekip cấp cứu triển khai theo dõi monitor, thiết lập đường truyền và sử dụng thuốc theo phác đồ. Sau 2 phút, nhịp tim giảm còn 73 lần/phút.

Tuy nhiên, cơn nhịp nhanh tái phát sau 10 phút. Các bác sĩ lập tức áp dụng phác đồ nâng cao, giúp nhịp tim ổn định 72 lần/phút, huyết áp trở về 120/80 mmHg.

Nhận định nguy cơ tái phát cao, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh để điều trị chuyên sâu. Tại đây, các bác sĩ tiến hành thăm dò điện sinh lý và đốt triệt ổ rối loạn nhịp bằng sóng cao tần. Thủ thuật diễn ra an toàn, không biến chứng, nhịp tim duy trì ổn định.

Trường hợp này cho thấy hiệu quả của phối hợp liên viện, từ cấp cứu ban đầu đến can thiệp chuyên sâu, giúp tận dụng "thời gian vàng" trong điều trị.

2. Thế nào là rối loạn nhịp tim nguy kịch?

Trái tim hoạt động nhờ hệ thống xung điện nội tại. Nút xoang - được xem là "máy phát nhịp tự nhiên" - tạo ra các xung điện đều đặn, truyền qua các buồng tim giúp tim co bóp nhịp nhàng, đưa máu đi nuôi cơ thể.

Ở người trưởng thành khỏe mạnh, nhịp tim lúc nghỉ ngơi dao động từ 60–100 lần/phút. Khi gắng sức, xúc động hoặc sốt, nhịp tim có thể tăng lên sinh lý. Tuy nhiên, khi sự điều hòa điện học bị rối loạn, tim có thể đập nhanh bất thường (trên 100 lần/phút), quá chậm (dưới 50–60 lần/phút) hoặc hoàn toàn hỗn loạn.

Rối loạn nhịp tim nguy kịch là những tình trạng có nguy cơ làm giảm nghiêm trọng lượng máu cung cấp cho não và các cơ quan quan trọng. Các dạng nguy hiểm thường gặp bao gồm:

• Nhịp nhanh thất.
• Rung thất.
• Bloc nhĩ – thất hoàn toàn gây nhịp chậm nặng.
• Rung nhĩ có đáp ứng thất quá nhanh kèm biến chứng huyết khối.

Trong những tình huống này, tim không còn bơm máu hiệu quả. Não có thể thiếu oxy chỉ sau vài phút, dẫn đến mất ý thức, ngừng tim, và nếu không cấp cứu kịp thời, hậu quả có thể không thể cứu vãn.

3. Dấu hiệu cảnh báo rối loạn nhịp tim nguy kịch không nên bỏ qua

Triệu chứng của rối loạn nhịp tim nguy kịch thường xuất hiện đột ngột. Người bệnh có thể cảm thấy:

• Hồi hộp, đánh trống ngực dữ dội.
• Chóng mặt, choáng váng.
• Khó thở, tức ngực.
• Đau ngực.
• Mệt lả, vã mồ hôi lạnh.
• Ngất xỉu hoặc tiền ngất.

Đặc biệt, tình trạng ngất đột ngột không rõ nguyên nhân ở người có bệnh tim nền là dấu hiệu cảnh báo đỏ. Đây có thể là biểu hiện của rối loạn nhịp nguy hiểm. Ở một số trường hợp, biểu hiện đầu tiên có thể là ngừng tim đột ngột mà trước đó không có triệu chứng rõ ràng.

4. Biến chứng nguy hiểm của rối loạn nhịp tim

Rối loạn nhịp tim nguy kịch không chỉ gây khó chịu tức thời mà còn tiềm ẩn biến chứng nghiêm trọng:

• Đột tử do tim: Rung thất là nguyên nhân hàng đầu gây đột tử tim. Nếu không được sốc điện cấp cứu trong vài phút đầu, tỷ lệ tử vong rất cao.
• Đột quỵ não: Rung nhĩ làm máu ứ đọng trong buồng tim, dễ hình thành cục máu đông. Khi cục máu đông di chuyển lên não, người bệnh có thể bị đột quỵ thiếu máu não.
• Suy tim: Nhịp tim quá nhanh hoặc quá chậm kéo dài làm tim hoạt động kém hiệu quả, dẫn đến suy tim.
• Ngã chấn thương: Các cơn ngất đột ngột có thể khiến người bệnh té ngã, gây chấn thương sọ não hoặc gãy xương.

Do vậy, khi nghi ngờ rối loạn nhịp tim, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa tim mạch.

5. Điều trị rối loạn nhịp tim nguy kịch

Tùy nguyên nhân và mức độ nguy hiểm, phương pháp điều trị sẽ khác nhau. Nếu người bệnh rơi vào tình trạng ngừng tim do rung thất, cần sốc điện khử rung và hồi sức tim phổi ngay lập tức.

Thuốc chống loạn nhịp, thuốc kiểm soát tần số tim, thuốc chống đông trong rung nhĩ giúp giảm nguy cơ biến chứng.

Ở bệnh nhân có nguy cơ đột tử cao, bác sĩ có thể chỉ định cấy máy tạo nhịp tim hoặc máy khử rung tim tự động (ICD). Việc điều trị cần được theo dõi chặt chẽ, bởi một số thuốc chống loạn nhịp cũng có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm nếu dùng không đúng chỉ định.

Để chủ động phòng bệnh đặc biệt ở người có bệnh tim mạch nền cần chú ý kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu.

Hạn chế rượu bia, thuốc lá và chất kích thích. Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục đều đặn phù hợp với thể trạng. Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có tiền sử bệnh tim hoặc gia đình từng có người đột tử.

Người từng bị ngất không rõ nguyên nhân, hồi hộp trống ngực kéo dài hoặc có tiền sử nhồi máu cơ tim cần được tầm soát rối loạn nhịp sớm.

Tóm lại: Rối loạn nhịp tim nguy kịch không phải là tình trạng hiếm gặp và có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào. Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp chủ quan với triệu chứng hồi hộp, đánh trống ngực, cho rằng chỉ do stress hoặc mệt mỏi.

Việc lắng nghe cơ thể và thăm khám kịp thời có thể giúp phát hiện sớm bất thường, từ đó giảm thiểu nguy cơ đột tử và các biến chứng nặng nề.

BS. Trần Thanh Hà