Chủ động tiêm chủng trước thai kỳ để phòng ngừa rủi ro cho mẹ và trẻ
Chuẩn bị sức khỏe trước khi mang thai không chỉ là việc bổ sung dinh dưỡng hay thay đổi lối sống, mà quan trọng hơn cả là xây dựng một hệ miễn dịch vững chắc thông qua tiêm chủng. Đây được xem là bước đi chiến lược giúp bảo vệ người mẹ và thai nhi ngay từ những giây phút đầu tiên của thai kỳ. Việc tiêm phòng đầy đủ giúp ngăn ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, giảm thiểu rủi ro biến chứng và dị tật bẩm sinh, đồng thời góp phần tạo nên hàng rào miễn dịch cộng đồng vững chắc, hạn chế sự lây lan của dịch bệnh trong xã hội hiện đại.
1. Vì sao phụ nữ cần tiêm chủng trước khi mang thai?
Trong thời kỳ mang thai, hệ miễn dịch của người phụ nữ có nhiều thay đổi, khiến cơ thể dễ mắc các bệnh truyền nhiễm hơn. Những bệnh như sởi, rubella, thủy đậu, viêm gan B, cúm nếu mắc trong thời gian mang thai, đặc biệt là trong 3 tháng đầu, có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng như dị tật bẩm sinh, sinh non, sảy thai, thai chết lưu hoặc biến chứng nặng cho mẹ.
Theo khuyến cáo của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới, tiêm chủng đầy đủ trước khi mang thai giúp cơ thể người mẹ hình thành miễn dịch chủ động, từ đó bảo vệ thai nhi ngay từ khi còn trong bụng mẹ. Đối với các vắc-xin sống giảm độc lực như sởi – quai bị – rubella (MMR) và thủy đậu, phụ nữ cần hoàn tất tiêm chủng ít nhất 1 tháng trước khi mang thai để bảo đảm an toàn và hiệu quả bảo vệ.
2. Lợi ích cụ thể của tiêm chủng trước khi mang thai
Tiêm chủng trước khi mang thai giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng cho mẹ, đặc biệt là bệnh cúm – nguyên nhân làm tăng nguy cơ nhập viện và biến chứng tim phổi trong thai kỳ. Đồng thời, kháng thể từ mẹ có thể truyền sang thai nhi qua nhau thai, giúp bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời khi hệ miễn dịch còn non yếu.
Nhiều nghiên cứu của WHO cho thấy, một số vắc-xin như cúm và ho gà còn góp phần làm giảm nguy cơ sinh non, thai chết lưu và tử vong sơ sinh. Đặc biệt, việc tiêm phòng rubella trước thai kỳ có ý nghĩa then chốt trong phòng ngừa hội chứng rubella bẩm sinh – nguyên nhân gây mù lòa, điếc, tim bẩm sinh và chậm phát triển trí tuệ ở trẻ.
3. Những vaccine quan trọng nên tiêm trước khi mang thai
Theo hướng dẫn chuyên môn, phụ nữ chuẩn bị mang thai nên được tư vấn và tiêm đầy đủ các vắc-xin cần thiết nếu chưa có miễn dịch, bao gồm:
Vắc-xin sởi – quai bị – rubella (MMR): tiêm trước mang thai ít nhất 1 tháng;
Vắc-xin thủy đậu: phòng bệnh nguy hiểm cho thai nhi nếu mẹ mắc trong thai kỳ.
Vắc-xin viêm gan B: giúp giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con, trong bối cảnh Việt Nam có tỷ lệ nhiễm viêm gan B ở phụ nữ mang thai còn cao.
Vắc-xin cúm: nên tiêm hằng năm, tốt nhất trước mùa cúm.
Lưu ý, các vắc-xin sống giảm độc lực như MMR và thủy đậu không được tiêm khi đang mang thai, do đó việc hoàn tất tiêm chủng trước khi có thai theo đúng hướng dẫn y tế là hết sức quan trọng.
4. Hướng dẫn của Bộ Y tế về chuẩn bị tiêm chủng trước thai kỳ
Bộ Y tế khuyến cáo phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt là những người có kế hoạch mang thai, nên chủ động đến các cơ sở y tế để được khám sàng lọc, tư vấn và tiêm chủng đầy đủ trước thai kỳ. Việc chuẩn bị miễn dịch tốt giúp giảm nguy cơ mắc bệnh trong thai kỳ, bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh.
Bộ Y tế cũng có hướng dẫn cụ thể đối với một số vắc-xin như vắc-xin phòng COVID-19, có thể tiêm từ tuần thai thứ 13 trở đi khi bảo đảm điều kiện an toàn và lợi ích vượt trội. Do đó, tiêm chủng cần được tư vấn và cá nhân hóa theo từng trường hợp cụ thể.
Tiêm chủng trước khi mang thai là biện pháp đơn giản, an toàn và hiệu quả, góp phần bảo vệ sức khỏe của mẹ và trẻ, giảm nguy cơ biến chứng và hướng tới một thai kỳ khỏe mạnh. Phụ nữ nên chủ động tham khảo ý kiến cán bộ y tế và thực hiện tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo của Bộ Y tế để chuẩn bị tốt nhất cho hành trình làm mẹ.
