Bé trai ngoại quốc bị vàng da sơ sinh hiếm gặp được bác sĩ Việt cứu sống ngoạn mục

Sau khi chào đời, bé trai người Ghana mới 1 ngày tuổi rơi vào tình trạng vàng da tan máu nặng, đe dọa tính mạng. Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương đã khẩn trương hồi sức, đồng thời chạy đua với thời gian để tìm nguồn máu tương thích từ cộng đồng nhằm cứu sống bệnh nhi.

Từ vàng da sơ sinh đến chẩn đoán hiếm gặp

Ngay sau sinh, trẻ xuất hiện vàng da, tình trạng tiến triển rất nhanh chỉ sau 20 giời tuổi. Tại bệnh viện địa phương, dù bé được chiếu đèn tích cực và làm nhiều xét nghiệm nhưng vẫn chưa xác định nguyên nhân gây bệnh. Ngày 27/5/2026, bệnh nhi được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương.

Tại Trung tâm Sơ sinh, trẻ được ghi nhận tình trạng vàng da toàn thân. Các xét nghiệm cận lâm sàng cho thấy nồng độ bilirubin tăng nhanh, huyết sắc tố giảm còn 98 g/L. Đáng chú ý, dù mẹ và trẻ đều có nhóm máu O, Rh+, trẻ vẫn xuất hiện tình trạng tan máu nặng. Trước diễn biến nguy cấp, trẻ được chỉ định thay máu cấp cứu nhằm kiểm soát tình trạng vàng da và thiếu máu.

Ngay trong đêm, các bác sĩ khẩn trương tiến hành xét nghiệm đối chiếu giữa nhóm máu O, Rh+ của trẻ với các đơn vị máu nhóm O hiện có tại Bệnh viện nhưng không tìm được mẫu máu phù hợp.

Sau khi hội chẩn, mẫu máu được chuyển đến Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương để xét nghiệm chuyên sâu. Tại đây, xác định trẻ mang kháng thể Anti Fy3 – kháng thể cực hiếm thuộc nhóm máu Duffy-null. Trong thời gian chờ đợi, trẻ đã được chiếu đèn tích cực và sử dụng thuốc hỗ trợ làm chậm quá trình tan máu cũng như tăng sức bền của tế bào máu – tế bào hồng cầu.

Bé trai người Ghana mới 1 ngày tuổi rơi vào tình trạng vàng da tan máu nặng được các BS Bệnh viện Nhi Trung ương cứu sống ngoạn mục. Ảnh BVCC

25 người đăng ký hiến máu cứu một cháu bé sơ sinh 

Sau khi xác định nguyên nhân, các bác sĩ xét nghiệm nhóm máu của bố mẹ để tìm nguồn máu phù hợp. Tuy nhiên, máu của người bố không tương thích còn người mẹ vừa sinh mổ, thiếu máu nặng (huyết sắc tố chỉ 88 g/L) nên không đủ điều kiện hiến máu.

Trong khi đó, tình trạng thiếu máu của trẻ ngày càng nặng, nguy cơ suy tim, suy hô hấp, ngừng thở và suy đa cơ quan.

Sau hội chẩn liên chuyên khoa và xin ý kiến Ban Giám đốc bệnh viện, một quyết định đặc biệt được đưa ra: kêu gọi người hiến máu nhóm O trong cộng đồng, ưu tiên cộng đồng người châu Phi đang sinh sống tại Việt Nam - nơi có tỷ lệ mang nhóm máu Duffy-null cao hơn nhiều so với các chủng tộc khác.

Sau hai ngày chạy đua với thời gian, từ 25 tình nguyện viên (3 người Việt Nam và 22 người châu Phi), các bác sĩ tìm được 2 người châu Phi có máu tương thích.

Đến ngày thứ ba nhập viện, trẻ được truyền máu. Sau truyền, tình trạng cải thiện rõ rệt: vàng da giảm, da hồng hào, tỉnh táo, bú tốt và xuất viện sau 7 ngày điều trị.

Ba tuần sau ra viện, bé tái khám trong tình trạng sức khỏe ổn định, phát triển tốt.

Kháng thể cực hiếm gây tan máu

Theo bác sĩ Vũ Thị Huê, Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương, đây là trường hợp đặc biệt vì tan máu không xuất phát từ các nguyên nhân thường gặp như bất đồng nhóm máu ABO hay Rh.

Bên cạnh hệ nhóm máu ABO, Rh quen thuộc, các nhà nghiên cứu đã xác định thêm 46 hệ nhóm máu khác nhau, trong đó có hệ nhóm máu Duffy.

Nhóm máu Duffy bao gồm 5 kháng nguyên chính trên bề mặt hồng cầu là Fya, Fyb, Fy3, Fy5, Fy6, được điều hòa bởi gen ACKR1 nằm trên nhiễm sắc thể số 1.

Kháng thể hiếm gặp nhất là Anti Fy3, có ở người mang nhóm máu Duffy-null (thiếu đồng thời hai kháng nguyên Fya và Fyb). Nhóm máu này cực kỳ ít gặp ở người châu Á và châu Âu, chủ yếu gặp ở người châu Phi (68-90%).

Người mẹ mang nhóm máu hiếm Duffy-null khi mang thai con có kháng nguyên Duffy (nhận từ bố), kháng thể Anti Fy3 có thể đi qua hàng rào nhau thai, lưu hành trong máu con, bám vào các kháng nguyên trên tế bào hồng cầu, phá hủy tế bào máu của trẻ, gây vàng da và thiếu máu từ mức độ trung bình đến nặng.

Cũng theo BS. Vũ Thị Huê, bệnh có thể được phát hiện trước sinh bằng xét nghiệm sàng lọc kháng thể bất thường trong máu mẹ. Tuy nhiên, khác với bất đồng nhóm máu Rh, hiện chưa có thuốc dự phòng vàng da tan máu do bất đồng hệ Duffy trong thai kỳ. Vì vậy, phát hiện sớm và xử trí kịp thời sau sinh có ý nghĩa quyết định.

Hằng năm, tại Trung tâm Sơ sinh tiếp nhận hàng trăm trẻ đến khám và nhập viện vì vàng da, chủ yếu do bất đồng nhóm máu ABO hoặc Rh (khoảng 28,7% năm 2025). Chính vì vậy, qua ca bệnh này các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không chủ quan với vàng da sơ sinh. Vàng da có thể xuất hiện với nhiều mức độ và nhiều nguyên nhân khác nhau, do đó, việc phát hiện sớm, đưa trẻ đến cơ sở y tế để được điều trị kịp thời là vô cùng quan trọng.

Phương Lan