Chính sách dân số mới: Hỗ trợ tài chính sinh con, mở rộng sàng lọc trước sinh và sơ sinh

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 168/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số nội dung của Luật Dân số, với nhiều chính sách mới liên quan đến hỗ trợ sinh con, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em và nâng cao chất lượng dân số.

Khuyến khích sinh đủ hai con tại vùng mức sinh thấp

Theo Nghị định, phụ nữ thuộc các nhóm: dân tộc thiểu số rất ít người, sinh con tại địa phương có mức sinh thấp, hoặc sinh đủ hai con trước 35 tuổi tại các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế sẽ được hỗ trợ tài chính tối thiểu 2 triệu đồng/người. Đây là giải pháp chiến lược nhằm duy trì mức sinh thay thế bền vững và hạn chế tốc độ già hóa dân số. Để tinh gọn thủ tục hành chính, việc hỗ trợ kinh phí được thực hiện đồng thời tại thời điểm đăng ký khai sinh thông qua hệ thống dữ liệu dân cư và ứng dụng VNeID, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân.

Bên cạnh việc hỗ trợ tài chính, Nghị định cũng sửa đổi và quy định rõ chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai nhằm khuyến khích các gia đình nuôi dạy con tốt. Theo đó, lao động nữ sinh con thứ hai sẽ được kéo dài thời gian nghỉ thai sản lên 7 tháng, trong khi lao động nam có vợ sinh con thứ hai cũng được hưởng chế độ nghỉ 10 ngày làm việc nếu đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Mở rộng danh mục sàng lọc: Chủ động kiểm soát dị tật bẩm sinh

Đáng chú ý, một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giống nòi được quy định trong Nghị định là việc mở rộng chính sách khám, sàng lọc trước sinh và sơ sinh nhằm phát hiện sớm các dị tật bẩm sinh, tối ưu hóa cơ hội can thiệp y khoa kịp thời.

Cụ thể, phụ nữ mang thai được hỗ trợ gói sàng lọc 4 bệnh bẩm sinh cơ bản bao gồm: hội chứng Down, Edwards, Patau và bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia). Đối với trẻ sơ sinh, danh mục hỗ trợ sàng lọc được nâng lên 5 bệnh lý phổ biến nguy hiểm gồm: suy giáp trạng bẩm sinh, thiếu men G6PD (gây tán huyết), tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh nặng.

Mức hỗ trợ khám sàng lọc trước sinh tối đa được quy định là 900.000 đồng/trường hợp và sàng lọc sơ sinh tối đa là 600.000 đồng/trường hợp. Nguồn kinh phí này được ngân sách chi trả trực tiếp cho các cơ sở y tế đủ điều kiện thực hiện dịch vụ.

Lộ trình triển khai toàn diện

Theo lộ trình được phê duyệt, từ ngày 01/7/2026 đến hết năm 2026, chiến dịch sẽ ưu tiên hỗ trợ miễn phí gói dịch vụ sàng lọc cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, vùng đặc biệt khó khăn, miền núi, biên giới và hải đảo. Sau giai đoạn thí điểm căn cơ này, chính sách hỗ trợ sẽ từng bước được mở rộng phạm vi trên toàn quốc theo Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 – 2035.

   Nghị định 168/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, là cơ sở pháp lý vững chắc để hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội, từng bước nâng cao thể chất, trí tuệ và chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam.

Ghi chú:

Hội chứng Edwards (còn gọi là Trisomy 18) là một hội chứng rối loạn di truyền nghiêm trọng, xảy ra do thai nhi bị thừa một bản sao của nhiễm sắc thể số 18. Bệnh gây ra nhiều dị tật bẩm sinh phức tạp và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sống sót của trẻ.

Hội chứng Patau (hay còn gọi là Trisomy 13) là một rối loạn di truyền hiếm gặp và nghiêm trọng. Bệnh xảy ra do thai nhi có 3 bản sao nhiễm sắc thể số 13 thay vì 2 như bình thường. Tình trạng này gây ra nhiều dị tật bẩm sinh nặng nề và đe dọa tính mạng của trẻ

Bệnh Thalassemia (hay còn gọi là tan máu bẩm sinh) là bệnh lý huyết học di truyền. Do đột biến gen, cơ thể sản xuất huyết sắc tố bất thường khiến hồng cầu bị phá hủy quá mức, dẫn đến thiếu máu mãn tính và ứ đọng sắt. Bệnh có thể phòng ngừa thông qua việc tầm soát gen trước hôn nhân

Đoàn Huê TH