Rèn thói quen rửa tay cho trẻ khi ở trường giúp phòng ngừa dịch bệnh

Rửa tay bằng xà phòng đúng cách giúp trẻ loại bỏ mầm bệnh trên tay, giảm nguy cơ mắc cúm, tay chân miệng, tiêu chảy và các bệnh truyền nhiễm khi đến trường.

Ở trường, trẻ ngồi học, ăn bán trú, chơi đùa cùng nhau gần như cả ngày. Bàn ghế, tay nắm cửa, bút, đồ chơi dùng chung là nơi vi khuẩn, virus truyền từ tay trẻ này sang tay trẻ khác. Chỉ cần một trẻ mắc bệnh, cả lớp có thể lần lượt bị lây. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch là cách đơn giản, rẻ tiền nhưng hiệu quả để cắt đứt đường lây của nhiều bệnh thường gặp ở trẻ như cúm, cảm lạnh, tay chân miệng, tiêu chảy.

Vì sao rửa tay quan trọng với trẻ đi học?

Trẻ nhỏ hay đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Nhiều trẻ còn mút tay, cắn móng tay. Mầm bệnh trên tay vì thế dễ dàng xâm nhập vào cơ thể. Các bệnh đường hô hấp và đường tiêu hóa thường lây qua con đường này, nhất là vào mùa thu đông và những thời điểm dịch bệnh gia tăng.

Chỉ rửa bằng nước lã không đủ để làm sạch tay. Xà phòng giúp loại bỏ dầu mỡ, bụi bẩn bám trên da cùng với vi khuẩn, virus. Vì vậy, trẻ cần được hướng dẫn rửa tay với xà phòng đúng cách.

Trẻ cần rửa tay vào những lúc nào ở trường?

Thời điểm rửa tay quan trọng không kém cách rửa. Theo đó, trẻ cần rửa tay:

• Khi đến lớp, trước khi bắt đầu giờ học. 
• Trước và sau khi ăn, kể cả bữa phụ. 
•  Sau khi đi vệ sinh: Đây là thời điểm quan trọng nhất để phòng tiêu chảy và các bệnh đường tiêu hóa. 
•  Sau giờ ra chơi, giờ thể dục, sau khi chơi ở sân trường, chơi cát, đất. 
• Sau khi ho, hắt hơi, xì mũi.
• Khi tay bẩn thấy rõ, như dính sơn, màu vẽ, hồ dán. 
• Khi về đến nhà.

Các bước rửa tay đúng cách

• Nên rửa tay bằng xà phòng hay dung dịch sát khuẩn để phòng ngừa dịch bệnh?

• 8 thời điểm quan trọng cần rửa tay với xà phòng để phòng bệnh hiệu quả

Thời gian rửa tay nên kéo dài ít nhất 20 giây. Trẻ khó tự đếm thời gian, nên có thể hướng dẫn trẻ hát một bài hát ngắn, quen thuộc hai lần trong lúc chà tay.

Trước tiên, làm ướt tay dưới vòi nước sạch và lấy đủ xà phòng sau đó thực hiện 6 bước:

• Chà hai lòng bàn tay vào nhau. 
• Chà lòng bàn tay này lên mu và kẽ ngoài các ngón của bàn tay kia, sau đó đổi bên. 
• Chà hai lòng bàn tay vào nhau, miết mạnh các kẽ ngón tay. 
• Chà mặt ngoài các ngón tay của bàn tay này vào lòng bàn tay kia. 
• Dùng bàn tay này xoay quanh ngón cái của bàn tay kia, sau đó đổi bên. 
• Xoay các đầu ngón tay vào lòng bàn tay kia để làm sạch đầu ngón và kẽ móng.

Cuối cùng, xả tay dưới vòi nước sạch cho hết xà phòng. Lau khô tay bằng khăn sạch hoặc khăn giấy, không dùng chung khăn.

Làm sao để trẻ tự giác rửa tay?

Cha mẹ làm gương: Trẻ học bằng cách quan sát người lớn. Khi về nhà hay trước bữa ăn, cha mẹ nên rửa tay cùng con, để trẻ thấy đây là việc bình thường hằng ngày.

Giúp trẻ "nhìn thấy" vi khuẩn: Vi khuẩn không nhìn thấy được nên trẻ khó hiểu vì sao phải rửa tay. Có thể làm một thí nghiệm nhỏ:

• Đổ nước ra đĩa, rắc một ít hạt tiêu lên mặt nước. 
• Cho trẻ chấm ngón tay vào xà phòng rồi chạm vào nước. 
• Trẻ sẽ thấy hạt tiêu ("vi khuẩn") dạt ra xa ngón tay.

Hình ảnh trực quan này giúp trẻ nhớ lâu và hào hứng dùng xà phòng hơn.

Khen ngợi và tạo thói quen vui vẻ: Khen trẻ khi rửa tay đúng thay vì la mắng khi trẻ quên. Với trẻ nhỏ, có thể làm bảng theo dõi, mỗi lần rửa tay đúng được dán một hình ngôi sao.

Phối hợp với nhà trường: Giáo viên nhắc trẻ rửa tay vào các thời điểm cố định trong ngày. Bồn rửa tay ở trường cần có đủ nước sạch và xà phòng, đặt ở độ cao phù hợp với trẻ. Ở nơi đông người như trường học, nên dùng xà phòng nước thay vì xà phòng bánh dùng chung.

Có thể dùng dung dịch rửa tay khô thay xà phòng?

Dung dịch rửa tay khô chứa cồn có thể dùng tạm khi không có nước và xà phòng, như khi đi dã ngoại. Tuy nhiên, dung dịch này không thay thế được rửa tay bằng xà phòng, nhất là khi tay bẩn thấy rõ hoặc dính dầu mỡ, đất cát.

Với trẻ nhỏ, cha mẹ nên chọn sản phẩm phù hợp với da trẻ và hướng dẫn trẻ dùng lượng vừa đủ, cất ở nơi trẻ không tự lấy được để tránh trẻ nuốt phải. 

Nước ấm hay nước lạnh không ảnh hưởng nhiều đến hiệu quả làm sạch. Điều quan trọng là dùng xà phòng và chà đủ lâu, đúng kỹ thuật. Không nên dùng nước quá nóng vì dễ làm khô da tay trẻ.

Bên cạnh rửa tay, cha mẹ cần cho trẻ tiêm chủng đầy đủ, ăn uống đủ chất và ngủ đủ giấc để tăng sức đề kháng. 

Khi trẻ có các dấu hiệu sau, cần đưa trẻ đi khám ngay: Sốt cao kéo dài; khó thở, thở nhanh; li bì, mệt lả; nôn nhiều, tiêu chảy nhiều lần; nổi ban; bỏ ăn, ít đi tiểu. Trẻ đang mắc bệnh truyền nhiễm nên nghỉ học ở nhà để tránh lây cho các bạn.

BS. Nguyễn Thanh Sang