Hiểu đúng để sống khỏe: Nhận diện sớm dấu hiệu ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn

Ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn đang là mối nguy thường trực khi thói quen ăn uống bên ngoài và sử dụng thực phẩm chế biến sẵn ngày càng phổ biến. Để giúp cộng đồng có cái nhìn chính xác hơn, chương trình “Hiểu đúng để sống khỏe” đã có buổi trao đổi cùng ThS. Nguyễn Thị Linh – Khoa Dinh dưỡng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hưng Yên.

Câu hỏi 1: Thưa ThS. Nguyễn Thị Linh, ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn là gì và thường gặp ở những loại thực phẩm nào?

ThS. Nguyễn Thị Linh: Ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn là tình trạng cấp tính xảy ra khi chúng ta ăn phải thực phẩm bị ô nhiễm vi khuẩn hoặc chứa độc tố của chúng. Các "thủ phạm" phổ biến nhất hiện nay là: Salmonella: thường có trong thịt gia cầm, trứng, sữa chưa tiệt trùng; E.coli: gặp ở thịt bò chưa chín, rau sống nhiễm bẩn; Campylobacter: từ thịt gia cầm, nước nhiễm khuẩn; Listeria: có trong thực phẩm chế biến sẵn, có thể phát triển cả trong tủ lạnh; Tụ cầu vàng: xuất hiện ở thức ăn chế biến sẵn, không được hâm lại; Clostridium perfringens: trong các món hầm, thức ăn để lâu.Ngoài ra, virus như Norovirus cũng là tác nhân phổ biến gây ngộ độc.

Câu hỏi 3: Vì sao ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn dễ xảy ra nhưng lại thường bị xem nhẹ?

ThS. Nguyễn Thị Linh: Nguyên nhân chính là do vi khuẩn có thể tồn tại “âm thầm” trong thực phẩm mà không làm thay đổi mùi vị hay màu sắc của thức ăn. Chúng sinh sôi rất nhanh, đặc biệt trong khoảng nhiệt độ từ 5–60°C. Bên cạnh đó, các triệu chứng ban đầu như đau bụng, buồn nôn thường dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường. Thời gian ủ bệnh cũng rất khác nhau, có trường hợp phát tác sau vài giờ do độc tố, nhưng cũng có khi kéo dài vài ngày đến vài tuần mới biểu hiện rõ rệt, khiến người bệnh chủ quan và không liên hệ được với thực phẩm đã ăn.

Câu hỏi 4: Vậy làm thế nào để người dân nhận diện sớm các dấu hiệu nguy hiểm và xử trí đúng cách tại nhà?

ThS. Nguyễn Thị Linh: Ngoài các biểu hiện tiêu hóa (đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, nôn), người bệnh cần đặc biệt chú ý đến dấu hiệu toàn thân như sốt, mệt mỏi, đau đầu và các dấu hiệu mất nước như khô miệng, khát nước, tiểu ít. Nếu xuất hiện các triệu chứng nặng như sốt cao liên tục, tiêu chảy ra máu, rối loạn ý thức hoặc co giật, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức. Đặc biệt, các nhóm đối tượng như trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai là những nhóm có nguy cơ chuyển nặng rất nhanh.

Một sai lầm phổ biến mà nhiều gia đình mắc phải là tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc lạm dụng kháng sinh tại nhà. Việc cầm tiêu chảy tùy tiện có thể khiến vi khuẩn và độc tố bị giữ lại trong cơ thể lâu hơn, làm tình trạng bệnh thêm trầm trọng. Khi nghi ngờ ngộ độc, cách xử trí ban đầu đúng nhất là bù nước bằng Oresol theo đúng chỉ dẫn, cho ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu và theo dõi sát sao các dấu hiệu chuyển nặng.

Câu hỏi 5: Thạc sĩ có lời khuyên gì để các gia đình chủ động phòng tránh nguy cơ này?

ThS. Nguyễn Thị Linh: Chìa khóa vàng vẫn nằm ở ý thức vệ sinh và chế biến. Mỗi gia đình cần thực hiện nghiêm túc việc ăn chín, uống sôi, sử dụng nguồn nước sạch và tuyệt đối tách biệt thực phẩm sống – chín trong quá trình bảo quản cũng như chế biến. Việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh là biện pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả. Hãy là người nội trợ thông thái trong khâu lựa chọn nguyên liệu sạch và bảo quản thực phẩm đúng nhiệt độ quy định để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Đoàn Huê t/h