Bệnh thận mạn tính “trẻ hóa": Hồi chuông cảnh tỉnh về lối sống của giới trẻ

Bệnh thận mạn tính (CKD) là tình trạng chức năng thận suy giảm kéo dài, khiến cơ quan này không còn khả năng đào thải hiệu quả độc tố và dịch thừa ra khỏi cơ thể. CKD là một trong những bệnh không lây nhiễm có tốc độ gia tăng nhanh chóng. Nếu trước đây bệnh chủ yếu gặp ở người lớn tuổi, thì những số liệu gần đây cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ở người trẻ đang ngày càng tăng, báo hiệu xu hướng “trẻ hóa” đáng lo ngại. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và chủ động tầm soát sớm đóng vai trò quan trọng nhằm giảm gánh nặng bệnh tật trong tương lai.

5 giai đoạn của bệnh thận mạn tính

Thực trạng đáng báo động

Trên toàn cầu, ước tính có khoảng 850 triệu người đang sống chung với bệnh thận mạn tính, chiếm hơn 10% dân số thế giới.  Bệnh thận mạn cũng là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 9 trên toàn cầu, cướp đi sinh mạng của gần 1,5 triệu người vào năm 2023.

(Theo SK&ĐS) Tại Việt Nam, ước tính có trên 8,7 triệu người trưởng thành mắc bệnh thận mạn, tương đương gần 12,8% dân số trưởng thành. Hiện cả nước có khoảng 30.000 bệnh nhân mắc bệnh thận giai đoạn cuối cần lọc máu hoặc ghép thận. Đáng chú ý, số ca mắc ở người trẻ đang tăng nhanh. Phần lớn bệnh nhân phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn do thiếu thói quen khám sức khỏe định kỳ và chủ quan trước các dấu hiệu bất thường của cơ thể.

Nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến thận gia tăng ở người trẻ tuổi

Nguy cơ từ các bệnh lý nền và các thói quen xấu

Sự gia tăng bệnh thận ở người trẻ có liên quan trực tiếp đến các bệnh lý nền như:  béo phì, đái tháo đường type 2 khởi phát sớm, tăng huyết áp không được kiểm soát và chỉ số BMI tăng cao. Bên cạnh đó, nhiều thói quen sinh hoạt và ăn uống xấu đang tàn phá chức năng thận từ sớm:

Lạm dụng thuốc và chất kích thích: Nhiều người trẻ có thói quen lạm dụng thuốc giảm đau không kê đơn (nhóm NSAID), sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, hoặc dùng thực phẩm chức năng tràn lan. Rượu bia, thuốc lá và chất kích thích gây mất nước, rối loạn huyết áp, khiến thận phải hoạt động quá mức.

Lối sống và thói quen sinh hoạt: Thức khuya kéo dài gây rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng chức năng lọc của thận. Uống không đủ nước và thói quen nhịn tiểu thường xuyên dễ gây nhiễm trùng đường tiết niệu, có thể dẫn đến suy thận. Căng thẳng kéo dài cũng tác động tiêu cực đến huyết áp và đường huyết, từ đó gây tổn thương cầu thận.

Chế độ ăn uống mất cân đối: Ăn quá mặn làm tăng huyết áp và gây tổn thương mạch máu thận. Ăn nhiều đồ ngọt dẫn đến béo phì và tiểu đường. Theo các nghiên cứu, những người tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn có nguy cơ mắc bệnh thận cao hơn do hàm lượng muối, đường và phụ gia cao.

Để phòng ngừa bệnh thận mạn tính, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên thực hiện xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu và xét nghiệm chức năng thận định kỳ. Bên cạnh đó, việc xây dựng lối sống lành mạnh rất quan trọng: giảm muối trong khẩu phần ăn, uống đủ nước, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, ngủ đúng giờ, tăng cường vận động, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và tuyệt đối không tự ý dùng thuốc khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng suy thận sớm ở người trẻ không còn là hiện tượng cá biệt mà đã trở thành vấn đề y tế công cộng cần quan tâm đặc biệt. Sự chung tay từ cá nhân, gia đình, ngành y tế và toàn xã hội là cần thiết để ngăn chặn xu hướng trẻ hóa của bệnh thận. Phòng ngừa sớm, thay đổi hành vi sống và quản lý tốt các yếu tố nguy cơ chính là chìa khóa bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ hôm nay và tương lai của đất nước.