Luật sửa 6 luật lĩnh vực y tế: Cắt giảm thủ tục, tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quyền lợi người dân
Luật sửa đổi, bổ sung 6 luật trong lĩnh vực y tế tập trung đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đổi mới quản lý và bảo đảm quyền lợi người dân.
Chiều 21/11, Bộ Y tế đã có thông tin về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế được Quốc hội thông qua sáng cùng ngày.
Theo Bộ Y tế, nhằm tiếp tục thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và hoàn thiện hệ thống pháp luật về y tế, Bộ Y tế đã tham mưu trình Chính phủ để trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế (BHYT).
Dự án Luật gồm 8 điều, tập trung vào các nội dung chính như sắp xếp tổ chức bộ máy; cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Điều chỉnh quy định phù hợp với sắp xếp tổ chức bộ máy
Bộ Y tế cho biết dự án Luật đã sửa đổi, bổ sung các quy định mà trước đây giao cho cấp huyện thực hiện nhưng nay đã được phân quyền, phân cấp cho cấp tỉnh hoặc cấp xã và việc thay đổi tên gọi, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức, đơn vị tại Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật BHYT.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung 6 luật trong lĩnh vực y tế tập trung đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đổi mới quản lý và bảo đảm quyền lợi người dân. Ảnh: Thái Bình
Cắt giảm, đơn giản điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính
Một trong những nội dung trọng tâm của dự án Luật là cắt giảm các điều kiện, thủ tục liên quan đến việc cho phép cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em và hoạt động của cơ sở chăm sóc người khuyết tật theo Luật Trẻ em và Luật Người khuyết tật.
Để bảo đảm chất lượng của các hoạt động này sau khi cắt giảm các điều kiện kinh doanh, Luật cũng đã tăng cường các biện pháp quản lý chất lượng thông qua việc bắt buộc áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc hướng dẫn chuyên môn đồng thời xác lập cơ chế đình chỉ, chấm dứt hoạt động của các cơ sở này khi vi phạm các yêu cầu quản lý.
Đơn giản hóa các thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu thuộc lĩnh vực dược. Điểm mới hết sức quan trọng của việc cắt giảm thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực dược lần này là việc giảm bớt các giấy tờ không cần thiết trong hồ sơ cấp phép đối với sinh phẩm. Việc cắt giảm này sẽ giúp Việt Nam tiếp cận được với các sinh phẩm để điều trị các bệnh như: ung thư; chứng thiếu máu; viêm gan B mạn tính và viêm gan C mạn tính; bệnh máu khó đông di truyền; các bệnh tự miễn mạn tính... mà hiện nay trong nước chưa có thuốc điều trị.
Bên cạnh đó, Luật cũng quy định đối với các giấy tờ mà cơ quan quản lý có thể khai thác được trên cơ sở dữ liệu quốc gia thì tổ chức, cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính sẽ không phải nộp lại.
Tinh gọn các hình thức tổ chức cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để tạo điều kiện cho sự phát triển của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đặc biệt là của khối tư nhân. Theo đó, thay vì việc chỉ được phát triển các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo các hình thức cố định trong Luật trước đây, Luật đã cho phép việc cấp giấy phép hoạt động sẽ được thực hiện theo hướng đủ năng lực đến đâu thì được làm đến đó.
Thực hiện việc tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc trong thực tế và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Theo đó, Luật tập trung vào một số vấn đề chính sau:
Đơn giản hóa thủ tục định giá dịch vụ khám chữa bệnh và công khai giá dịch vụ theo yêu cầu
Bộ Y tế cho biết, đối với dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh không theo yêu cầu, Luật sửa đổi giao Bộ trưởng Bộ Y tế quy định giá cụ thể áp dụng chung theo từng cấp chuyên môn kỹ thuật đối với các cơ sở thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và tổ chức ở trung ương.
Theo Bộ Y tế, cách làm này thay cho việc phê duyệt giá riêng cho từng cơ sở, qua đó giảm số lượng hồ sơ phương án giá và thời gian thẩm định. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh tiếp tục quyết định giá đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của Nhà nước thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm mức giá không vượt quá giá dịch vụ tương ứng do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định.
Bộ Y tế khẳng định việc sửa đổi quy định về thẩm quyền và cách thức định giá không làm thay đổi ngay mức giá đang áp dụng, mức giá đã được cơ quan có thẩm quyền quy định hoặc phê duyệt tiếp tục được áp dụng cho đến khi có mức giá mới.
Đối với dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh theo yêu cầu, Bộ Y tế cho biết Luật tiếp tục giao cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của Nhà nước quyết định giá và quy định rõ trách nhiệm của cơ sở khi thực hiện thẩm quyền này. Mức giá phải được xác định trên cơ sở các yếu tố hình thành giá và tuân thủ nguyên tắc, căn cứ, phương pháp định giá theo pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh và pháp luật về giá. Cơ sở có trách nhiệm kê khai giá, niêm yết giá và công khai thông tin về giá theo quy định để người bệnh biết trước mức giá, cân nhắc khả năng chi trả và tự nguyện lựa chọn dịch vụ.
Người có thẻ BHYT khi lựa chọn dịch vụ theo yêu cầu vẫn được Quỹ bảo hiểm y tế thanh toán phần chi phí thuộc phạm vi được hưởng, theo mức hưởng và điều kiện thanh toán quy định. Người bệnh chi trả phần chênh lệch giữa chi phí dịch vụ theo yêu cầu và số tiền Quỹ BHYT thanh toán. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm công khai và thông báo trước cho người bệnh về các khoản phải tự chi trả, bao gồm phần chi phí chênh lệch.
Đổi mới quản lý thiết bị y tế, tăng minh bạch giá và chuỗi cung ứng, bảo đảm chất lượng và an toàn trong sử dụng
Điểm mới quan trọng của Luật là chuyển từ quản lý theo từng công đoạn riêng lẻ sang quản lý theo toàn bộ vòng đời sản phẩm và chuỗi cung ứng, từ nghiên cứu, sản xuất, nhập khẩu, lưu hành, kinh doanh đến sử dụng, thu hồi và hủy bỏ. Thiết bị y tế tiếp tục được phân loại theo 4 mức độ rủi ro (A, B, C, D), phù hợp với điều ước quốc tế; quản lý chất lượng thông qua hồ sơ cấp số lưu hành, số lưu hành và các biện pháp theo quy định pháp luật, bảo đảm truy xuất nguồn gốc.
Để kiểm soát các khâu trung gian và tình trạng tăng giá bất hợp lý, Luật quy định trách nhiệm của chủ sở hữu số lưu hành, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh trong bảo đảm chất lượng, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát cung ứng và công khai danh sách các cơ sở kinh doanh được ủy quyền hoặc chỉ định đối với thiết bị thuộc danh mục phải kê khai giá.
Về quản lý giá, doanh nghiệp tự quyết định giá bán theo pháp luật về giá; bổ sung trách nhiệm lập, lưu trữ hồ sơ quản lý giá đối với thiết bị thuộc danh mục kê khai; niêm yết, kê khai và cập nhật giá trên hệ thống dữ liệu thiết bị y tế, trong đó cập nhật giá kê khai khi thay đổi ngoài biên độ do Chính phủ quy định. Thông tin giá phải gắn với tính năng kỹ thuật và hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt, thống nhất với hồ sơ cấp số lưu hành để phục vụ đối chiếu, kiểm soát giá. Luật cũng quy định trách nhiệm của cơ sở sử dụng trong truy xuất nguồn gốc, quản lý, bảo dưỡng, bảo trì, kiểm định và hiệu chuẩn, bảo đảm an toàn, hiệu quả sử dụng thiết bị.
Về chuyển đổi số, Luật thiết lập cơ sở pháp lý để liên thông dữ liệu giữa y tế, hải quan, thuế, đấu thầu, bảo hiểm y tế và các lĩnh vực liên quan, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ bí mật kinh doanh. Việc thực hiện theo lộ trình của Chính phủ, bắt đầu liên thông, chia sẻ dữ liệu chậm nhất từ ngày 01/12/2028; các nghĩa vụ liên quan tiếp tục thực hiện theo quy định pháp luật trong thời gian chuyển tiếp.
Những đổi mới này góp phần minh bạch thị trường, hạn chế trung gian không cần thiết, kiểm soát giá, nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị y tế và bảo đảm quyền lợi người bệnh.
Tăng cường quản lý giá thuốc, hạn chế mua bán lòng vòng
Bộ Y tế cho hay hiện nay, giá thuốc cơ bản đã được quản lý chặt chẽ theo vòng đời sản phẩm từ khâu sản xuất, nhập khẩu đến khâu bán buôn, bán lẻ và cung ứng tới các cơ sở y tế.
Để tăng cường quản lý chặt chẽ hơn nữa giá thuốc, hạn chế việc mua bán lòng vòng dẫn đến tăng giá thuốc đồng thời tạo điều kiện để người dân có thể tiếp cận một cách thuận lợi với các thông tin về nơi bán thuốc, giá bán thuốc của từng điểm bán, trên cơ sở ý kiến của các cơ quan chức năng, Luật đã được sửa đổi, bổ sung một số quy định sau:
Bổ sung quy định về thời điểm phải thực hiện công bố giá bán buôn thuốc dự kiến sau khi thuốc được sản xuất hoặc nhập khẩu và trước khi bán lô thuốc đầu tiên: Quy định này nhằm khắc phục tình trạng chưa có thuốc được sản xuất, nhập khẩu nhưng vẫn công bố giá bán buôn thuốc dự kiến nên tạo ra thông tin giá ảo.
Luật quy định Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành phương pháp để cơ sở sản xuất, cơ sở nhập khẩu làm căn cứ xác định giá bán buôn thuốc dự kiến tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm và tăng cường trách nhiệm của cơ sở khi thực hiện công bố giá bán buôn thuốc dự kiến. Theo đó, các doanh nghiệp vẫn tự quyết định giá theo quy định của pháp luật về giá nhưng phải xác định giá theo các yếu tố hình thành giá do cơ quan có thẩm quyền (Bộ Y tế) quy định và phải chịu trách nhiệm giải trình về các chi phí của các yếu tố hình thành giá.
Cùng đó, Luật sửa đổi quy định về thời điểm Bộ Y tế thực hiện công khai giá bán buôn thuốc dự kiến do cơ sở công bố ngay sau khi cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc hoàn thành thủ tục nộp hồ sơ công bố (so với trước đây là Bộ Y tế thực hiện công khai sau 07 ngày).
Đồng thời, Luật quy định về đầu tư hạ tầng số, liên thông dữ liệu dược: Đây là các biện pháp vừa để quản lý giá thông qua theo dõi các giao dịch mua bán giữa các doanh nghiệp nhưng đồng thời cũng là giải pháp nhằm hướng tới việc cung cấp thông tin cho người dân về điểm bán, giá bán thuốc tại từng điểm để người dân so sánh, quyết định lựa chọn.
Luật sửa đổi tăng cường quản lý giá thuốc, hạn chế mua bán lòng vòng. Ảnh: TL
Bảo đảm quyền lợi người tham gia BHYT
Luật BHYT được sửa đổi để phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy các cơ quan nhà nước và hệ thống chính quyền địa phương 02 cấp.
Cùng đó, việc sửa đổi hình thức tổ chức cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tại Luật Khám bệnh, chữa bệnh với nguyên tắc bảo đảm quyền lợi của người tham gia BHYT tương đồng với Luật hiện hành và không bị gián đoạn, mở rộng quyền lợi thanh toán tiền giường lưu khi người tham gia BHYT đi khám bệnh, chữa bệnh tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của Nhà nước đủ điều kiện được bố trí giường lưu theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh để bảo đảm người tham gia bảo hiểm y tế hưởng quyền lợi đồng nhất khi phải nằm lưu theo dõi tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Thái Bình




