Đưa chính sách y tế vào trọng tâm Chương trình mục tiêu quốc gia mới

Chiều 24/8, với 477/478 ĐBQH có mặt tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 95,4%), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa, xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035.

Bảo đảm kế thừa đầy đủ chính sách của 4 chương trình

Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết. Theo Bộ trưởng, Chính phủ xác định nguyên tắc xuyên suốt là bảo toàn, kế thừa các nội dung của 4 chương trình mục tiêu quốc gia trước khi hợp nhất.

Việc hợp nhất không làm thay đổi hoặc thu hẹp những nội dung đã được Quốc hội quyết nghị. Toàn bộ mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, thời gian thực hiện, tổng nguồn lực, cơ chế, chính sách đặc thù và nhiệm vụ trọng tâm của 4 chương trình được rà soát, kế thừa trong chương trình mới.

Việc sắp xếp lại chủ yếu nhằm đổi mới quản lý, cơ chế phân bổ nguồn lực và phương thức tổ chức thực hiện, nâng cao hiệu quả quản trị, không cắt giảm chính sách hay quyền lợi của người thụ hưởng.

Chính phủ cũng tiếp thu ý kiến ĐBQH, bảo đảm việc hợp nhất phải thực chất, không chỉ ghép tên hoặc cộng cơ học. Các dự án, nội dung thành phần được rà soát, phân loại, xác định rõ những nội dung giao thoa, trùng lặp để sắp xếp theo hướng thống nhất, giảm chồng chéo và rõ trách nhiệm.

Về nguồn lực, Chính phủ không áp dụng máy móc một tỷ lệ cố định giữa vốn đầu tư công và kinh phí thường xuyên cho mọi nhóm nhiệm vụ. Việc cơ cấu nguồn lực phải bảo đảm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, xác định rõ kết quả đầu ra, tiết kiệm chi thường xuyên nhưng không làm thay đổi mục tiêu, đối tượng và mức độ ưu tiên đã được Quốc hội quyết định.

Vốn đối ứng của địa phương sẽ được xác định phù hợp khả năng cân đối, không để các địa phương khó khăn mất khả năng tiếp cận nguồn vốn Trung ương.

Đẩy mạnh phân cấp, ưu tiên vùng dân tộc thiểu số và miền núi

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, một trong những thay đổi căn bản sau hợp nhất là đổi mới cơ chế quản lý và phân cấp. Khoảng 70 văn bản hướng dẫn tại 4 chương trình hiện nay dự kiến được tích hợp vào một Nghị quyết của Chính phủ, đồng thời giảm các khâu trung gian trong xác định nhu cầu, cân đối, phân bổ và quyết toán.

Cách làm này tạo điều kiện giao vốn ngân sách Trung ương cùng thời điểm với giao dự toán ngân sách hằng năm, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Tinh thần xuyên suốt là "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Tuy nhiên, phân cấp phải gắn với năng lực và trách nhiệm giải trình. Khi phân cấp cho cấp xã, các địa phương phải làm rõ thẩm quyền, bảo đảm tiêu chuẩn, định mức, dữ liệu, nhân sự, năng lực chuyên môn và cơ chế hậu kiểm; đồng thời có giải pháp hỗ trợ trực tiếp đối với những xã chưa đủ điều kiện.

Chính phủ cũng chuyển mạnh từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả đầu ra, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung để theo dõi nguồn lực, đối tượng và kết quả thực hiện, phục vụ quản lý, giám sát.

Đáng chú ý, Chính phủ tiếp thu và bảo đảm nguyên tắc ưu tiên ở mức cao nhất đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Các chính sách đặc thù đối với khu vực này sẽ được quy định riêng, đồng thời tiếp tục hoàn thiện tiêu chí, hệ số phân bổ để phản ánh mức độ khó khăn và đặc thù của từng địa bàn.

Nguồn lực dành cho các chính sách an sinh, hỗ trợ trực tiếp người dân được bảo lưu; nguồn lực, đối tượng và kết quả thụ hưởng cũng sẽ được theo dõi riêng để Quốc hội có cơ sở giám sát.

Bên cạnh đó, Chính phủ tiếp tục hoàn thiện các chính sách về y tế, giáo dục, văn hóa, sinh kế, phát triển sản xuất và hạ tầng thiết yếu, chuyển mạnh sang đánh giá bằng kết quả thực tế người dân được thụ hưởng thay vì chủ yếu dựa vào số lượng công trình, hoạt động hoặc tỷ lệ giải ngân.

Chính phủ cũng làm rõ nguyên tắc lồng ghép nguồn lực, không thanh toán, quyết toán trùng một nội dung từ nhiều nguồn vốn và không để việc hợp nhất làm thu hẹp quyền lợi hợp pháp của người dân.

Sau khi nghe báo cáo, Quốc hội tiến hành biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết bằng hình thức bấm nút điện tử. Kết quả cho thấy, với 477/478 ĐBQH có mặt tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 95,4%), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết trên.

Lê Bảo