Ung thư phổi: Phát hiện sớm để bảo vệ sự sống
Ung thư phổi được hiểu là một bệnh lý ác tính, bắt đầu từ việc các tế bào lạ trong phổi tăng trưởng bất thường và vượt khỏi sự kiểm soát của cơ thể. Những tế bào này dần hình thành nên khối u, có khả năng xâm lấn và di căn đến nhiều cơ quan khác nhau. Bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào của phổi, từ khí quản, phế quản đến các phế nang – nơi diễn ra quá trình hô hấp. Đây là một trong những bệnh ung thư nguy hiểm nhất hiện nay, có số người mắc và tử vong rất cao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.
Theo số liệu của GLOBOCAN năm 2022, mỗi năm thế giới ghi nhận hơn 2,4 triệu ca mắc mới và gần 1,8 triệu ca tử vong do ung thư phổi, đứng hàng đầu trong các nguyên nhân tử vong do ung thư. Tại Việt Nam, ung thư phổi gây ra gần 25.000 ca mắc mới mỗi năm, chiếm khoảng 13,5% tổng số ca ung thư mới, có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong mùa lạnh, thời tiết hanh khô và ô nhiễm không khí gia tăng.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ hàng đầu của ung thư phổi là việc sử dụng thuốc lá. Khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có nhiều chất gây ung thư, không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người hút mà còn gây hại nghiêm trọng cho những người thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động. Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí, bụi mịn, khói đốt rơm rạ, khói than, khí thải công nghiệp và giao thông; tiếp xúc lâu dài với hóa chất độc hại trong môi trường lao động; cùng với tiền sử mắc các bệnh phổi mạn tính như viêm phế quản mạn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), lao phổi… đều làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.
Ung thư phổi thường tiến triển âm thầm ở giai đoạn sớm. Các dấu hiệu cảnh báo có thể gặp bao gồm ho kéo dài không rõ nguyên nhân, ho khan hoặc ho ra máu, đau tức ngực, khó thở, mệt mỏi kéo dài, khàn tiếng hoặc viêm phổi tái diễn nhiều lần. Ở giai đoạn muộn, người bệnh có thể xuất hiện đau lưng, đau đầu, đau lan ra các vùng khác, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, đau xương, đặc biệt ở vùng hông và sườn, kèm theo tình trạng suy kiệt. Một số trường hợp không có triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện tình cờ qua các phương tiện cận lâm sàng như chụp X-quang phổi, chụp CT scanner. Khi bệnh tiến triển, các biến chứng nguy hiểm như tràn dịch, tràn máu màng phổi, tràn dịch màng tim, di căn xa có thể xảy ra, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.
Vì thế việc phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Phát hiện sớm ung thư phổi có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị và kéo dài thời gian sống cho người bệnh. Tầm soát định kỳ, đặc biệt đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, từ đó tăng cơ hội điều trị thành công.
Việc phát hiện ung thư phổi ở giai đoạn muộn làm giảm đáng kể hiệu quả điều trị và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Ngược lại, phát hiện sớm có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao hiệu quả điều trị, kéo dài thời gian sống và cải thiện tiên lượng cho người bệnh. Tầm soát định kỳ, đặc biệt ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao như người hút thuốc lá lâu năm, người sống và làm việc trong môi trường ô nhiễm, là giải pháp quan trọng giúp phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm.
Để phòng ngừa ung thư phổi, ngành Y tế khuyến cáo người dân: Không hút thuốc lá, thuốc lào; chủ động cai thuốc và tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động; Hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, đeo khẩu trang khi ra ngoài, nhất là trong mùa lạnh và những ngày chất lượng không khí xấu; Duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống hợp lý, tăng cường hoạt động thể lực, nâng cao sức đề kháng; Khám sức khỏe định kỳ để theo dõi tình trạng sức khỏe và thực hiện tầm soát ung thư phổi theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Khi cơ thể có những dấu hiệu bất thường hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, tư vấn và điều trị kịp thời
Ung thư phổi không phải là “án tử” nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Chủ động phòng bệnh, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi có hại cho sức khỏe là giải pháp quan trọng nhằm giảm tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư phổi, góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe cộng đồng.
Đoàn Huê t/h
