Nâng cao nhận thức cộng đồng, tiến tới chấm dứt bệnh lao vào năm 2035

Mặc dù công tác phòng, chống và điều trị bệnh lao tại Hưng Yên đã đạt nhiều kết quả tích cực, song bệnh lao vẫn là một gánh nặng và đặt ra nhiều thách thức lớn. Để tiến tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2035, bên cạnh tăng cường phát hiện, điều trị sớm, việc đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng, chống lao được xem là yếu tố then chốt hàng đầu.

Nhiều thách thức trong công tác phòng, chống lao

Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm Việt Nam có khoảng 170.000 người mắc lao mới, trong đó hơn 13.000 người tử vong. Đáng chú ý, khoảng 40% người mắc lao chưa được phát hiện hoặc chưa được điều trị, khiến nguồn lây vẫn âm thầm tồn tại trong cộng đồng. Đây là thách thức lớn nhất trong công tác phòng, chống lao.

Tại Hưng Yên, theo số liệu từ Bệnh viện Phổi Hưng Yên, trong năm 2025, trên địa bàn tỉnh Hưng Yên (cũ) đã thu nhận mới 595 ca mắc lao các thể, trong đó phát hiện được 380 bệnh nhân lao phổi AFB(+) là nguồn lây cơ bản trong cộng đồng. Việc phát hiện các ca bệnh mới đặc biệt khó khăn, vì nhiều người mắc lao sống trong cộng đồng mà không hề hay biết. Khi phát hiện thì bệnh đã ở giai đoạn muộn, khó điều trị và làm lây nhiễm cho người thân và cộng đồng. Đặc biệt, biểu hiện ban đầu của bệnh lao dễ bị nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường (viêm phế quản, viêm phổi, cảm cúm). Người dân thường chủ quan tự đi mua thuốc, chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh đã nặng, dẫn đến chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị. Bên cạnh đó, lao tiềm ẩn và lao không triệu chứng rõ ràng (đặc biệt ở người nhiễm HIV hoặc người mắc bệnh nền) cũng là rào cản lớn, khiến nhiều ca bệnh chỉ được phát hiện tình cờ, hoặc khi bệnh đã chuyển nặng.

Trong các trường hợp mắc mới, lao kháng thuốc đang trở thành mối lo ngại lớn, thách thức công tác phòng, chống bệnh lao hiện nay. Trong 595 ca mắc lao các thể, có 16 ca lao kháng thuốc được đưa vào điều trị. Lý giải về điều này, Bác sĩ Nguyễn Văn Thiền, phụ trách Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Phổi Hưng Yên chia sẻ: Chi phí và thời gian cho việc điều trị lao kháng thuốc cao gấp nhiều lần so với lao thông thường, thời gian điều trị cũng kéo dài hơn. Chính điều này dẫn đến nhiều bệnh nhân lao kháng thuốc không kiên trì, uống thuốc không đúng liều, thậm chí bỏ điều trị giữa chừng.

Đổi mới phương thức truyền thông

Để hiện thực mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2035, công tác truyền thông giáo dục sức khỏe đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Theo đó, truyền thông phải giúp người dân hiểu đúng, hành động đúng và chủ động phòng, chống bệnh lao. Cần giúp cộng đồng hiểu đúng, lao là bệnh truyền nhiễm đã được chữa khỏi hoàn toàn, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ.

BS CKII Đặng Tiến Quân – Giám đốc bệnh viện Phổi Hưng Yên cho biết : Việc đổi mới truyền thông trong kỷ nguyên 4.0 là xu hướng phát triển then chốt của tất cả các ngành, các nghề, trong đó có y tế. Cần phải đổi mới cả về nội dung, phương thức và hình thức. Theo đó, phải đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số, mạng xã hội, YouTube, Zalo, Facebook… bằng những thông điệp ngắn gọn, hình ảnh trực quan, video sinh động dễ tiếp cận, thường xuyên tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo, khám sàng lọc cộng đồng, đặc biệt tại các khu vực nguy cơ cao, tập trung chủ yếu vào các nội dung như: Giáo dục cộng đồng hiểu đúng về bệnh lao, không phân biệt đối xử, kỳ thị với người bệnh, vì đây là rào cản lớn khiến nhiều bệnh nhân ngại tiếp cận dịch vụ y tế; Lan tỏa những tấm gương đã điều trị khỏi, là minh chứng thuyết phục và niềm tin cho những bệnh nhân lao khác; Nhấn mạnh các triệu chứng ho kéo dài, sốt nhẹ về chiều, sụt cân... để người dân đi khám, tầm soát sớm; Đồng thời, đẩy mạnh truyền thông chính sách, vận động chính quyền các cấp tiếp tục quan tâm, đầu tư nguồn lực cho công tác phòng, chống lao…