Hiểu đúng về HIV: Bảo vệ bản thân, chung tay bảo vệ cộng đồng

Trong chiến lược y tế dự phòng hiện nay, việc phổ biến và nâng cao nhận thức đúng đắn về HIV là yếu tố nền tảng giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và toàn xã hội. HIV từ lâu đã không còn là "án tử" nếu được phát hiện sớm và can thiệp bằng các phác đồ điều trị kịp thời. Dù vậy, rào cản từ sự thiếu hụt kiến thức toàn diện trong cộng đồng vẫn dẫn đến tâm lý e ngại tiếp cận dịch vụ tầm soát hoặc gây ra định kiến kỳ thị đối với người nhiễm.

Về bản chất dịch tễ, HIV là vi rút gây suy giảm miễn dịch ở người, chỉ lây truyền qua ba con đường chính bao gồm: đường máu, quan hệ tình dục không an toàn và truyền từ mẹ sang con trong quá trình mang thai, sinh nở hoặc cho con bú. Các tiếp xúc thông thường trong đời sống hằng ngày như bắt tay, ôm ấp, chung sống, dùng chung dụng cụ sinh hoạt hay làm việc cùng không gian hoàn toàn không có nguy cơ lây nhiễm. Việc trang bị rộng rãi các kiến thức khoa học chuẩn xác này sẽ giúp cộng đồng xóa bỏ những định kiến vô căn cứ, thúc đẩy nhóm quần thể đích có hành vi nguy cơ cao chủ động tham gia tầm soát sớm trong điều kiện các dịch vụ y tế ngày càng được hoàn thiện theo hướng an toàn, thuận tiện và bảo mật tuyệt đối.

Nhằm phá vỡ rào cản e ngại đến các cơ sở y tế truyền thống, mô hình đặt bộ sinh phẩm tự xét nghiệm trực tuyến qua hệ thống website tuxetnghiem.vn đang khẳng định vai trò là giải pháp đột phá tại địa phương. Hệ thống công nghệ này cho phép người dân tiếp cận dịch vụ y tế một cách chủ động, bảo mật tuyệt đối thông tin cá nhân từ khâu đánh giá nguy cơ trực tuyến cho đến khâu nhận bộ sinh phẩm qua đường chuyển phát nhanh kín đáo.

Tính đến nay, hệ thống đã ghi nhận 1.633 khách hàng tự thực hiện sàng lọc sức khỏe tại nhà bằng bộ kít dịch miệng OraQuick. Qua đó, chương trình đã phát hiện hơn 20 trường hợp có kết quả phản ứng nghi ngờ nhiễm. Nhờ mạng lưới tư vấn viên và tiếp cận viên đồng hành hỗ trợ kịp thời từ xa, các ca bệnh đã được tư vấn, chuyển gửi thành công sang phòng xét nghiệm khẳng địn đạt chuẩn quốc gia của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Hưng Yên. Toàn bộ các ca có kết quả khẳng định dương tính với HIV đều được chuyển gửi sang phòng khám ngoại trú HIV/AIDS.

Khi tuân thủ phác đồ thuốc kháng vi rút (ARV) sớm, người nhiễm HIV hoàn toàn có thể duy trì thể trạng ổn định, học tập và lao động như bình thường. Điều trị ARV giúp kiểm soát tải lượng vi rút trong cơ thể xuống dưới ngưỡng phát hiện, từ đó làm giảm nguy cơ lây truyền HIV cho người khác. Đây cũng là giải pháp quan trọng giúp hạn chế số ca nhiễm mới trong cộng đồng. Bên cạnh đó, điều trị sớm còn giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội, kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Tính đến tháng 3/2026, toàn tỉnh Hưng Yên đang quản lý điều trị ARV ổn định cho 2.295 bệnh nhân tại 11 phòng khám chuyên khoa. Người bệnh tham gia chương trình được cấp phát thuốc ARV thông qua nguồn Bảo hiểm y tế, được định kỳ thực hiện các xét nghiệm tải lượng vi rút và các xét nghiệm khác nhằm bảo đảm tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

Song song với điều trị ARV, các hoạt động dự phòng HIV cũng đang được triển khai mạnh mẽ nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng. Trước hết là việc tối ưu hóa phác đồ điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) bằng thuốc kháng vi rút dành cho người có hành vi nguy cơ cao, giúp giảm tỷ lệ lây nhiễm qua đường tình dục lên tới trên 90%. Đồng thời, chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone (MMT) tiếp tục khẳng định vai trò là cấu phần then chốt trong việc kiểm soát và kéo giảm rõ rệt tỷ lệ lây nhiễm qua đường tiêm chích ma túy, hỗ trợ người bệnh ổn định tâm lý để sớm tái hòa nhập cộng đồng. Bên cạnh đó, các hoạt động can thiệp giảm hại truyền thống như duy trì mạng lưới cấp phát bao cao su, bơm kim tiêm sạch kết hợp truyền thông thay đổi hành vi được vận hành hiệu quả. Việc tăng cường kết nối quần thể đích với các dịch vụ dự phòng và điều trị toàn diện này chính là lộ trình ngắn nhất để ngăn chặn số ca nhiễm mới phát sinh

Để hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030 theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, mỗi người dân cần chủ động cập nhật các kiến thức khoa học, thực hiện các biện pháp an toàn và xây dựng thói quen xét nghiệm tầm soát  HIV định kỳ nếu có hành vi nguy cơ. Sự chung tay của toàn xã hội trong việc giảm thiểu kỳ thị, tạo dựng môi trường bình đẳng sẽ là điểm tựa vững chắc để người bệnh yên tâm tiếp cận dịch vụ, điều trị lâu dài, hướng tới một cộng đồng khỏe mạnh, an toàn và phát triển bền vững trong tương lai.