Cảnh báo các bệnh lây truyền qua thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026
Tết Nguyên đán là thời điểm nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng cao, kéo theo nguy cơ mất an toàn thực phẩm nếu việc lựa chọn, chế biến và bảo quản không được thực hiện đúng cách. Thực tế cho thấy, thói quen tích trữ thực phẩm dài ngày, sử dụng thức ăn chế biến sẵn hoặc lơ là các nguyên tắc vệ sinh trong những ngày Tết có thể khiến các bữa ăn sum họp tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe.
Theo Bộ Y tế, số vụ ngộ độc thực phẩm và các bệnh đường tiêu hóa thường có xu hướng gia tăng trong dịp lễ, Tết. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ, bảo quản không đúng nhiệt độ, thức ăn để qua đêm hoặc điều kiện vệ sinh tại các bữa tiệc đông người không được kiểm soát chặt chẽ.
Nguy cơ gia tăng các bệnh lây truyền qua thực phẩm
Các bệnh lây truyền qua thực phẩm thường gặp trong dịp Tết bao gồm tiêu chảy cấp, ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn như Salmonella, E.coli, tụ cầu vàng hoặc các tác nhân vi rút như Norovirus, Rotavirus. Bên cạnh đó, các bệnh truyền nhiễm như tả, lỵ, thương hàn vẫn tiềm ẩn nguy cơ nếu người dân sử dụng thực phẩm và nước uống không bảo đảm vệ sinh.
Những bệnh lý này không chỉ gây rối loạn tiêu hóa, mất nước cấp tính mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh lý nền.
Phân tích về các nguy cơ thường gặp, ThS.BS Lại Văn Hạ – Trưởng khoa Dinh dưỡng – An toàn thực phẩm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hưng Yên cho biết, ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn thường xảy ra sau khi ăn phải thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn để qua đêm, các món nguội hoặc thực phẩm không được bảo quản đúng nhiệt độ. Triệu chứng thường khởi phát nhanh với đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy nhiều lần, có thể kèm theo sốt.
“Đáng lưu ý, nhiều gia đình có thói quen tiếc thực phẩm ngày Tết, hâm nóng thức ăn nhiều lần. Việc này tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và sinh độc tố, làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm”, ThS.BS Lại Văn Hạ nhấn mạnh.
Ngoài vi khuẩn, các bệnh tiêu chảy cấp do vi rút như Norovirus và Rotavirus cũng dễ bùng phát trong dịp lễ, Tết do khả năng lây lan nhanh qua thực phẩm, nước uống nhiễm khuẩn và qua tiếp xúc tay – miệng. Việc dùng chung dụng cụ ăn uống, không rửa tay đúng cách trong các bữa tiệc đông người là yếu tố làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm, trong đó trẻ em và người cao tuổi dễ bị mất nước nặng nếu không được bù kịp thời.
Cảnh giác với nấm mốc trong thực phẩm tích trữ
Bên cạnh vi khuẩn và vi rút, nấm mốc trong thực phẩm là nguy cơ thường bị người dân chủ quan, nhất là khi tích trữ thực phẩm trong thời gian dài dịp Tết. Nấm mốc dễ phát triển trong điều kiện ẩm, nóng và có thể xuất hiện trên các loại thực phẩm như gạo, ngô, lạc, đậu, bánh kẹo, mứt Tết, hoa quả khô và thực phẩm chế biến sẵn bảo quản không đúng cách.
Một số loại nấm mốc có khả năng sinh độc tố, điển hình là aflatoxin – chất độc không bị phá hủy hoàn toàn khi nấu chín, có thể gây ngộ độc cấp tính hoặc tích lũy lâu dài, làm tổn thương gan và tăng nguy cơ ung thư gan. Người sử dụng thực phẩm nhiễm nấm mốc có thể xuất hiện các triệu chứng buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, mệt mỏi; trường hợp nặng có thể gây tổn thương gan, thận. Vì vậy, tuyệt đối không sử dụng thực phẩm đã bị mốc, biến đổi màu sắc hoặc có mùi lạ.
Chủ động phòng bệnh để đón Tết an toàn
Để phòng, chống các bệnh lây truyền qua thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, ThS.BS Lại Văn Hạ khuyến cáo người dân lựa chọn thực phẩm an toàn, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng; thực hiện ăn chín, uống sôi; hạn chế các món tái, sống. Thực phẩm cần được bảo quản đúng cách, phân biệt riêng thực phẩm sống và chín, không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá hai giờ.
Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm như nôn nhiều, tiêu chảy, đau bụng, sốt, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn và xử trí kịp thời, không tự ý dùng thuốc tại nhà.
Bảo đảm an toàn thực phẩm trong dịp Tết không chỉ giúp phòng tránh các bệnh lây truyền qua thực phẩm mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cho mỗi gia đình và cộng đồng, để Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 diễn ra an toàn, lành mạnh và trọn vẹn.
