Bảo vệ nguồn nước sạch: Trách nhiệm không của riêng ai
Nước sạch là yếu tố sống còn, là nền tảng cho mọi hoạt động từ sinh hoạt, sản xuất đến chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, nguồn nước tự nhiên đang đối mặt với áp lực ô nhiễm nghiêm trọng từ các hoạt động sinh hoạt và sản xuất thiếu kiểm soát. Mỗi ngày, hàng nghìn tấn rác thải và nước thải chưa qua xử lý bị xả trực tiếp ra môi trường, trở thành nguồn cơn phát tán dịch bệnh, đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của chính chúng ta.
Số liệu thống kê cho thấy mỗi ngày cả nước phát sinh gần 70.000 tấn rác thải. Đáng lo ngại là hơn 60% lượng rác vẫn được xử lý bằng phương pháp chôn lấp lạc hậu; tại nhiều đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ này lên tới trên 85% trong điều kiện chưa bảo đảm vệ sinh. Quá trình chôn lấp này không chỉ chiếm dụng tài nguyên đất mà còn sản sinh lượng nước rỉ rác chứa chất ô nhiễm đậm đặc. Khi không được kiểm soát, dòng nước độc hại này sẽ thấm sâu vào lòng đất, nhiễm độc mạch nước ngầm và hệ thống sông ngòi xung quanh.
Theo quy định tại Thông tư 52/2024/TT-BYT của Bộ Y tế, nước sạch sinh hoạt phải đáp ứng khắt khe các tiêu chuẩn về vi sinh vật và hóa học. Để đạt được tiêu chuẩn này, điều kiện tiên quyết là các nguồn nước thô như sông, hồ, kênh mương và nước ngầm phải được bảo vệ nghiêm ngặt. Thực tế, tình trạng xả thải bừa bãi vẫn diễn ra. Những túi nilon, chai nhựa hay rác thải sinh hoạt bị vứt bỏ tùy tiện xuống ao hồ đã làm tắc nghẽn dòng chảy, gây ô nhiễm cục bộ. Song song đó, nước thải từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh và chăn nuôi khi chưa qua xử lý cũng đang làm biến đổi nghiêm trọng hệ sinh thái nước.
Trong nông nghiệp, việc lạm dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật không đúng cách cũng là tác nhân khó kiểm soát. Lượng hóa chất tồn dư rửa trôi theo nước mưa sẽ tích tụ lâu dài trong môi trường. Nguồn nước bị ô nhiễm là môi trường thuận lợi để vi khuẩn, vi rút và ký sinh trùng phát triển, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn, viêm gan A và nhiều bệnh lý về da, mắt. Đối với trẻ em và người có sức đề kháng yếu, những rủi ro này là vô cùng lớn.
Bảo vệ nguồn nước không phải là nhiệm vụ của riêng bất kỳ tổ chức nào, mà là mệnh lệnh từ cuộc sống và là trách nhiệm chung của toàn cộng đồng. Mỗi người dân không chỉ là người sử dụng nước, mà còn là "người giữ nước". Sự thay đổi phải bắt đầu từ ý thức của mỗi cá nhân: bỏ rác đúng nơi quy định, nói không với hành vi vứt rác xuống sông hồ, hạn chế tối đa sử dụng túi nilon và nhựa dùng một lần, cũng như tránh xả thải dầu mỡ, hóa chất ra môi trường. Bên cạnh đó, việc chủ động kiểm tra và xử lý nguồn nước định kỳ tại gia đình là biện pháp thiết thực để tự bảo vệ chính mình. Khi mỗi người cùng chung tay thay đổi từ những hành động nhỏ nhất, chúng ta mới có thể xây dựng môi trường sống xanh – sạch – đẹp và bảo đảm nguồn nước an toàn bền vững cho chính mình và thế hệ tương lai.
