2 cách sử dụng – 1 mục tiêu chung: Chủ động dự phòng HIV
PrEP là thuốc dự phòng trước phơi nhiễm HIV, dành cho người chưa nhiễm HIV có nguy cơ phơi nhiễm. Khi được sử dụng đúng hướng dẫn, PrEP giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục.
Hiện nay, PrEP đường uống có hai cách sử dụng phổ biến: uống mỗi ngày 1 viên và uống theo tình huống với lịch “2+1+1”. Mỗi cách có nguyên tắc sử dụng riêng. Lựa chọn phương án nào cần căn cứ vào nguy cơ phơi nhiễm, đặc điểm cá nhân và tư vấn của cán bộ y tế.
PrEP hằng ngày – chủ động bảo vệ mỗi ngày
Với phương pháp này, người sử dụng uống một viên mỗi ngày theo chỉ định và hướng dẫn của cán bộ y tế. PrEP hằng ngày phù hợp với người có nguy cơ phơi nhiễm thường xuyên, khó dự đoán thời điểm quan hệ tình dục hoặc muốn duy trì biện pháp dự phòng liên tục. Để hạn chế quên thuốc, có thể gắn việc uống thuốc với một thói quen cố định trong ngày hoặc đặt báo thức nhắc nhở. Người sử dụng cần uống thuốc đều đặn theo hướng dẫn, không tự ý thay đổi liều, ngừng thuốc hoặc chuyển sang phác đồ khác khi chưa được tư vấn.
PrEP theo tình huống – sử dụng theo kế hoạch
PrEP theo tình huống, còn gọi là phác đồ “2+1+1”, được áp dụng cho những người đủ điều kiện sử dụng, đặc biệt là nam quan hệ tình dục đồng giới có thể chủ động lên kế hoạch quan hệ tình dục. Theo hướng dẫn tại Quyết định 5968/QĐ-BYT, người sử dụng uống hai viên đầu tiên từ 2 đến 24 giờ trước khi quan hệ tình dục, viên thứ ba sau liều đầu tiên 24 giờ và viên thứ tư sau liều thứ hai 24 giờ. Nếu tiếp tục quan hệ tình dục, người dùng uống mỗi ngày một viên và tiếp tục đủ hai ngày sau lần quan hệ tình dục cuối cùng.
Hình thức này có thể phù hợp với người có tần suất quan hệ tình dục trung bình dưới hai lần mỗi tuần và có khả năng chủ động dùng thuốc đúng thời điểm. Tuy nhiên, PrEP theo tình huống không phù hợp với tất cả mọi người; phụ nữ, người chuyển giới nữ đang sử dụng nội tiết tố nữ, người mắc viêm gan B mạn tính và người tiêm chích ma túy không thuộc nhóm được khuyến nghị sử dụng theo hướng dẫn nêu trên.
Điều quan trọng là lựa chọn đúng và sử dụng đúng.
Dù lựa chọn phác đồ hằng ngày hay theo tình huống, khách hàng bắt buộc phải thực hiện xét nghiệm HIV trước khi bắt đầu, tái khám và xét nghiệm định kỳ theo lịch hẹn. Bên cạnh đó, cần ghi nhớ PrEP là giải pháp dự phòng chuyên biệt cho HIV, hoàn toàn không phòng ngừa được các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác (lậu, giang mai, sùi mào gà) cũng như không có tác dụng tránh thai, do đó chiến lược “bảo vệ kép” kết hợp bao cao su vẫn luôn là khuyến cáo y khoa hàng đầu.
Đặc biệt, nếu đã xảy ra hành vi nguy cơ không an toàn trong vòng 72 giờ, người dân không được tự ý bắt đầu uống PrEP mà cần đến ngay cơ sở cung cấp dịch vụ PrEP để được đánh giá nguy cơ, tư vấn và hướng dẫn cụ thể. Nếu đã có khả năng phơi nhiễm HIV trong vòng 72 giờ, cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá sử dụng dự phòng sau phơi nhiễm (PEP), không chờ đến khi bắt đầu PrEP.
Mọi nhu cầu tư vấn chuyên sâu về PrEP và PEP đều được các bác sĩ tại Phòng Tư vấn và Điều trị ngoại trú – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh hỗ trợ bảo mật, tận tâm và khoa học.
