Củ ráy hỗ trợ điều trị gout, bệnh ngoài da, cảm cúm: Thực hư thế nào?

Cây ráy là loại cây thân thảo, thường mọc ở những nơi ẩm ướt. Trong y học cổ truyền, một số bộ phận của cây, đặc biệt là củ ráy, được sử dụng trong các bài thuốc dân gian nhằm hỗ trợ xử lý một số vấn đề sức khỏe.

1. Củ ráy hỗ trợ điều trị bệnh gout

Trong dân gian, củ ráy thường được kết hợp với chuối hột để làm bài thuốc dùng cho người mắc bệnh gout.

- Bột củ ráy + chuối hột: Theo cách sử dụng truyền thống, hai loại nguyên liệu được thái lát, phơi khô, tán thành bột rồi phối hợp theo tỷ lệ bằng nhau. Để sử dụng được lâu dài, cất bột thuốc trong lọ thủy tinh có nắp đậy kín. Mỗi lần sử dụng, lấy khoảng một thìa cà phê bột thuốc để hòa tan trong nước ấm rồi uống. Mỗi ngày uống 2 lần vào sáng và tối, liên tục trong 1 tháng để cảm nhận sự thay đổi.

- Trà củ ráy + chuối hột: Rửa sạch củ ráy và chuối hột thái thành lát mỏng ngâm qua đêm cho hết nhớt. Vớt 2 nguyên liệu ra đem rửa sạch rồi cho lên chảo sao vàng với lửa nhỏ. Dùng củ ráy và chuối hột khô theo tỷ lệ 5:3 rồi hãm với nước sôi để uống. Mỗi ngày uống 1 chén trước khi ăn 30 phút, nên dùng liên tục từ 1-2 tháng.

- Lưu ý khi dùng:  Để đạt được hiệu quả và an toàn trong khi thực hiện bài thuốc trên, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề sau:

+ Củ ráy có thể chứa các tinh thể canxi oxalat hình kim, gây kích ứng khi tiếp xúc với da và niêm mạc, dẫn đến ngứa rát, đau như kim châm, tê hoặc sưng miệng, họng nếu ăn phải. Mức độ kích ứng phụ thuộc vào loài cây và hàm lượng tinh thể. Không nên tự ý sử dụng củ ráy tươi hoặc cho rằng phơi khô, nấu chín thông thường có thể loại bỏ hoàn toàn độc tính.

+ Hiệu quả từ các bài thuốc này thường đến chậm, người bệnh cần kiên trì mới thấy được kết quả.

+ Các bài thuốc chỉ có tác dụng với người bệnh gout ở giai đoạn nhẹ, rất ít hiệu quả với các trường hợp bệnh nặng. Nếu dùng một thời gian mà bệnh không thuyên giảm, người bệnh nên đi khám để nhận được chỉ định điều trị tốt nhất.

Tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi thực hiện bất kỳ phương pháp nào.

2. Củ ráy chữa bệnh ngoài da

Củ ráy chữa bệnh tổ đỉa: Tổ đỉa là bệnh ngoài da với triệu chứng điển hình là các mụn nước nhỏ gây ngứa ngáy khó chịu và có thể lây lan. Dân gian lưu truyền nhiều mẹo chữa bệnh tổ đỉa, trong đó có chữa tổ đỉa bằng củ ráy. 

Y học tìm thấy trong củ ráy có một hoạt chất chống oxy hóa là flavonoid. Chất này có khả năng kháng khuẩn, chống viêm, làm lành nhanh tổn thương khi mụn nước của bệnh tổ đỉa bị vỡ. Các hợp chất hóa học khác trong củ ráy có thể giúp dịch từ mụn nước khô nhanh, giảm triệu chứng ngứa và kích thích hình thành lớp da mới.

Có thể thực hiện như sau: Củ ráy tươi gọt vỏ rửa sạch, ngâm trong nước muối khoảng 3 tiếng. Việc ngâm nước muối sẽ giúp loại bỏ bớt nhựa và chất gây ngứa. Sau đó thái lát mỏng rồi giã nát và cho nước vào đun sôi khoảng 30 phút, để nguội bớt rồi dùng để ngâm vùng da bị bệnh tổ đỉa mỗi ngày 2 lần.

Tùy vào cơ địa mỗi người, vết ngứa sẽ dần thuyên giảm và se lại. Bài thuốc này cần được áp dụng mỗi ngày cho đến khi bệnh khỏi hoàn toàn.

- Lưu ý:  Bài thuốc trị tổ đỉa bằng củ ráy thường chỉ hiệu quả trong trường hợp bệnh nhẹ, không dùng bài thuốc này thay thế cho phác đồ bác sĩ đã kê đơn. 

Củ ráy chữa trị mụn nhọt, sưng viêm: Chuẩn bị 100g củ ráy tươi, 70g nghệ tươi rửa sạch cho vào cối giã nát sau đó cho vào nồi nấu nhừ, thêm chút dầu vừng vào đun sôi, thêm dầu thông, sáp ong vào khuấy đều để nguội. Lấy hỗn hợp đắp lên vùng da bị mụn nhọt, sưng viêm.

Một số bài thuốc dân gian sử dụng củ ráy sấy khô nghiền thành bột mịn, cũng kết hợp với nghệ tươi, mật ong, dầu vừng hoặc các nguyên liệu khác để chế thành hỗn hợp đắp ngoài da khi bị mụn nhọt.

Đối với mụn nhọt, người bệnh nên giữ vùng da sạch, không tự ý nặn hoặc chọc vỡ ổ mủ. Trường hợp nhọt sưng đau, lan rộng, có sốt hoặc xuất hiện ở vùng mặt cần được bác sĩ thăm khám để xác định có cần điều trị hay dẫn lưu mủ hay không.

3. Hỗ trợ chữa cảm cúm, sốt cao

Cảm hay cảm hàn, cảm lạnh là tình trạng khá nhiều người gặp phải, thường xảy ra do tác động của thời tiết lạnh, đặc biệt là khoảng thời gian chuyển mùa. Khi bị cảm, người bệnh có thể gặp phải những triệu chứng ở đường hô hấp trên như ho có đờm, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi, kèm theo cảm giác mệt mỏi, đau nhức trên toàn cơ thể…

Theo dân gian, củ ráy có tác dụng giải độc, thanh nhiệt, bình suyễn, trừ đàm và giảm đau. Ráy cũng chứa các chất như vitamin A, vitamin D2, alocasin, men beta glucosidase, trygochin, isotrygochin, campestrol, redtinol… hỗ trợ cải thiện cảm giác khô ngứa, đau rát họng khi ho. 

Ngoài ra, củ ráy cũng có khả năng hạ sốt vật lý nên trong một số kinh nghiệm dân gian bằng cách dùng để chà xát ngoài da hoặc chế biến thành nước uống với mục đích hạ sốt khi bị cảm cúm.

Để thực hiện giải cảm bằng củ ráy, có thể làm như sau: Lấy 1 củ ráy tươi, rửa sạch, cắt làm đôi; chà dọc xương sống và khắp vùng lưng. Nửa củ ráy còn lại đem thái mỏng, đun sôi kỹ với nước, chắt lấy 1 bát nước uống.

Việc sử dụng củ ráy để giải cảm hàn vốn được áp dụng rộng rãi trong dân gian, nhiều ý kiến cho rằng phương pháp này có thể làm giảm nhanh các triệu chứng. Tuy nhiên, kết quả thực tế có thể khác nhau ở mỗi người. Thực tế phương pháp này vẫn chưa được chứng minh hiệu quả bởi bất kỳ nghiên cứu nào. Hơn nữa, hiện nay có khá nhiều thuốc hỗ trợ điều trị các triệu chứng cảm cúm, do đó dùng củ ráy để giải cảm chỉ là một lựa chọn theo kinh nghiệm dân gian, nếu không bị kích ứng thì có thể thử áp dụng phương pháp này.

- Lưu ý: Sau khi dùng nếu xuất hiện các biểu hiện sưng ngứa, cần ngừng tiếp xúc và loại bỏ phần củ ráy còn bám trên da; rửa nhẹ nhàng vùng da tiếp xúc bằng nhiều nước sạch, có thể dùng xà phòng dịu nhẹ để làm sạch phần dịch thực vật còn bám; không chà xát, gãi mạnh hoặc tự ý bôi thêm chanh, giấm, cồn, tinh dầu hay các loại lá thuốc khác vì có thể làm da kích ứng nặng hơn. Nếu xuất hiện sưng nề, phồng rộp, đau rát kéo dài hoặc tổn thương lan rộng, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí.

Ngoài ra, để đảm bảo sức khỏe, hiệu quả trong điều trị cảm hàn, người bệnh nên dành thời gian nghỉ ngơi, chú ý giữ ấm cơ thể, ăn uống đầy đủ dưỡng chất, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để áp dụng biện pháp điều trị phù hợp trong trường hợp cần thiết, đặc biệt là các trường hợp có triệu chứng kéo dài.

DS.Vũ Thị Tuyết Mai