Đau lưng âm ỉ là dấu hiệu cảnh báo những bệnh gì?

Đau lưng không chỉ do lao động nặng hay thoái hóa cột sống mà còn có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý nguy hiểm. Nếu cơn đau kéo dài hoặc tái phát, cần thăm khám sớm để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Đau lưng là một trong những triệu chứng cơ xương khớp phổ biến nhất, có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường xuất hiện nhiều hơn ở người trung niên và cao tuổi. Không ít người cho rằng đau lưng chỉ là hậu quả của chấn thương, lao động nặng hoặc quá trình lão hóa nên chủ quan, tự mua thuốc giảm đau hoặc xoa bóp tại nhà.

Tuy nhiên, trên thực tế, đau lưng âm ỉ kéo dài có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý ở cột sống cũng như các cơ quan nội tạng. Nếu cơn đau kéo dài trên vài tuần, tái phát nhiều lần hoặc kèm theo các triệu chứng bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Đau lưng không chỉ do bệnh lý cột sống

Nhiều người mặc định đau lưng đồng nghĩa với thoái hóa cột sống hoặc thoát vị đĩa đệm. Tuy nhiên, nhiều bệnh lý tại các cơ quan khác cũng có thể biểu hiện bằng triệu chứng đau lưng âm ỉ.

Một trong những nguyên nhân ít được nghĩ đến là bệnh lý dạ dày. Viêm dạ dày, loét dạ dày hoặc u dạ dày có thể gây đau vùng thượng vị lan ra phía sau lưng, khiến người bệnh cảm thấy đau mỏi vùng thắt lưng kéo dài. Nếu chỉ điều trị triệu chứng đau lưng mà bỏ qua bệnh lý tiêu hóa, tình trạng đau sẽ khó cải thiện.

Bên cạnh đó, các bệnh lý của hệ tiết niệu cũng là nguyên nhân thường gặp. Sỏi thận, sỏi niệu quản, viêm thận, thận ứ nước, thận ứ mủ hoặc lao thận đều có thể gây đau vùng hông lưng. Đặc biệt, cơn đau do sỏi tiết niệu thường xuất hiện ở một bên lưng và có thể lan xuống vùng bẹn hoặc cơ quan sinh dục.

Ngoài ra, viêm tụy cấp hoặc mạn tính cũng có thể gây đau lan từ vùng bụng ra sau lưng. Người bệnh thường đau âm ỉ hoặc đau dữ dội, nhất là sau bữa ăn.

Thoát vị đĩa đệm và các bệnh lý cột sống

Trong nhóm bệnh lý cơ xương khớp, thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây đau lưng kéo dài.

Ở giai đoạn đầu, cơn đau thường chỉ xuất hiện khi mang vác nặng hoặc vận động quá sức. Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh có thể tiến triển thành mạn tính. Khi đó, người bệnh thường xuyên đau vùng thắt lưng, đặc biệt khi đứng lâu, ngồi lâu hoặc thay đổi tư thế.

Khi bệnh nặng hơn, khối thoát vị chèn ép rễ thần kinh có thể khiến cơn đau lan xuống mông, đùi và cẳng chân, kèm theo tê bì, yếu cơ hoặc hạn chế vận động.

Bên cạnh thoát vị đĩa đệm, đau lưng còn có thể liên quan đến thoái hóa cột sống, hẹp ống sống, viêm cột sống dính khớp hoặc loãng xương, đặc biệt ở người cao tuổi.

Một số nguyên nhân khác không nên bỏ qua

Đau lưng âm ỉ còn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác. Ở phụ nữ, lạc nội mạc tử cung có thể gây đau vùng thắt lưng kéo dài, đặc biệt trong kỳ kinh nguyệt.

Hội chứng ruột kích thích, táo bón kéo dài hoặc các bệnh lý đại tràng cũng có thể gây đau lan ra vùng lưng dưới.

Trong thai kỳ, sự thay đổi trọng tâm cơ thể cùng áp lực từ thai nhi khiến nhiều phụ nữ bị đau lưng kéo dài.

Ngoài ra, chế độ ăn thiếu canxi, vitamin D hoặc protein; công việc phải ngồi lâu, ít vận động; thường xuyên mang vác sai tư thế; thừa cân, béo phì và các thói quen sinh hoạt không lành mạnh đều làm tăng nguy cơ đau lưng.

Đau lưng thường diễn biến như thế nào?

Ở đa số trường hợp, đau lưng không xuất hiện đột ngột mà tiến triển âm thầm qua nhiều giai đoạn.

Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh chỉ cảm thấy mỏi vùng thắt lưng sau một ngày làm việc. Khi ngồi lâu rồi đứng dậy có cảm giác cứng lưng hoặc cúi người thấy căng tức. Do triệu chứng còn nhẹ nên nhiều người thường bỏ qua.

Khi bệnh tiến triển, cơn đau xuất hiện thường xuyên hơn. Người bệnh đau khi đứng lâu, ngồi lâu hoặc thay đổi thời tiết. Buổi sáng sau khi thức dậy thường phải xoay người thật chậm mới có thể ngồi dậy. Một số người dần thay đổi tư thế đi lại để tránh đau, lâu ngày khiến các nhóm cơ vùng lưng suy yếu.

Ở giai đoạn nặng, cơn đau không còn khu trú ở vùng thắt lưng mà lan xuống mông, chân, kèm theo tê bì, yếu cơ. Một số trường hợp đau nhiều về đêm, mất ngủ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Đối với người trung niên và cao tuổi, đau lưng kéo dài không chỉ gây khó chịu mà còn làm suy giảm khả năng lao động, chăm sóc gia đình và tham gia các hoạt động hằng ngày.

Làm gì khi bị đau lưng kéo dài?

Khi xuất hiện đau lưng kéo dài, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài hoặc chỉ dựa vào các biện pháp xoa bóp dân gian.

Điều quan trọng nhất là xác định đúng nguyên nhân gây đau để có hướng điều trị phù hợp. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang, cộng hưởng từ (MRI), siêu âm hoặc các xét nghiệm cần thiết nhằm phát hiện bệnh lý cột sống cũng như loại trừ các bệnh lý nội tạng.

Bên cạnh điều trị theo nguyên nhân, người bệnh nên duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng, tập luyện thể dục thường xuyên, tăng cường các bài tập giúp cải thiện sức mạnh cơ lưng và cơ bụng, đồng thời hạn chế ngồi hoặc đứng một tư thế quá lâu.

Ngoài ra, cần xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D, protein và các vi chất cần thiết để duy trì sức khỏe hệ cơ xương khớp.

Đặc biệt, nếu đau lưng kèm theo sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau dữ dội về đêm, tê yếu hai chân, bí tiểu hoặc đại tiểu tiện không tự chủ, người bệnh cần đến bệnh viện ngay vì đây có thể là dấu hiệu của những bệnh lý nghiêm trọng cần được can thiệp khẩn cấp.

BS. Nguyễn Văn Thắng