Vì sao người già dễ tăng huyết áp dịp Tết dù uống thuốc đều?

Tết Nguyên đán là thời điểm đoàn tụ, vui chơi và nghỉ ngơi sau một năm làm việc vất vả. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn nhiều bệnh viện ghi nhận số ca nhập viện do tăng huyết áp, tai biến và biến chứng tim mạch ở người cao tuổi tăng mạnh. Điều đáng nói, nhiều bệnh nhân vẫn uống thuốc đều đặn nhưng huyết áp lại đột ngột tăng cao, gây nguy hiểm cho sức khỏe.

Các chuyên gia tim mạch cho rằng, hiện tượng này không phải hiếm gặp. Tết là thời điểm hội tụ nhiều yếu tố nguy cơ khiến huyết áp dễ mất kiểm soát, đặc biệt ở người lớn tuổi – nhóm vốn có hệ tim mạch đã suy giảm chức năng theo thời gian.

Thói quen ăn uống ngày Tết làm huyết áp dễ tăng vọt

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến người già tăng huyết áp dịp Tết là chế độ ăn thay đổi đột ngột. Bữa ăn ngày Tết thường giàu muối, chất béo và tinh bột với các món như giò chả, bánh chưng, thịt kho, dưa muối, đồ chiên rán hoặc thức ăn chế biến sẵn.

Các chuyên gia cho biết, thực phẩm nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích máu và buộc tim phải hoạt động mạnh hơn, dẫn tới tăng huyết áp. Đáng lo ngại, chỉ một bữa ăn nhiều muối cũng có thể khiến huyết áp tăng đáng kể, đặc biệt ở người đã có bệnh tim mạch.

Ngoài ra, đồ ăn giàu chất béo và đường ngày Tết còn làm tăng cholesterol, gây xơ cứng mạch máu và khiến huyết áp khó kiểm soát hơn. Tình trạng tăng cân nhanh trong vài ngày nghỉ lễ cũng được xem là yếu tố làm huyết áp tăng.

Rượu bia, cà phê và nước ngọt khiến thuốc giảm hiệu quả

Tết cũng là dịp người cao tuổi thường uống rượu bia hoặc sử dụng nhiều đồ uống chứa caffeine hơn bình thường. Các bác sĩ cảnh báo, rượu có thể làm co mạch, rối loạn nhịp tim và làm tăng huyết áp tạm thời. Đặc biệt, rượu bia còn có thể tương tác với thuốc điều trị tăng huyết áp, khiến thuốc giảm tác dụng hoặc gây tác dụng phụ nguy hiểm.

Trong khi đó, caffeine từ trà đặc, cà phê hoặc nước tăng lực có thể gây tăng huyết áp trong thời gian ngắn. Việc sử dụng các loại đồ uống này liên tục trong những ngày lễ càng làm huyết áp khó kiểm soát.

Thời tiết lạnh khiến mạch máu co lại

Tết Nguyên đán thường trùng với mùa đông – yếu tố sinh lý quan trọng làm huyết áp tăng cao, đặc biệt ở người lớn tuổi. Khi nhiệt độ xuống thấp, cơ thể có xu hướng co mạch để giữ nhiệt. Điều này khiến lòng mạch hẹp lại, làm huyết áp tăng.

Ngoài ra, trời lạnh khiến nhiều người lười vận động, ít ra ngoài trời. Sự giảm hoạt động thể chất khiến tim phải làm việc vất vả hơn để duy trì tuần hoàn, từ đó làm huyết áp tăng. Ở người già, mạch máu vốn đã kém đàn hồi nên càng dễ bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi nhiệt độ.

Tâm lý vui chơi, mất ngủ và stress cũng là thủ phạm

Những ngày Tết thường đi kèm lịch sinh hoạt đảo lộn. Người cao tuổi dễ thức khuya, ngủ ít hoặc tham gia các hoạt động liên tục như thăm họ hàng, tiếp khách, du lịch. Các chuyên gia cho rằng thiếu ngủ và căng thẳng có thể kích thích cơ thể giải phóng hormone stress, làm nhịp tim tăng và mạch máu co lại, dẫn tới tăng huyết áp.

Không ít trường hợp người già chủ quan, tự ý giảm hoặc quên uống thuốc do bận rộn ngày Tết. Đây là yếu tố nguy hiểm khiến huyết áp tăng nhanh, làm tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Người cao tuổi dễ bị ảnh hưởng hơn người trẻ

Theo các nghiên cứu tim mạch, huyết áp ở người già vốn khó kiểm soát hơn do thành mạch máu mất dần độ đàn hồi theo tuổi tác. Cơ chế điều hòa huyết áp của cơ thể cũng suy giảm khiến cơ thể khó thích nghi với thay đổi thời tiết, chế độ ăn hoặc sinh hoạt.

Thống kê y khoa cho thấy tỷ lệ tăng huyết áp ở người trên 60 tuổi rất cao và khả năng kiểm soát bệnh vẫn còn hạn chế. Vì vậy, chỉ cần thay đổi nhỏ trong thói quen sinh hoạt cũng có thể khiến huyết áp tăng mạnh.

Làm gì để phòng tăng huyết áp?

Các chuyên gia tim mạch khuyến cáo, người cao tuổi cần duy trì thói quen điều trị ổn định trong suốt dịp Tết. Thuốc huyết áp phải uống đúng giờ, đúng liều theo chỉ định bác sĩ, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc.

Bên cạnh đó, người cao tuổi nên hạn chế thực phẩm nhiều muối, chất béo, đồ chiên rán và rượu bia. Chế độ ăn nên tăng rau xanh, trái cây, thực phẩm ít muối và đủ nước.

Vận động nhẹ nhàng như đi bộ, tập dưỡng sinh hoặc yoga giúp duy trì tuần hoàn máu và ổn định huyết áp. Đồng thời cần giữ ấm cơ thể, đặc biệt vào buổi sáng sớm hoặc đêm khuya – thời điểm huyết áp dễ tăng cao.

Ngoài ra, việc theo dõi huyết áp tại nhà trong dịp Tết là rất quan trọng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu dữ dội, chóng mặt, khó thở hoặc đau ngực, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Tết là thời điểm sum vầy và tận hưởng cuộc sống, nhưng với người cao tuổi, giữ ổn định huyết áp chính là chìa khóa để đón xuân khỏe mạnh và an toàn.

Bs. Hà Hùng