Vắc xin Rota - lá chắn bảo vệ sức khỏe của trẻ

Trong những năm đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu, rất dễ bị các tác nhân gây bệnh tấn công. Một trong những mối đe dọa hàng đầu đối với sức khỏe trẻ nhỏ là tiêu chảy cấp do vi rút Rota - nguyên nhân chính gây bệnh nặng và tử vong ở trẻ nhỏ trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vi-rút Rota là tác nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp ở trẻ dưới 5 tuổi, chiếm 35–60% các trường hợp tiêu chảy nặng ở những khu vực chưa triển khai tiêm chủng rộng rãi và từng gây khoảng 527.000 ca tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi trước khi có vaccine. Trước thực trạng đó, vắc xin Rota được xem là giải pháp phòng bệnh hiệu quả, an toàn và cần thiết cho trẻ em.

Vi rút Rota-Mối nguy hiểm không thể xem nhẹ

 Bệnh tiêu chảy do vi rút Rota là bệnh cấp tính, thường gặp ở trẻ nhỏ với các triệu chứng điển hình như nôn, tiêu chảy, đau bụng, sốt, có thể ho và chảy nước mũi. Do vừa bị nôn và tiêu chảy nhiều, trẻ bị nhiễm vi rút Rota rất dễ bị mất nước nếu không được chăm sóc thích hợp. Tình trạng mất nước có thể gây ra co giật, tổn thương não, thậm chí tử vong. Ngoài hiện tượng mất nước, trẻ bị tiêu chảy kéo dài còn dẫn tới biến chứng chán ăn, bỏ ăn, dần dần suy dinh dưỡng và kiệt sức.

Bác sĩ Hoàng Thị Hiên - Khoa Phòng chống bệnh Truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật cho biết: “Bệnh tiêu chảy do vi rút Rota dễ lây truyền và có thể gây dịch. Bệnh chủ yếu lây truyền qua đường tiêu hóa, số ít có thể lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc với giọt bắn từ người mang mầm bệnh sang người lành. Virus thường tồn tại trong môi trường bị ô nhiễm, qua các thực phẩm và vật dụng bị nhiễm bẩn, đặc biệt là nguồn nước bị ô nhiễm. Chỉ cần một lượng rất nhỏ vi rút cũng đủ để lan truyền và gây thành dịch trong cộng đồng.”

Theo Bộ Y tế và UNICEF Việt Nam công bố tại Lễ phát động chiến dịch “Bảo vệ bé từ những bước đầu tiên”, vi rút Rota là nguyên nhân gây ra tiêu chảy cấp ở 20% đến trên 50% trẻ nhỏ trong giai đoạn 2016-2023. Mỗi năm, ước tính hàng trăm nghìn trẻ phải nhập viện và hàng nghìn trẻ phải cấp cứu do vi rút Rota. Bên cạnh đó, hàng năm số trẻ chết do vi rút Rota chiếm từ 4-8% trong tổng số trẻ dưới 5 tuổi bị chết vì mọi nguyên nhân. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển khỏe mạnh của trẻ trong giai đoạn đầu đời mà còn gây áp lực không nhỏ lên hệ thống y tế, gánh nặng tài chính đối với gia đình.

Ở miền Bắc, bệnh tiêu chảy do vi rút Rota thường xảy ra vào mùa thu đông kéo dài tới mùa xuân (khi thời tiết mưa, lạnh, ẩm ướt). Ở miền Nam, bệnh xảy ra quanh năm, nhiều nhất là vào tháng ba và tháng chín.

Vắc xin Rota - lá chắn bảo vệ sức khỏe của trẻ

Vắc xin phòng bệnh tiêu chảy cấp do vi rút Rota (vắc xin Rota) đã được chứng minh hiệu quả vượt trội trong việc phòng ngừa tiêu chảy do vi rút Rota. Theo các nghiên cứu, vắc xin này có tỷ lệ hiệu quả từ 85%-98% trong việc ngăn ngừa tiêu chảy nặng và từ 74%-87% đối với tiêu chảy cấp do vi rút Rota ở mọi mức độ trong năm đầu tiên sau khi uống.

Vắc xin Rota cũng được ghi nhận có tính an toàn cao, chưa ghi nhận bất kỳ phản ứng nghiêm trọng nào, chỉ có một tỷ lệ rất nhỏ trẻ có phản ứng thông thường sau uống vắc xin Rota như nôn, sốt nhẹ hay tiêu chảy. Đến nay, vắc xin Rota đã được triển khai rộng rãi và an toàn tại hơn 120 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, góp phần giảm đáng kể số ca tử vong và nhập viện ở trẻ nhỏ. Có thể nói, vắc xin Rota chính là lá chắn an toàn bảo vệ sức khỏe của trẻ.

Nhằm ngăn ngừa bệnh tiêu chảy cấp do vi rút Rota và làm giảm thiểu số trẻ phải nhập viện vì bệnh tiêu chảy cấp do vi rút Rota, Bộ Y tế đã chính thức đưa vắc xin Rota vào Chương trình Tiêm chủng Mở rộng từ năm 2024. Bắt đầu từ năm 2024, vắc xin Rota được triển khai miễn phí cho trẻ em tại 32 tỉnh miền núi, khó khăn và dần mở rộng phạm vi trên toàn quốc theo lộ trình mà Nghị quyết 104/NQ-CP ngày 15/8/2022 của Chính phủ đã đề ra là bổ sung thêm 9 tỉnh trong năm 2025 và đến năm 2026 là bao phủ toàn quốc. Như vậy, hiện nay trẻ em toàn quốc được uống vắc xin Rota miễn phí trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng.

Chủ động phòng bệnh - trách nhiệm của mỗi gia đình

Các bậc phụ huynh hãy đưa trẻ đến Trạm y tế gần nhất để uống vắc xin Rota ngay khi trẻ đủ 2 tháng tuổi, giúp ngăn ngừa hiệu quả bệnh tiêu chảy cấp do vi rút Rota. Từ đó, hình thành lá chắn bảo vệ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh.

Lịch uống vắc xin Rota gồm 2 liều với khoảng cách như sau: liều 1 khi trẻ đủ 02 tháng tuổi; liều 2 uống ít nhất 01 tháng sau liều 1 (hoàn thành trước 6 tháng tuổi). Trong cùng buổi tiêm chủng có thể sử dụng vắc xin Rota cùng lúc với vắc xin khác như vắc xin bại liệt (OPV, IPV), vắc xin phối hợp DPT-VGB-Hib, DPT-VGB-Hib - IPV, vắc xin viêm gan B,…mà không ảnh hưởng đến độ an toàn và hiệu lực của các vắc xin này.

Vắc xin Rota không chỉ là một mũi phòng bệnh, mà còn là lá chắn bảo vệ sức khỏe, sự phát triển và tương lai của trẻ em. Hãy hành động sớm, cho trẻ uống vắc xin Rota đầy đủ để các em có một khởi đầu khỏe mạnh và an toàn.