Thành quả công tác Tiêm chủng mở rộng

Tiêm chủng mở rộng (TCMR) hay Chương trình Tiêm chủng mở rộng Quốc gia, là một trong những chương trình y tế cộng đồng quan trọng và thành công ở Việt Nam. Đến nay, chương trình Tiêm chủng mở rộng đã đóng góp vào công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân và đạt được nhiều thành quả nổi bật.

Nhiều bệnh truyền nhiễm được kiểm soát, khống chế

Chương trình TCMR bắt đầu được triển khai ở Việt Nam từ năm 1981 và mở rộng ra toàn quốc vào năm 1985, với mục tiêu ban đầu là cung cấp dịch vụ tiêm chủng miễn phí cho trẻ em dưới 1 tuổi, bảo vệ trẻ khỏi mắc 6 loại bệnh truyền nhiễm phổ biến và gây tử vong cao. Đến nay Chương trình TCMR đang cung cấp miễn phí các loại vắc xin phòng 11 bệnh truyền nhiễm phổ biến cho trẻ em và phụ nữ có thai, bao gồm vắc xin phòng bệnh viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, bệnh do Haemophilus influenzae týp B, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản, tiêu chảy do vi rút Rota.

Tiêm vắc xin cho trẻ trong chương trình TCMR tại Trạm Y tế phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên

Chính nhờ các vắc xin trong chương trình TCMR đã giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh truyền nhiễm, đóng góp quan trọng vào thành quả thanh toán bệnh bại liệt vào năm 2000. Việt Nam không ghi nhận trường hợp bại liệt hoang dại (do các loại virut hoang dại từ động vật: chó, mèo,… gây lên) và tiếp tục bảo vệ thành công thành quả thanh toán bệnh bại liệt kể từ năm 2000.

Chương trình TCMR cũng góp phần loại trừ uốn ván sơ sinh vào năm 2005. Đồng thời, khống chế số ca bệnh và tử vong do các bệnh truyền nhiễm khác trong chương trình TCMR như bạch hầu, ho gà, viêm não Nhật Bản, sởi.

Không chỉ tiêm chủng thường xuyên, các hoạt động tiêm chủng chiến dịch trong chương trình TCMR cũng đạt kết quả tốt. Điển hình là chiến dịch tiêm vắc xin phòng bệnh sởi triển khai vào cuối năm 2024 - đầu năm 2025 đáp ứng cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch sởi tại Việt Nam của Tổ chức Y tế thế giới và thực tế diễn biến tình hình dịch bệnh tại các địa phương. Bộ Y tế đã tổ chức 04 đợt tiêm chiến dịch vắc xin phòng sởi, đối tượng triển khai ban đầu là trẻ từ 01 - 10 tuổi và nhóm nguy cơ cao, sau đó mở rộng thêm đối tượng triển khai là trẻ từ đủ 06 - 09 tháng tuổi và trẻ từ 11 - 15 tuổi, các chiến dịch tiêm chủng đều đạt kết quả cao, trong đó tỷ lệ tiêm cho nhóm trẻ từ 1-10 tuổi đạt tỷ lệ trên 95%, tỷ lệ tiêm cho trẻ từ đủ 06 - 09 tháng tuổi đạt trên 90%. Đến nay, tình hình dịch bệnh sởi cơ bản đã được kiểm soát trên phạm vi toàn quốc với số mắc giảm liên tục, ở tất cả các nhóm tuổi từ tuần thứ 14 năm 2025.

Theo báo cáo của CDC Hưng Yên, trong năm 2025, Trung tâm kiểm soát bệnh tật đã tổ chức 18 lớp đào tạo, tập huấn về an toàn tiêm chủng và cập nhật kiến thức về tiêm chủng cho các cán bộ tham gia công tác tiêm chủng mở rộng tại các Trung tâm Y tế khu vực, bệnh viện đa khoa khu vực và các Trạm Y tế xã, phường; 02 khoá đào tạo cấp chứng chỉ An toàn tiêm chủng cho các cán bộ y tế tại các điểm tiêm chủng dịch vụ. Hàng tháng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tổ chức 8-10 đoàn giám hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới, góp phần nâng cao chất lượng và đảm bảo an toàn trong tiêm chủng. Đồng thời, đã triển khai 03 chiến dịch lớn, gồm: Chiến dịch tiêm vắc xin phòng bệnh Sởi (từ tháng 3 đến tháng 4/2025); chiến dịch viêm vắc xin Td (Bạch hầu - uốn ván) cho trẻ đủ từ 7 tuổi (từ tháng 11- tháng 12/2025); tiêm chủng trường học (tháng 12/2025). Không ghi nhận ca tai biến nặng.

Công tác rà soát tiền sử tiêm chủng và tiêm bù cho trẻ mầm non, tiểu học được thực hiện trên diện rộng. Hệ thống mạng lưới tiêm chủng từ tỉnh đến xã được duy trì và kiện toàn, đảm bảo thông suốt trong công tác chỉ đạo và triển khai thực hiện chương trình TCMR.

Cũng theo CDC Hưng Yên, chương trình Tiêm chủng mở rộng được duy trì ổn định; hoàn thành chiến dịch tiêm vắc xin phòng Sởi và các loại vắc xin tiêm chủng mở rộng với tỷ lệ bao phủ các mũi tiêm đều đạt từ 95% trở lên, góp phần củng cố miễn dịch cộng đồng.

Chung tay duy trì thành quả công tác tiêm chủng mở rộng

Bên cạnh những thuận lợi, thành tựu đã đạt được, công tác tiêm chủng mở rộng trên cả nước nói chung, tại Hưng Yên nói riêng vẫn còn nhiều khó khăn thách thức. Cụ thể: Dịch bệnh vẫn luôn diễn biến phức tạp, khó lường ảnh hưởng tới công tác TCMR. Đại dịch Covid-19 vừa qua là một ví dụ điển hình, công tác tiêm chủng thường xuyên phải tạm dừng do giãn cách xã hội, nhiều hoạt động tiêm chủng bù, tiêm vét không thể triển khai theo kế hoạch, nhân lực y tế nhân lực tiêm chủng phải ưu tiên cho hoạt động chống dịch,…

Hưng Yên là tỉnh có nhiều khu công nghiệp, dân cư biến động mạnh và thường xuyên thay đổi nơi cư trú, gây khó khăn cho công tác quản lý đối tượng tiêm chủng. Chính vì vậy công tác quản lý đối tượng và vận động trẻ tham gia tiêm chủng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của các ban, ngành và chính quyền địa phương.

Để tiếp tục duy trì thành quả công tác TCMR trong thời gian tới, cần sự chung tay của các ban, ngành, chính quyền địa phương trong việc rà soát, quản lý đối tượng tiêm chủng, tổ chức tiêm chủng thường xuyên; tiêm bù, tiêm vét các loại vắc xin chưa được tiêm đầy đủ. Và quan trọng là cần sự chung tay hành động của người dân. Đặc biệt đối tượng là trẻ em câng được tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch để bảo vệ sức khỏe, đây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong do bệnh truyền nhiễm.

Chương trình Tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam đã đạt được những thành quả đáng kể sau hơn 40 năm thực hiện. Từ việc loại trừ hoàn toàn một số bệnh nguy hiểm đến giữ mức bao phủ vắc xin cao cho hầu hết trẻ em trong nước, TCMR là một trong những thành tựu y tế cộng đồng nổi bật, góp phần to lớn vào bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ và phát triển bền vững đất nước.