Tái khám PrEP – Không chỉ là đến nhận thuốc dự phòng
Điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) là bước tiến y học đột phá, mang lại hiệu quả bảo vệ lên đến trên 90% trước nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục khi người dùng tuân thủ đúng phác đồ. Tuy nhiên, viên thuốc PrEP chỉ phát huy tối đa giá trị khi được đặt trong một quy trình theo dõi y khoa chặt chẽ. Tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Hưng Yên, khách hàng sử dụng dịch vụ PrEP được hẹn tái khám định kỳ 1 tháng/lần để cán bộ y tế tư vấn, đánh giá việc sử dụng thuốc và thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định. Đây không đơn thuần là thủ tục đến nhận thuốc mới, mà là cơ hội để mỗi người chủ động kiểm tra tình trạng sức khỏe, kịp thời phát hiện những vấn đề cần theo dõi và duy trì biện pháp dự phòng an toàn, phù hợp nhất.
Mục tiêu quan trọng hàng đầu trong mỗi lần tái khám là xét nghiệm lại tình trạng HIV. PrEP chỉ được chỉ định cho người có kết quả xét nghiệm HIV âm tính. Nếu trong quá trình sử dụng thuốc, khách hàng không tuân thủ đều đặn, để xảy ra nguy cơ phơi nhiễm mới và chuyển sang trạng thái nhiễm HIV nhưng vẫn tiếp tục uống PrEP đơn thuần (chỉ chứa 2 hoạt chất kháng virus), nồng độ thuốc không đủ ức chế virus sẽ nhanh chóng dẫn đến hiện tượng kháng thuốc. Khi đó, việc điều trị ARV về sau sẽ gặp nhiều trở ngại phức tạp. Do vậy, việc kiểm tra máu định kỳ giúp cán bộ y tế khẳng định chắc chắn tình trạng âm tính để tiếp tục chỉ định PrEP, hoặc kịp thời chuyển hướng sang phác đồ điều trị ARV bậc một nếu phát hiện ca nhiễm mới.
Bên cạnh xét nghiệm HIV, việc định kỳ đánh giá chức năng thận là yêu cầu chuyên môn bắt buộc. Các phác đồ PrEP đường uống hiện nay có thành phần Tenofovir — hoạt chất được đào thải chủ yếu qua thận. Mặc dù tỷ lệ ảnh hưởng đến thận rất thấp, song hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế quy định người dùng PrEP phải được kiểm tra creatinin huyết thanh và ước tính độ thanh thải creatinin định kỳ nhằm theo dõi khả năng lọc của thận. Việc kiểm tra đều đặn giúp bác sĩ sớm phát hiện các thay đổi bất thường ở những người có bệnh nền tiềm ẩn, từ đó kịp thời điều chỉnh liều lượng hoặc hướng dẫn biện pháp can thiệp phù hợp mà không gây tổn thương chức năng thận lâu dài.
Tái khám PrEP cũng là cơ hội để sàng lọc và điều trị sớm các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs). Cần nhấn mạnh rằng, PrEP là "lá chắn" chuyên biệt ngăn chặn virus HIV, hoàn toàn không có khả năng phòng ngừa các tác nhân gây bệnh khác như lậu, giang mai hay Chlamydia. Rất nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục diễn tiến âm thầm ở giai đoạn đầu mà không biểu hiện triệu chứng rõ rệt; nếu không được xét nghiệm tầm soát định kỳ, mầm bệnh sẽ gây tổn thương viêm nhiễm mạn tính, biến chứng vô sinh và làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc, gián tiếp tạo điều kiện thuận lợi cho virus HIV xâm nhập. Tại các buổi tái khám, khách hàng sẽ được bác sĩ tư vấn kết hợp các biện pháp bảo vệ kép như sử dụng bao cao su, chất bôi trơn và điều trị kịp thời nếu phát hiện mầm bệnh.
Cuối cùng, đây là thời điểm cán bộ y tế đồng hành, đánh giá mức độ tuân thủ dùng thuốc và tháo gỡ các rào cản tâm lý. Uống thuốc đúng giờ, đủ liều mỗi ngày là điều kiện quyết định để duy trì nồng độ thuốc bảo vệ liên tục trong cơ thể. Nếu khách hàng gặp khó khăn do quên thuốc, thay đổi ca kíp làm việc hoặc xuất hiện tác dụng phụ thoáng qua, cán bộ y tế sẽ trực tiếp hướng dẫn kỹ năng xử trí an toàn. Quy trình tư vấn tại cơ sở y tế hoàn toàn mang tính chuyên môn, tôn trọng đời tư và không phán xét hành vi của người bệnh.
Tại Khoa Phòng chống HIV/AIDS và Phòng Tư vấn điều trị ngoại trú – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Hưng Yên, quy trình quản lý khách hàng PrEP được tổ chức khép kín, bảo mật và thân thiện. Dù cơ thể cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh, người sử dụng PrEP vẫn cần chủ động đi tái khám đúng lịch hẹn. Duy trì nền nếp tái khám định kỳ hằng tháng chính là cam kết có trách nhiệm với bản thân, bảo đảm cho quá trình dự phòng HIV luôn an toàn, bền vững và hiệu quả lâu dài.
