Già hóa dân số: Chủ động chăm sóc sức khỏe người cao tuổi từ cơ sở

Hưng Yên đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với hơn 737.651 người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 20,6% dân số. Khi số người cao tuổi ngày càng tăng, chăm sóc sức khỏe không thể chỉ bắt đầu từ lúc đau ốm hay bệnh trở nặng. Từ gia đình đến y tế cơ sở, yêu cầu đặt ra là chuyển mạnh từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm, quản lý bệnh mạn tính và duy trì khả năng sống độc lập cho người cao tuổi.

Không để tuổi già bắt đầu bằng những lần nhập viện

Đau mới đi khám, mệt mới đo huyết áp, bệnh nặng mới đến bệnh viện vẫn là cách chăm sóc sức khỏe phổ biến ở một bộ phận người cao tuổi. Trong khi đó, nhiều bệnh không lây nhiễm diễn biến âm thầm, chỉ được phát hiện khi đã gây biến chứng hoặc ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe.

Trạm Y tế xã Khoái Châu chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi trên địa bàn xã

Với Hưng Yên, vấn đề này càng đáng quan tâm khi người cao tuổi chiếm hơn 1/5 dân số. Già hóa dân số vừa là thành quả của quá trình phát triển, nâng cao tuổi thọ, vừa đặt ra yêu cầu mới đối với công tác chăm sóc sức khỏe.

Tuổi già khỏe mạnh không chỉ được tính bằng số năm sống mà còn ở khả năng tự đi lại, tự chăm sóc bản thân, kiểm soát bệnh mạn tính, duy trì vận động và giữ đời sống tinh thần ổn định.

Theo định hướng phát triển của tỉnh, đến năm 2030, tuổi thọ trung bình của người dân Hưng Yên đạt 76,8 tuổi, trong đó số năm sống khỏe mạnh tối thiểu 70 năm. Đây là mục tiêu cho thấy yêu cầu nâng tuổi thọ phải đi cùng nâng chất lượng cuộc sống.

Thực tế tại cơ sở đang cho thấy hướng đi này được chú trọng. Tại phường Trà Lý, trong tháng 8/2026, hơn 400 người từ 60 tuổi trở lên được khám sức khỏe định kỳ tại trạm y tế. Người cao tuổi được đo huyết áp, chiều cao, cân nặng, mạch, nhịp thở, đánh giá thể lực, dinh dưỡng; khám nội khoa, tai mũi họng, răng hàm mặt và tư vấn về chế độ dinh dưỡng, luyện tập, phòng bệnh. Không chỉ riêng phường Trà Lý mà nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh đã và đang tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi của xã mình…

Những hoạt động như vậy có ý nghĩa không chỉ ở việc phát hiện bệnh mà còn tạo cơ hội để cán bộ y tế hướng dẫn người cao tuổi tự theo dõi sức khỏe, nhận biết dấu hiệu bất thường và chủ động đến cơ sở y tế khi cần thiết.

Khi chăm sóc được thực hiện thường xuyên, liên tục, trạm y tế xã, phường không chỉ là nơi người dân đến khám khi mắc bệnh mà từng bước trở thành địa chỉ theo dõi sức khỏe lâu dài ngay tại cộng đồng.

Chăm sóc người cao tuổi không chỉ là chữa bệnh

Một người cao tuổi có thể kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết hoặc các bệnh mạn tính nhưng vẫn khó có một tuổi già khỏe mạnh nếu thiếu vận động, ít giao tiếp hoặc thường xuyên sống trong cảm giác cô đơn.

Vì vậy, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cần được nhìn nhận toàn diện hơn, trong đó sức khỏe thể chất phải đi cùng sức khỏe tinh thần.

Gia đình chính là nơi gần nhất và có thể tạo ra những thay đổi thiết thực nhất. Một bữa ăn phù hợp, lời nhắc uống thuốc đúng giờ, đưa cha mẹ đi khám định kỳ, cùng đi bộ hoặc dành thời gian trò chuyện đều góp phần giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe và sự tự tin.

Ở cộng đồng, các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, dưỡng sinh của người cao tuổi cũng tạo thêm môi trường để người cao tuổi vận động, giao lưu và phát huy vai trò.

Tại xã A Sào, toàn xã hiện có trên 5.320 người cao tuổi. Hội Người cao tuổi xã duy trì 27 chi hội và 27 câu lạc bộ; các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, dưỡng sinh được duy trì, cùng với các hoạt động chăm sóc sức khỏe, khám mắt cho hội viên.

Từ những mô hình này có thể thấy, chăm sóc người cao tuổi không chỉ là câu chuyện của ngành Y tế. Gia đình, chính quyền địa phương, Hội Người cao tuổi, các đoàn thể và cộng đồng đều có thể trở thành những mắt xích quan trọng trong mạng lưới chăm sóc.

Đưa chăm sóc sức khỏe đến gần người cao tuổi hơn

Thích ứng với già hóa dân số đang trở thành yêu cầu ngày càng rõ đối với hệ thống y tế. Với Hưng Yên, mục tiêu không chỉ là mở rộng số người được tiếp cận dịch vụ mà quan trọng hơn là nâng chất lượng chăm sóc và theo dõi lâu dài.

Theo Kế hoạch thực hiện Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, tỉnh đặt mục tiêu giai đoạn 2025-2030 có 90% người cao tuổi được chăm sóc sức khỏe ban đầu kịp thời, khám sức khỏe định kỳ và lập hồ sơ theo dõi sức khỏe; 100% người cao tuổi khi ốm đau, dịch bệnh được khám, chữa bệnh và nhận được sự chăm sóc của gia đình, cộng đồng.

Cùng với đó, kế hoạch thực hiện Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030 của tỉnh đặt mục tiêu 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế; ít nhất 80% xã, phường có mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng.

Để các mục tiêu trở thành thực chất, y tế cơ sở cần tiếp tục là nền tảng trong quản lý sức NCT. Mỗi lần khám không chỉ dừng ở đo huyết áp, phát hiện bệnh và cấp thuốc, mà cần gắn với hồ sơ sức khỏe, theo dõi diễn biến bệnh, tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn vận động, nhắc lịch tái khám và quản lý các yếu tố nguy cơ.

Đặc biệt, nhóm người cao tuổi sống một mình, có hoàn cảnh khó khăn, hạn chế khả năng vận động, mắc nhiều bệnh mạn tính hoặc không có khả năng tự chăm sóc cần được quan tâm thường xuyên hơn.

Già hóa dân số là xu hướng tất yếu. Điều quan trọng là mỗi năm sống thêm của người cao tuổi không chỉ được tính bằng tuổi thọ, mà bằng chất lượng của những năm tháng ấy. Khi người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ, bệnh mạn tính được quản lý, có điều kiện vận động, giao tiếp và được gia đình, cộng đồng đồng hành, tuổi già sẽ không chỉ là sống lâu mà còn là sống khỏe, sống vui và sống có ích.