Dấu hiệu nhận biết sớm 5 bệnh truyền nhiễm thường gặp trong mùa mưa

Mùa mưa với thời tiết nắng nóng, mưa nhiều và độ ẩm cao là điều kiện lý tưởng cho các loại virus, vi khuẩn gây bệnh phát triển mạnh. Đáng chú ý, nhiều bệnh truyền nhiễm có xu hướng gia tăng cùng một thời điểm, khiến người dân dễ rơi vào 'ma trận' triệu chứng vì chúng rất giống nhau ở giai đoạn đầu.

1. Phân biệt triệu chứng ban đầu của 5 bệnh truyền nhiễm thường gặp

5 bệnh truyền nhiễm thường mắc vào mùa hè như: Sốt xuất huyết, tay chân miệng, sởi, thủy đậu, cúm mùa.

Sốt xuất huyết:

Là bệnh truyền nhiễm dễ phát triển thành dịch lớn sau mưa lớn, thường có đặc điểm:

- Sốt cao đột ngột, liên tục từ 39 - 40 độ C, rất khó hạ dù đã dùng thuốc hạ sốt. Sốt thường kéo dài từ 2 - 7 ngày.

- Triệu chứng đi kèm: Đau đầu dữ dội (đặc biệt là vùng sau hốc mắt), đau cơ, đau khớp, người mệt mỏi rã rời. Da xung quanh mắt và mặt thường đỏ ửng. Đến ngày thứ 3 trở đi có thể xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da (không biến mất khi ấn ngón tay vào) hoặc chảy máu cam, chảy máu chân răng.

Tay chân miệng

Là bệnh truyền nhiễm thường phát triển trong mùa hè, thường gặp nhiều hơn ở trẻ em, với các đặc điểm:

- Trẻ có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao. Mức độ sốt cao liên tục thường cảnh báo nguy cơ biến chứng nặng.

- Triệu chứng đi kèm: Xuất hiện các tổn thương da tổn thương niêm mạc. Điển hình là các vết loét đỏ ở vòm miệng, lợi, lưỡi khiến trẻ đau đớn, bỏ bú, chảy nước miếng nhiều. Sau đó, các nốt phỏng nước nhỏ (hình bầu dục, màu xám hoặc hồng) xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối và mông.

Sởi

- Đặc điểm sốt: Sốt cao liên tục từ 38,5 - 40 độ C, sốt tăng dần theo diễn tiến của bệnh.

- Triệu chứng đi kèm: Biểu hiện rất mạnh ở đường hô hấp với bộ 3 triệu chứng ho khan kéo dài, sổ mũi kịch liệt và viêm kết mạc mắt (mắt đỏ kèm nhèm, chảy nước mắt, sợ ánh sáng). Trong miệng xuất hiện các hạt trắng nhỏ như hạt cát (nốt Koplik). Sau 3 - 4 ngày sốt, ban đỏ dạng sần bắt đầu mọc tuần tự từ sau tai lan dần ra mặt, cổ, xuống thân mình và chân tay.

Thủy đậu

- Đặc điểm sốt: Thường sốt nhẹ, mệt mỏi, chán ăn, đau đầu trước khi phát ban khoảng 1 - 2 ngày.

- Triệu chứng đi kèm: Nổi các nốt ban ngứa, ban đầu là nốt hồng ban, sau đó nhanh chóng phát triển thành các phỏng nước trong suốt như giọt sương trên nền da đỏ. Phỏng nước mọc rải rác khắp cơ thể, từ thân mình lan lên mặt và tay chân. Sau vài ngày, các phỏng nước này sẽ đục dần, vỡ ra hoặc teo lại rồi đóng vảy.

Cúm mùa

- Đặc điểm sốt: Sốt cao đột ngột, kèm theo cảm giác ớn lạnh, rét run.

- Triệu chứng đi kèm: Triệu chứng toàn thân rất rầm rộ với tình trạng đau nhức cơ bắp nghiêm trọng, đau đầu, mệt mỏi kiệt sức. Đi kèm với đó là các dấu hiệu đường hô hấp như ho, đau họng, chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi. Trẻ nhỏ có thể kèm theo buồn nôn hoặc tiêu chảy.

2. Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay?

Hầu hết các bệnh truyền nhiễm mùa hè đều có thể chăm sóc tại nhà nếu ở thể nhẹ. Tuy nhiên, cha mẹ cần đặc biệt theo dõi sát sao để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sau đây của từng bệnh để đưa trẻ đi cấp cứu kịp thời:

Cảnh báo nguy hiểm từ sốt xuất huyết

• Trẻ hết sốt nhưng người lờ đờ, mệt lả, hoặc kích thích bứt rứt, quấy khóc.
• Đau bụng dữ dội, đặc biệt là đau ở vùng gan (vùng bụng trên bên phải).
• Nôn ói nhiều (trên 3 lần trong vòng 1 giờ hoặc 4 lần trong 6 giờ).
• Chảy máu niêm mạc tự nhiên: Chảy máu cam, chảy máu chân răng không cầm, đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu.
• Chân tay lạnh, ẩm, da bầm tím (dấu hiệu vào sốc).

Biến chứng thần kinh và tim mạch của tay chân miệng

• Sốt cao liên tục trên 39 độ C và không đáp ứng với thuốc hạ sốt paracetamol.
• Trẻ bị giật mình kịch liệt (đặc biệt là lúc bắt đầu thiu thiu ngủ hoặc ngay khi vừa đặt nằm xuống), tần suất giật mình tăng dần.
• Đi đứng loạng choạng, run tay chân, yếu liệt chi.
• Trẻ quấy khóc dai dẳng, ngủ lơ mơ, hoặc có ánh nhìn ngơ ngác.
• Thở nhanh, thở bất thường, mạch đập rất nhanh dù trẻ không sốt.

Viêm phổi và biến chứng do sởi

• Trẻ đã phát ban đến chân nhưng sốt vẫn cao không hạ.
• Xuất hiện các dấu hiệu suy hô hấp: Ho tăng lên, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng khi thở.
• Trẻ mệt lả, lờ đờ, chán ăn, bỏ bú.
• Co giật hoặc hôn mê (biến chứng viêm não).

Nhiễm trùng từ thủy đậu

• Các nốt phỏng nước chuyển từ trong suốt sang mủ đục, vùng da xung quanh nốt rộp đỏ rực lên, sưng tấy và đau đớn (dấu hiệu nhiễm trùng da).
• Trẻ sốt cao trở lại sau khi các nốt phỏng đã đóng vảy.
• Ho nhiều, khó thở, tức ngực (biến chứng viêm phổi do thủy đậu).
• Đi lại lảo đảo, nôn ói, co giật hoặc hôn mê.

Biến chứng phổi và tim mạch do cúm mùa

• Trẻ sốt cao kéo dài quá 3 ngày hoặc hạ sốt rồi lại sốt cao trở lại.
• Thở nhanh, khó thở, da môi hoặc đầu ngón tay tím tái.
• Đau ngực, đau cơ dữ dội khiến trẻ không thể đi lại được.
• Không ăn uống được, nôn liên tục dẫn đến mất nước, tiểu ít.
• Ngủ li bì, co giật, phản ứng chậm chạp với xung quanh.

Việc chủ động theo dõi và nhận biết chính xác các triệu chứng khởi phát của các bệnh truyền nhiễm mùa hè không chỉ giúp người dân chăm sóc người bệnh đúng cách mà còn ngăn chặn nguy cơ lây lan diện rộng. Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào nêu trên, tuyệt đối không được tự ý điều trị tại nhà mà phải đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

BS.Hoàng Thị Cúc (Trung tâm BSGĐ Hà Nội)