8 cách đơn giản giúp bảo vệ thận khỏe mạnh mỗi ngày

Thận đảm nhận vai trò lọc máu, loại bỏ chất thải và duy trì cân bằng nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể. Tuy nhiên, tổn thương thận thường diễn tiến âm thầm. Duy trì những thói quen lành mạnh mỗi ngày có thể góp phần bảo vệ chức năng thận và giảm nguy cơ mắc bệnh thận mạn.

Mỗi ngày, hai quả thận của con người lọc khoảng 180 - 200 lít máu để loại bỏ chất thải, điều hòa lượng nước và chất điện giải, đồng thời góp phần kiểm soát huyết áp, sản xuất hồng cầu và duy trì sức khỏe của xương. Bảo vệ thận là một nhiệm vụ quan trọng để duy trì sức khỏe tổng thể của cơ thể.

Bệnh thận thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Ở giai đoạn đầu, người bệnh hầu như không có triệu chứng rõ rệt. Khi xuất hiện các dấu hiệu như phù, mệt mỏi, tiểu bất thường hoặc suy giảm chức năng thận thì tổn thương có thể đã khá nghiêm trọng.

Theo bác sĩ Anoop M. Gowda, chuyên gia tư vấn về thận và ghép tạng tại Bệnh viện Apollo (Bengaluru, Ấn Độ), thận là "hệ thống lọc tự nhiên" của cơ thể, liên tục loại bỏ chất thải, cân bằng dịch và góp phần duy trì huyết áp ổn định. Vì vậy, việc bảo vệ thận nên được bắt đầu từ những thói quen sinh hoạt hằng ngày.

1. Duy trì vận động mỗi ngày để bảo vệ thận

Không cần tập luyện cường độ cao hay chạy marathon, chỉ khoảng 30 phút vận động mỗi ngày như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội cũng mang lại nhiều lợi ích. Hoạt động thể chất giúp kiểm soát cân nặng, cải thiện huyết áp và tăng độ nhạy insulin. Đây đều là những yếu tố giúp giảm áp lực lên thận và giảm nguy cơ mắc bệnh thận mạn.

2. Kiểm soát tốt đường huyết

Đái tháo đường là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn trên toàn thế giới. Khi lượng đường trong máu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, các mạch máu nhỏ bên trong cầu thận có thể bị tổn thương, làm giảm khả năng lọc máu.

Để bảo vệ thận, người mắc đái tháo đường cần tuân thủ điều trị, theo dõi đường huyết định kỳ, đồng thời ưu tiên chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm và đồ uống chứa nhiều đường để tránh các đợt tăng đường huyết đột ngột.

3. Theo dõi và kiểm soát huyết áp

Huyết áp cao cũng là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến suy giảm chức năng thận. Tình trạng này làm tăng áp lực lên hệ thống mạch máu trong thận, khiến các đơn vị lọc máu bị tổn thương theo thời gian. Việc đo huyết áp định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ nếu mắc tăng huyết áp sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng tại thận, giúp bảo vệ thận khỏe mạnh.

4. Ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến

Một chế độ ăn cân bằng với nhiều rau xanh, trái cây phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn protein nạc giúp duy trì sức khỏe chuyển hóa, hạn chế béo phì và giảm nguy cơ mắc các bệnh lý ảnh hưởng đến thận. Ngược lại, việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh hoặc thực phẩm chứa nhiều đường và chất béo bão hòa có thể làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường, tăng huyết áp và bệnh tim mạch – những yếu tố góp phần làm tổn thương thận.

5. Hạn chế ăn quá mặn

Tiêu thụ quá nhiều natri khiến cơ thể giữ nước nhiều hơn, làm tăng huyết áp và buộc thận phải hoạt động nhiều hơn để duy trì cân bằng dịch.

Để giảm lượng muối trong khẩu phần ăn, có thể sử dụng các loại gia vị tự nhiên như tỏi, hành, gừng, chanh hoặc các loại rau thơm thay thế. Đồng thời, nên đọc kỹ nhãn dinh dưỡng của thực phẩm đóng gói vì nhiều sản phẩm chứa lượng natri khá cao dù không có vị quá mặn.

6. Uống đủ nước theo nhu cầu của cơ thể

Nước giúp thận loại bỏ chất thải thông qua nước tiểu và góp phần giảm nguy cơ hình thành sỏi thận ở nhiều người. Không có một lượng nước cố định phù hợp với tất cả mọi người. Nhu cầu nước phụ thuộc vào tuổi, mức độ hoạt động thể lực, thời tiết và tình trạng sức khỏe.

Thay vì cố uống thật nhiều nước, mỗi người nên uống đủ theo nhu cầu, đặc biệt trong những ngày nắng nóng hoặc khi vận động khiến cơ thể mất nhiều mồ hôi, giúp bảo vệ thận.

7. Không lạm dụng thuốc giảm đau

Nhiều người có thói quen tự sử dụng các thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen hoặc naproxen khi bị đau nhức. Tuy nhiên, nếu sử dụng kéo dài hoặc không đúng chỉ định, nhóm thuốc này có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận và tăng nguy cơ tổn thương thận, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người đã mắc bệnh thận.

Nếu thường xuyên phải dùng thuốc giảm đau do đau mạn tính, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn phương pháp điều trị phù hợp và an toàn hơn.

8. Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bệnh thận

Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch nên khám sức khỏe định kỳ. Các xét nghiệm đơn giản như xét nghiệm máu đánh giá creatinin, mức lọc cầu thận (eGFR) và xét nghiệm nước tiểu có thể phát hiện sớm những bất thường trước khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng. Việc phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả hơn, làm chậm tiến triển của bệnh và giảm nguy cơ suy thận.

Thận hoạt động liên tục để duy trì sự ổn định của môi trường bên trong cơ thể nhưng lại hiếm khi "lên tiếng" khi mới bị tổn thương. Chính vì vậy, việc duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt các bệnh mạn tính và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ thận lâu dài.

Hiền Mai

Theo TOI