6 nhóm người cần thận trọng khi dùng rau má

Rau má là loại rau quen thuộc trong bữa ăn và các món nước giải khát của người Việt. Theo y học cổ truyền, rau má có tính mát, thường được sử dụng để thanh nhiệt, hỗ trợ làm dịu cơ thể trong những ngày nắng nóng.

Các nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy rau má chứa nhiều hợp chất sinh học như asiaticoside, madecassoside, flavonoid cùng một số vitamin và khoáng chất có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, cũng giống như nhiều loại thảo dược khác, rau má không phải phù hợp với tất cả mọi người. Việc sử dụng quá nhiều hoặc dùng không đúng đối tượng có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn.

Dưới đây là một số nhóm người cần lưu ý:

1. Phụ nữ mang thai và cho con bú không nên dùng nhiều rau má

Rau má là thực phẩm phổ biến trong bữa ăn hằng ngày. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có đủ dữ liệu lâm sàng để khẳng định tính an toàn khi sử dụng rau má với lượng lớn hoặc dùng kéo dài dưới dạng nước ép đậm đặc, trà thảo dược hay thực phẩm bổ sung trong thai kỳ.

Một số tài liệu về dược liệu khuyến cáo phụ nữ mang thai nên thận trọng khi sử dụng các chế phẩm rau má liều cao. Vì vậy, thai phụ nên dùng rau má với lượng vừa phải trong chế độ ăn và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu có nhu cầu sử dụng thường xuyên.

Đối với phụ nữ đang cho con bú, hiện chưa ghi nhận bằng chứng rõ ràng về tác hại đối với trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, việc sử dụng với lượng hợp lý vẫn được xem là lựa chọn an toàn hơn.

2. Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc thường xuyên lạnh bụng

Theo quan niệm Đông y, rau má có tính mát. Một số người có cơ địa lạnh bụng hoặc hệ tiêu hóa nhạy cảm có thể gặp khó chịu khi sử dụng quá nhiều. Việc uống nhiều nước rau má, đặc biệt là uống lạnh hoặc dùng khi bụng đói, có thể làm tăng nguy cơ: Đầy bụng, khó tiêu, tiêu chảy nhẹ... 

Những người mắc hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng hoặc thường xuyên rối loạn tiêu hóa nên sử dụng với lượng vừa phải và theo dõi phản ứng của cơ thể.

3. Người mắc bệnh gan hoặc có tiền sử tổn thương gan

Nhiều người cho rằng rau má có tác dụng "mát gan" nên có thể sử dụng tùy ý. Tuy nhiên, một số báo cáo y khoa trên thế giới đã ghi nhận các trường hợp hiếm gặp bị tổn thương gan liên quan đến việc sử dụng chế phẩm rau má hoặc chiết xuất rau má trong thời gian dài. Mặc dù nguy cơ này không phổ biến, những người đang mắc các bệnh lý như: Viêm gan, xơ gan, men gan tăng cao, gan nhiễm mỡ mức độ nặng... nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng rau má thường xuyên hoặc dùng dưới dạng thực phẩm chức năng.

4. Người đang sử dụng thuốc an thần hoặc thuốc điều trị thần kinh

Một số nghiên cứu cho thấy rau má có thể tạo cảm giác thư giãn và an thần nhẹ ở một số người. Do đó, khi sử dụng đồng thời với các thuốc như:

• Thuốc an thần.
• Thuốc ngủ.
• Thuốc chống lo âu.
• Một số thuốc điều trị rối loạn thần kinh.
• Có thể làm tăng cảm giác buồn ngủ hoặc giảm sự tỉnh táo.

Người thường xuyên lái xe, vận hành máy móc hoặc làm công việc đòi hỏi sự tập trung cao cũng không nên lạm dụng nước rau má hoặc các chế phẩm chiết xuất đậm đặc.

5. Người chuẩn bị phẫu thuật

Nhiều chuyên gia khuyến nghị nên ngừng sử dụng các loại thảo dược và thực phẩm bổ sung trước phẫu thuật khoảng 1–2 tuần, trong đó có rau má. Nguyên nhân là một số thành phần trong rau má có thể ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc an thần hoặc thuốc gây mê trong quá trình phẫu thuật.

Nếu đang chuẩn bị thực hiện thủ thuật hoặc phẫu thuật, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ về tất cả các loại thảo dược, thực phẩm chức năng và thuốc đang sử dụng.

6. Người có cơ địa dị ứng hoặc da quá nhạy cảm

Mặc dù rau má được sử dụng rộng rãi trong các sản phẩm chăm sóc da nhờ đặc tính làm dịu và hỗ trợ phục hồi da, một số người vẫn có thể gặp phản ứng dị ứng. Các biểu hiện có thể bao gồm:

• Nổi mẩn đỏ.
• Ngứa da.
• Kích ứng da.
• Viêm da tiếp xúc.

Khi sử dụng mỹ phẩm chứa chiết xuất rau má hoặc đắp mặt nạ rau má tự nhiên, nên thử trên một vùng da nhỏ trước để đánh giá khả năng dung nạp.

Ngoài các nhóm trên, những người đang sử dụng thuốc điều trị bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc các thuốc chuyển hóa qua gan cũng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng rau má thường xuyên dưới dạng nước ép hoặc thực phẩm bổ sung.

BS.Nguyễn Thị Phượng