6 món ăn – bài thuốc bổ khí, giải nhiệt mùa nóng

1. Vì sao mùa nóng cần bổ khí?

BSNT Nguyễn Thành Vương, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội cho biết, mùa nóng dương khí thịnh, cơ thể dễ ra nhiều mồ hôi, từ đó làm hao tổn khí (năng lượng sống) và tân dịch.

Khi khí bị suy giảm, cơ thể có thể xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi, thiếu sức; ăn uống kém, đầy bụng; dễ chóng mặt, hụt hơi; khó tập trung, giảm hiệu suất làm việc. Do đó, vào mùa nóng, ngoài việc giải nhiệt, cần chú trọng bổ khí để nâng cao thể trạng.

2. Một số món ăn – bài thuốc bổ khí, giải nhiệt

BSNT Nguyễn Thành Vương giới thiệu một số món ăn – bài thuốc dễ làm tại nhà có tác dụng bổ khí, giải nhiệt trong mùa nóng như sau:

2.1 Tào phớ (đậu phụ non nước đường)

Công dụng: Bổ khí nhẹ, thanh nhiệt, sinh tân dịch.

Nguyên liệu: Đậu nành 200 g, nước 1,5–2 lít, đường phèn hoặc nước đường gừng loãng.

Cách làm: Xay đậu nành, lọc lấy nước, đun sôi rồi cho kết tủa thành tào phớ; dùng với nước đường gừng loãng.

Theo Đông y: Đậu nành có tính mát, giúp bổ khí, sinh tân, làm dịu cơ thể trong ngày nóng.

Lưu ý: Không nên ăn quá lạnh hoặc ăn lúc đói với người có dạ dày yếu.

2.2 Chè đậu đen

Công dụng: Bổ khí, thanh nhiệt, lợi tiểu, giải độc.

Nguyên liệu: Đậu đen 100 g, đường phèn vừa đủ, nước 1–1,5 lít.

Cách làm: Nấu mềm đậu đen, thêm đường phèn, dùng ấm hoặc mát. Chè đậu đen giúp giảm mệt mỏi, hỗ trợ giải nhiệt hiệu quả trong mùa hè.

2.3 Sữa đậu nành

Công dụng: Bổ khí, dưỡng âm, thanh nhiệt.

Nguyên liệu: Đậu nành 100 g, nước 1–1,2 lít, đường phèn (tùy khẩu vị).

Cách làm: Ngâm đậu, xay nhuyễn, lọc lấy nước và đun sôi kỹ trước khi uống.

Theo Đông y, đậu nành giúp bổ khí, nhuận táo, phù hợp với người mệt mỏi, nóng trong.

2.4 Chè hạt sen

Công dụng: Bổ khí, an thần, thanh nhiệt nhẹ.

Nguyên liệu: Hạt sen 100 g, đường phèn, nước vừa đủ.

Cách làm: Nấu mềm hạt sen, thêm đường phèn, dùng ấm hoặc mát. Món ăn này phù hợp cho người suy nhược, mất ngủ, hay mệt trong mùa nóng.

2.5 Cháo ý dĩ (bo bo)

Công dụng: Bổ khí, kiện tỳ, thanh nhiệt, lợi thấp.

Nguyên liệu: Ý dĩ 50 g, gạo tẻ 50 g, nước vừa đủ.

Cách làm: Nấu nhừ thành cháo, ăn nóng hoặc ấm. Món cháo này giúp cải thiện tiêu hóa, giảm mệt mỏi do thời tiết nóng.

2.6 Chè đậu xanh

Công dụng: Thanh nhiệt, giải độc, bổ khí nhẹ.

Nguyên liệu: Đậu xanh 100 g, đường phèn, nước vừa đủ.

Cách làm: Nấu nhừ đậu xanh, thêm đường phèn, dùng ấm hoặc mát. Chè đậu xanh là món phổ biến, dễ làm, phù hợp cho nhiều người.

3. Nguyên tắc ăn uống để vừa bổ khí vừa không 'sinh nhiệt'

Để đạt hiệu quả tốt vừa bổ khí vừa không "sinh nhiệt" trong mùa nóng, cần lưu ý một số điều sau trong ăn uống:

• Ưu tiên món thanh nhẹ, dễ tiêu: Tránh gây áp lực lên hệ tiêu hóa.

• Không lạm dụng đồ quá lạnh: Dễ làm tổn thương tỳ vị.

• Ăn vừa phải, chia nhỏ bữa: Giúp hấp thu tốt hơn.

• Kết hợp uống đủ nước: Hỗ trợ sinh tân dịch.

Một số người cần lưu ý khi dùng các món ăn bổ khí, giải nhiệt: Người tỳ vị hư hàn (dễ lạnh bụng, tiêu chảy), người mắc bệnh dạ dày, người đái tháo đường (cần hạn chế đường trong chè), phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ.

Theo BSNT Nguyễn Thành Vương, mùa nóng nên áp dụng nguyên tắc "ích khí – thanh nhiệt – sinh tân". Việc bổ khí không nên quá thiên về các thực phẩm giàu năng lượng dễ gây nóng, mà cần lựa chọn các món ăn nhẹ, dễ tiêu, có tính mát.

Những món ăn như đậu nành, đậu đen, hạt sen không chỉ giúp giải nhiệt mà còn hỗ trợ bổ khí một cách tự nhiên. Điều quan trọng là sử dụng đúng cách, không lạm dụng và phù hợp với thể trạng. Việc kết hợp chế độ ăn uống hợp lý với sinh hoạt khoa học sẽ giúp cơ thể duy trì năng lượng và thích nghi tốt hơn với thời tiết.

Mai Hương