Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Đầu tư cho phòng bệnh là đầu tư cho sức khỏe và tương lai

Chiều 20/8, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức Lễ ra mắt Quỹ Phòng bệnh. Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan dự và trao Quyết định thành lập và phát biểu giao nhiệm vụ cho Quỹ Phòng bệnh của Bộ Y tế.

Tham dự buổi lễ có nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên - Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam; đại diện lãnh đạo các Vụ, Cục, Viện, Trung tâm, Báo Sức khoẻ và Đời sống của Bộ Y tế, đại diện Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật các tỉnh, thành phố; cùng đại diện các tổ chức xã hội, nghề nghiệp, các tổ chức quốc tế.

TS.BS Trần Khánh Thu - Giám đốc Quỹ Phòng bệnh cho biết, Quỹ Phòng bệnh được thành lập theo Quyết định số 1979/QĐ-BYT ngày 01/7/2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Theo Quyết định 2535/QĐ-BYT ngày 08/8/2026 phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ Phòng bệnh, Quỹ Phòng bệnh trực thuộc Bộ Y tế, có tên giao dịch quốc tế là Vietnam Diseases Prevention Fund. Tên viết tắt của Quỹ là VNDPF.

Quỹ Phòng bệnh là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách trực thuộc Bộ Y tế, hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên từ nguồn của Quỹ Phòng bệnh. Quỹ có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước, các ngân hàng thương mại hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.

Cùng với Giám đốc Trần Khánh Thu, Ban lãnh đạo Quỹ có 3 Phó Giám đốc là ThS Phan Thị Hải; BSCK2. Trần Thanh Tùng và TS. Thái Hoài Nam.

TS.BS Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh khẳng định, Quỹ hoạt động nhằm tạo nguồn tài chính bền vững cho hoạt động phòng bệnh và không vì mục đích lợi nhuận. Do đó, việc quản lý và sử dụng Quỹ phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích, đúng đối tượng, hiệu quả, tiết kiệm.

Hoạt động của Quỹ phòng bệnh tập trung cho các nhóm hoạt động chính là: Chi cho các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá; Chi hỗ trợ cho các hoạt động khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí; hỗ trợ cho các hoạt động phòng, chống bệnh không lây nhiễm; các hoạt động phòng, chống rối loạn tâm thần; hỗ trợ cho các hoạt động thực hiện dinh dưỡng trong phòng bệnh; 

Chi hỗ trợ cho các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh, hỗ trợ cho các hoạt động hợp tác quốc tế về phòng bệnh; 

Thực hiện một số dịch vụ y tế dự phòng để phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm, phòng, chống rối loạn tâm thần; dinh dưỡng trong phòng bệnh; Giám sát, hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao năng lực cho các tổ chức, cá nhân nhận hỗ trợ của Quỹ từ nguồn chi phí quản lý Quỹ và thực hiện các nhiệm vụ chi khác theo quy định của pháp luật.

Phòng bệnh phải trở thành trọng tâm của công tác y tế

Phát biểu tại lễ ra mắt Quỹ Phòng bệnh, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân đang đứng trước nhiều yêu cầu mới. Gánh nặng bệnh không lây nhiễm ngày càng lớn; già hóa dân số, biến đổi khí hậu, các vấn đề về sức khỏe tâm thần, dinh dưỡng và những nguy cơ dịch bệnh mới nổi tiếp tục đặt ra nhiều thách thức đối với ngành Y tế.

Trong bối cảnh đó, theo Bộ trưởng, phòng bệnh phải thực sự trở thành trọng tâm của công tác y tế, với phương châm chủ động phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe Nhân dân từ sớm, từ xa.

Tinh thần này được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị và được thể chế hóa trong Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh, việc thành lập Quỹ Phòng bệnh là bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm tăng cường nguồn lực cho công tác phòng bệnh.

"Đầu tư cho phòng bệnh chính là đầu tư cho sức khỏe và tương lai của mỗi người dân", Bộ trưởng nói, đồng thời cho rằng chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, kiểm soát các yếu tố nguy cơ sẽ góp phần giảm bệnh tật, giảm chi phí điều trị, giảm gánh nặng cho người dân và hệ thống y tế.

Kế thừa kinh nghiệm huy động nguồn lực cho phòng bệnh

Theo Bộ trưởng, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, ngành Y tế đã từng bước hình thành và phát huy các cơ chế, mô hình quỹ nhằm huy động thêm nguồn lực xã hội, hỗ trợ các nhóm đối tượng và giải quyết những vấn đề sức khỏe có tính ưu tiên.

Bộ trưởng dẫn chứng Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam, Quỹ hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS và đặc biệt là Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Những mô hình này đã để lại nhiều kinh nghiệm trong huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực ngoài ngân sách để thực hiện các mục tiêu về y tế và an sinh xã hội.

Được thành lập từ năm 2013 theo Quyết định số 47/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã hỗ trợ các bộ, ngành, địa phương và nhiều tổ chức triển khai các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá trên phạm vi cả nước, góp phần đưa công tác này ngày càng đồng bộ, có chiều sâu và tạo chuyển biến tích cực trong cộng đồng.

"Những kết quả và kinh nghiệm từ các Quỹ là nền tảng quan trọng để chúng ta tiếp tục xây dựng Quỹ Phòng bệnh hôm nay", Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh.

Quỹ Phòng bệnh được xây dựng trên cơ sở kế thừa nguồn kinh phí, nhân lực và kinh nghiệm hoạt động của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhưng có phạm vi rộng hơn, bao quát nhiều lĩnh vực của công tác dự phòng.

Theo Bộ trưởng, Quỹ sẽ là công cụ quan trọng để huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực cho công tác phòng bệnh, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu của Luật Phòng bệnh cũng như chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng cường công tác dự phòng.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan đánh giá đây là mô hình có quy mô lớn hơn, phạm vi hoạt động rộng hơn, do đó khối lượng công việc chuẩn bị cho việc thành lập và đưa Quỹ đi vào hoạt động là rất lớn.

Từ xây dựng quy chế hoạt động, xác định chức năng, nhiệm vụ, cơ chế tài chính, kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự đến xây dựng kế hoạch triển khai các nhiệm vụ được pháp luật giao đều đòi hỏi sự chủ động, trách nhiệm và quyết tâm cao của tập thể Quỹ.

Bộ trưởng ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động của tập thể Quỹ trong thời gian qua trong việc chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc thành lập và tổ chức lễ ra mắt.

Tuy nhiên, Bộ trưởng lưu ý, lễ ra mắt mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng nhất sau dấu mốc này là Quỹ phải nhanh chóng ổn định tổ chức, bắt tay ngay vào công việc, từng bước xây dựng nền tảng, khẳng định vai trò và hiệu quả hoạt động.

5 nhiệm vụ trọng tâm để Quỹ hoạt động hiệu quả

Để Quỹ Phòng bệnh hoạt động hiệu quả ngay từ những ngày đầu, Bộ trưởng Đào Hồng Lan đề nghị Ban Lãnh đạo Quỹ tập trung thực hiện 5 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, khẩn trương kiện toàn tổ chức, ổn định bộ máy và hoàn thiện các điều kiện để Quỹ hoạt động theo đúng quy định.

Theo Bộ trưởng, đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong giai đoạn hiện nay, góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị về chủ động phòng bệnh từ sớm, từ xa, tập trung chăm sóc và bảo vệ sức khỏe Nhân dân.

Quỹ cần sớm hoàn thiện các quy chế, quy trình hoạt động; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; kiện toàn các phòng, ban và nhân lực; xây dựng bộ máy tinh gọn, chuyên nghiệp, hiệu quả.

Đồng thời, cần quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và tư duy quản trị phù hợp với mô hình hoạt động của Quỹ.

Thứ hai, đặc biệt coi trọng quản lý và sử dụng nguồn lực của Quỹ.

Bộ trưởng yêu cầu mọi nguồn lực được huy động cho công tác phòng bệnh phải được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, đúng quy định, công khai và minh bạch.

Quỹ cần xây dựng cơ chế kiểm soát nội bộ, kiểm tra, giám sát phù hợp, bảo đảm mỗi nguồn lực được sử dụng đều hướng tới hiệu quả thiết thực cho công tác phòng bệnh.

Thứ ba, xác định rõ các nhiệm vụ ưu tiên và tập trung nguồn lực để tạo ra kết quả cụ thể.

Bộ trưởng lưu ý Quỹ cần tránh tư tưởng hoạt động dàn trải, hình thức; lựa chọn những nhiệm vụ, chương trình, hoạt động phòng bệnh có tính cấp thiết, tác động rộng và có khả năng đo lường kết quả.

Qua đó, từng bước xây dựng những mô hình hiệu quả để tổng kết, đánh giá và nhân rộng.

Thứ tư, chủ động huy động sự tham gia của toàn xã hội vào công tác phòng bệnh.

"Phòng bệnh là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội", Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh.

Quỹ cần tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Y tế, các bộ, ngành, địa phương, tổ chức xã hội, tổ chức quốc tế, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp để huy động thêm các nguồn lực hợp pháp, cùng chung tay thực hiện mục tiêu phòng bệnh.

Thứ năm, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động của Quỹ.

Bộ trưởng yêu cầu ngay từ đầu, Quỹ cần hướng tới phương thức quản trị hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu và kết quả.

Việc phân bổ, quản lý và đánh giá nguồn lực cần từng bước được thực hiện trên cơ sở bằng chứng, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo.

Hiệu quả hoạt động phải được đo bằng kết quả phòng bệnh

Bộ trưởng Đào Hồng Lan một lần nữa chúc mừng Quỹ Phòng bệnh chính thức ra mắt, đồng thời chúc mừng Giám đốc, Ban Lãnh đạo cùng toàn thể cán bộ, viên chức, người lao động của Quỹ.

Bộ trưởng bày tỏ tin tưởng từ dấu mốc này, Quỹ Phòng bệnh sẽ có một khởi đầu tốt đẹp, đoàn kết, chủ động, sáng tạo; nhanh chóng ổn định tổ chức và hoạt động hiệu quả.

Bộ trưởng mong muốn lãnh đạo Quỹ phát huy tốt vai trò, thế mạnh, kinh nghiệm và năng lực của mỗi cá nhân; đoàn kết, phối hợp, đóng góp cho sự phát triển chung của Quỹ, qua đó tham mưu hiệu quả cho Lãnh đạo Bộ trong tổ chức triển khai các nhiệm vụ phòng bệnh.

Mục tiêu là góp phần hiện thực hóa chủ trương lấy phòng bệnh làm trọng tâm, đáp ứng yêu cầu, mong mỏi của người dân cũng như sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước.

Bộ trưởng cũng đề nghị Giám đốc và tập thể Ban Lãnh đạo Quỹ phát huy cao nhất tinh thần đoàn kết, thống nhất; chủ động, sáng tạo, quyết liệt trong tổ chức thực hiện và đề cao trách nhiệm cá nhân.

"Mỗi viên chức, người lao động của Quỹ cần xác định rõ hiệu quả hoạt động của Quỹ sẽ được đánh giá bằng những kết quả cụ thể mà Quỹ đóng góp cho công tác phòng bệnh", Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh.

Thái Bình/Ảnh: Trần Minh