Hưởng ứng ngày Sức khoẻ Tâm thần thế giới 10/10: “Lắng nghe trải nghiệm - tiếng nói thực, thay đổi thực”
Hướng tới Ngày Sức khỏe Tâm thần thế giới 10/10, Hưng Yên đang tăng cường đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần đến gần người dân, chú trọng phát hiện sớm, can thiệp sớm và hỗ trợ người bệnh hòa nhập cộng đồng.
Sức khỏe tâm thần không chỉ là vấn đề của người mắc bệnh tâm thần nặng. Áp lực học tập, công việc, các mối quan hệ, sang chấn tâm lý, bạo lực hay sự cô đơn đều có thể ảnh hưởng đến trạng thái tinh thần. Nếu không được nhận diện và hỗ trợ kịp thời, các vấn đề tâm lý có thể kéo dài, ảnh hưởng đến sức khỏe, học tập, lao động và chất lượng cuộc sống…
Không để đến khi bệnh nặng mới quan tâm
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Ngày Sức khỏe Tâm thần thế giới 10/10/2026 mang chủ đề “Lived experiences heard: real voices, real change” - “Lắng nghe trải nghiệm - tiếng nói thực, thay đổi thực”, nhấn mạnh việc lắng nghe người từng trải qua các vấn đề sức khỏe tâm thần trong xây dựng chính sách và thiết kế dịch vụ chăm sóc.
Bệnh viện sức khoẻ tâm thần Thái Bình khám sức khoẻ cho học sinh tại trường THPT Kim Động, Hưng Yên
Đây cũng là hướng Hưng Yên đang chú trọng. Tháng 6/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 229/KH-UBND thực hiện Chương trình trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng giai đoạn 2026-2030. Theo đó, hằng năm khoảng 95% người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí được tiếp cận các dịch vụ y tế; trên 70% người trầm cảm, trẻ em tự kỷ, người rối nhiễu tâm trí và người có nguy cơ cao mắc các rối loạn tâm thần được tư vấn, trị liệu tâm lý, phục hồi chức năng xã hội và sử dụng dịch vụ công tác xã hội.
Từ tháng 5/2026, Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hưng Yên phối hợp với Trạm Y tế xã Khoái Châu tổ chức khám, tư vấn chuyên sâu cho người bệnh điều trị ngoại trú ngay tại địa phương, góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại và duy trì việc quản lý, điều trị liên tục.
Quan tâm sức khoẻ tâm thần trẻ em từ sớm
Trẻ em, thanh thiếu niên là nhóm dễ chịu tác động bởi áp lực học tập, các mối quan hệ và những biến động trong quá trình phát triển. Vì vậy, phát hiện sớm các vấn đề tâm lý có ý nghĩa quan trọng.
Tháng 6/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 243/KH-UBND thực hiện Chương trình chăm sóc sức khỏe tâm thần trẻ em, chăm sóc trẻ em mồ côi giai đoạn 2026-2030. Tỉnh đặt mục tiêu 85% trẻ em có vấn đề về sức khỏe tâm thần hoặc nguy cơ cao rối loạn sức khỏe tâm thần được tiếp cận dịch vụ tư vấn, hỗ trợ tâm lý và dịch vụ xã hội phù hợp.
Đối với trẻ có rối loạn phổ tự kỷ, tỉnh phấn đấu 85% trẻ từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc, phát hiện sớm và can thiệp sớm; trên 90% trẻ khuyết tật phổ tự kỷ ở độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục. Đây là bước chuyển từ tư duy điều trị khi bệnh xuất hiện sang phát hiện nguy cơ và hỗ trợ ngay từ những năm đầu đời.
Đưa chăm sóc tâm thần về gần người dân
Chăm sóc sức khỏe tâm thần không thể chỉ dựa vào bệnh viện chuyên khoa. Gia đình, nhà trường, trạm y tế, cơ sở trợ giúp xã hội và cộng đồng cần cùng tham gia vào mạng lưới hỗ trợ.
Theo Kế hoạch 229/KH-UBND, Hưng Yên đặt mục tiêu trên 2.000 người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí được hỗ trợ hướng nghiệp, lao động trị liệu tại các cơ sở trợ giúp xã hội; trên 90% người tâm thần nặng có hành vi nguy hiểm đến gia đình, cộng đồng được tiếp nhận, chăm sóc, phục hồi chức năng luân phiên tại các cơ sở trợ giúp xã hội. Đồng thời, 100% cán bộ, nhân viên và cộng tác viên công tác xã hội làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cơ sở, cộng đồng được đào tạo, tập huấn chuyên môn.
Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hưng Yên cũng tăng cường đào tạo kỹ năng tư vấn, truyền thông giáo dục sức khỏe cho đội ngũ y tế. Đáng chú ý, một nghiên cứu tại CDC Hưng Yên cơ sở 2 trên 228 người bệnh điều trị Methadone từ tháng 3 đến tháng 8/2024 đánh giá các biểu hiện trầm cảm, lo âu và stress, cho thấy nhu cầu lồng ghép chăm sóc sức khỏe tâm thần với điều trị và quản lý sức khỏe nói chung.
Thay đổi nhận thức, giảm kỳ thị
Kỳ thị vẫn là một trong những rào cản khiến người có vấn đề về sức khỏe tâm thần chậm tìm kiếm sự trợ giúp. Nhiều gia đình còn ngại chia sẻ, che giấu bệnh hoặc coi những biểu hiện bất thường về tâm lý là sự “yếu đuối”, “thiếu bản lĩnh”.
Vì vậy, mỗi người cần chủ động lắng nghe những thay đổi của bản thân; gia đình quan tâm đến người thân; nhà trường tạo môi trường an toàn để học sinh chia sẻ; nơi làm việc chú trọng cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Khi có các biểu hiện kéo dài như mất ngủ, buồn bã, lo âu, mất hứng thú, thay đổi hành vi, khó kiểm soát cảm xúc hoặc suy giảm khả năng học tập, lao động, giao tiếp…, cần tìm kiếm sự tư vấn của nhân viên y tế.
Chăm sóc sức khỏe tâm thần không phải việc riêng của ngành Y tế mà là trách nhiệm của gia đình, nhà trường, nơi làm việc và toàn xã hội. Hưng Yên đẩy mạnh công tác chăm sóc dựa vào cộng đồng, phát hiện và hỗ trợ sớm, hướng tới để người bệnh không chỉ được điều trị tốt hơn mà còn được tôn trọng, hòa nhập và có chất lượng cuộc sống tốt hơn.
