Hưởng ứng tuần lễ Làm mẹ an toàn (01/10-07/10): Kiểm soát đường huyết thai kỳ - Mẹ an tâm, con khỏe mạnh
Đái tháo đường (ĐTĐ) thai kỳ thường diễn biến âm thầm nhưng có thể kéo theo nhiều nguy cơ cho cả mẹ và thai nhi. Tại Hưng Yên sau sáp nhập, các nghiên cứu tại cơ sở sản khoa cho thấy tỷ lệ phát hiện bệnh ở thai phụ ở mức đáng lưu ý. Chủ động sàng lọc, kiểm soát đường huyết, điều chỉnh dinh dưỡng và vận động phù hợp là giải pháp quan trọng giúp thai kỳ an toàn, trẻ phát triển khỏe mạnh.
Những con số đáng lưu ý
Sau sáp nhập, Hưng Yên có quy mô dân số hơn là 3.450.092 người, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản, bà mẹ và trẻ em.
Thai phụ 05 tháng tuổi tiêm phòng uốn ván tại TYT phường Mỹ Hào, Hưng Yên
Một nghiên cứu tại Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Hưng Yên với trên 315 thai phụ được quản lý thai nghén từ tháng 1 đến tháng 10/2023 cho thấy 30,2% thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ. Xét nghiệm đường huyết lúc đói chỉ phát hiện 46,3% trường hợp trong nhóm mắc bệnh; nghiệm pháp dung nạp glucose phát hiện thêm các trường hợp bất thường sau 1 giờ và 2 giờ.
Tại địa bàn Thái Bình trước sáp nhập, nay thuộc tỉnh Hưng Yên, nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Thái Bình với trên 103 thai phụ có tuổi thai 24-28 tuần, từ tháng 10/2024 đến tháng 3/2025, ghi nhận 34 trường hợp mắc đái tháo đường thai kỳ, tương đương 33%; 8,7% được xác định mắc đái tháo đường mang thai.
Trong nhóm nghiên cứu này, đường huyết tăng được ghi nhận ở 17,5% thai phụ lúc đói, 29,1% sau 1 giờ và 20,4% sau 2 giờ nghiệm pháp. Thai phụ mang thai từ lần thứ 3 trở lên có tỷ lệ đái tháo đường thai kỳ 22,3%.
Hai nghiên cứu tại hai cơ sở sản khoa thuộc hai địa bàn trước sáp nhập cho thấy đái tháo đường thai kỳ là vấn đề cần được quan tâm trong thực hành sản khoa. Tuy nhiên, các tỷ lệ trên là kết quả nghiên cứu tại từng cơ sở, không phải tỷ lệ mắc của toàn tỉnh Hưng Yên sau sáp nhập.
Không chờ có triệu chứng mới kiểm tra
Theo Bộ Y tế, ĐTĐ thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, tiền sản giật, đa ối, sinh non, khó sinh và mổ lấy thai; với trẻ sơ sinh có thể làm tăng nguy cơ thai to, hạ đường huyết, vàng da và một số rối loạn chuyển hóa. Phụ nữ mang thai cần được sàng lọc ĐTĐ thai kỳ, thường vào tuần thai 24-28; nhóm có yếu tố nguy cơ cao cần được đánh giá sớm hơn theo chỉ định của nhân viên y tế. Quyết định số 1470/QĐ-BYT ngày 29/5/2024 của Bộ Y tế về Hướng dẫn quốc gia về sàng lọc và quản lý ĐTĐ thai kỳ nhằm chuẩn hóa việc phát hiện, điều trị và chăm sóc phụ nữ mang thai mắc bệnh.
Đáng lưu ý, bệnh có thể không biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, sàng lọc đóng vai trò quan trọng trong quản lý thai kỳ.
Tại Hưng Yên, sau sáp nhập, việc duy trì năng lực sàng lọc, quản lý thai nghén tại các cơ sở sản khoa càng có ý nghĩa. Đề án phát triển mạng lưới y tế Hưng Yên giai đoạn 2026-2030 xác định Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Hưng Yên và Bệnh viện Phụ sản Thái Bình là các bệnh viện chuyên khoa của tỉnh, cùng mạng lưới bệnh viện đa khoa khu vực và y tế cơ sở.
Kiểm soát đường huyết từ những thay đổi hàng ngày
Khi được chẩn đoán ĐTĐ thai kỳ, thai phụ không nên quá lo lắng nhưng cũng không được chủ quan. Mục tiêu là kiểm soát đường huyết theo chỉ định, bảo đảm dinh dưỡng cho mẹ và sự phát triển của thai nhi.
Thai phụ cần hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường đơn, đồ uống có đường; ưu tiên thực phẩm đa dạng, giàu chất xơ, chia khẩu phần hợp lý và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng. Vận động thể lực phù hợp cũng góp phần hỗ trợ kiểm soát đường huyết, nhưng cần lựa chọn hình thức, cường độ phù hợp với tình trạng thai kỳ và trao đổi với nhân viên y tế khi có bất thường.
Sàng lọc sớm, thai kỳ an toàn
Với quy mô dân số hơn 3,45 triệu người, Hưng Yên đang tiếp tục củng cố mạng lưới chăm sóc sức khỏe sinh sản. Kế hoạch thực hiện Chương trình mở rộng tầm soát, chẩn đoán, điều trị một số bệnh, tật trước sinh và sơ sinh đến năm 2030 của tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 có 90% phụ nữ mang thai được tầm soát trước sinh ít nhất 4 loại bệnh, tật bẩm sinh phổ biến, đồng thời nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ tại các cơ sở y tế, trong đó có Bệnh viện Phụ sản Thái Bình và Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Hưng Yên.
ĐTĐ thai kỳ không phải là căn bệnh khiến người mẹ phải hoang mang. Điều quan trọng là phát hiện đúng lúc, kiểm soát đúng cách và theo dõi thường xuyên.
Một lần xét nghiệm đúng thời điểm có thể giúp phát hiện nguy cơ mà thai phụ chưa cảm nhận được. Chế độ ăn hợp lý, vận động phù hợp và tuân thủ điều trị giúp kiểm soát đường huyết, hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe mẹ và sự phát triển của thai nhi.
Kiểm soát đường huyết không chỉ là kiểm soát một chỉ số xét nghiệm, mà là cách người mẹ chủ động bảo vệ sức khỏe của mình và tạo nền tảng an toàn cho con ngay từ trong bụng mẹ.
