Hưng Yên: Bức tranh toàn cảnh về công tác phòng, chống HIV/AIDS và những định hướng chiến lược can thiệp tại địa phương
Sau nhiều năm triển khai đồng bộ các biện pháp can thiệp, công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Hưng Yên đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, trước diễn biến dịch tễ ngày càng phức tạp, ngành y tế tỉnh đang đặt ra những định hướng chiến lược mới, tập trung tối ưu hóa các giải pháp dự phòng để hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS.
Tính đến hết tháng 5/2026, tỉnh Hưng Yên ghi nhận 3.571 người nhiễm HIV/AIDS còn sống, trong đó có 1.206 phụ nữ. Một thực tế đáng lưu ý là virus HIV đã hiện diện tại 104/104 xã, phường trên địa bàn tỉnh. Trước thách thức này, hệ thống y tế đã duy trì hiệu quả công tác chăm sóc chuyên môn sâu. Hiện tại, 2.309 người nhiễm HIV đang tham gia điều trị thuốc kháng virus (ARV) tại 11 phòng khám ngoại trú (OPC), cùng 1.554 bệnh nhân đang điều trị Methadone tại 13 cơ sở. Đây chính là "điểm tựa" vững chắc giúp người bệnh ổn định sức khỏe và hòa nhập cộng đồng.
Trước xu hướng dịch bệnh tập trung và dịch chuyển nhanh sang các nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ cao, việc định hình địa bàn can thiệp và tối ưu hóa đối tượng truyền thông là yêu cầu trọng tâm trong giai đoạn tới. Ngành Y tế tập trung nguồn lực can thiệp trực tiếp và truyền thông sâu rộng tại các xã, phường trọng điểm có số ca mắc mới phát hiện hằng năm ở mức cao. Chiến lược can thiệp ưu tiên định hướng rõ ràng vào nhóm nam giới trong độ tuổi lao động từ 20 đến 49 tuổi, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong các ca đại thể mới. Bên cạnh việc kiểm soát dịch trong nhóm nam giới và thực hiện chặt chẽ các biện pháp dự phòng lây truyền từ mẹ sang con, các hoạt động can thiệp đối với quần thể nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) cần được mở rộng và đổi mới phương thức tiếp cận. Do quần thể MSM đang có xu hướng trẻ hóa và mang nhiều yếu tố nguy cơ, các thông điệp truyền thông phải được thiết kế thân thiện, giảm kỳ thị và tăng cường tần suất xuất hiện trên các nền tảng trực tuyến nhằm bao phủ tối đa đối tượng đích.
Một nội dung quan trọng khác là đưa nhóm vợ, chồng và bạn tình của người nhiễm HIV vào danh mục can thiệp trọng tâm nhằm chủ động lấp đầy khoảng trống phòng bệnh cho người thân cận. Công tác tư vấn tại các phòng OPC cần được rà soát để hướng dẫn người bệnh đang điều trị ARV chủ động áp dụng các biện pháp bảo vệ như sử dụng bao cao su hoặc điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) cho bạn tình ngoài cộng đồng. Đi đôi với hoạt động này, việc tổ chức các chiến dịch xét nghiệm sàng lọc chủ động cho các nhóm nguy cơ cao sẽ giúp nâng cao tỷ lệ phát hiện sớm ca bệnh để đưa vào điều trị ARV kịp thời. Đồng thời, năng lực khai thác tiền sử dịch tễ của đội ngũ cán bộ y tế cần được nâng cao nhằm xác định chính xác đường lây truyền, cung cấp nguồn dữ liệu phân tích dịch tễ học tin cậy cho cơ quan quản lý.
Để nâng cao hiệu quả điều hành chương trình, công tác quản lý dữ liệu và báo cáo dịch tễ cần tiếp tục được củng cố từ tuyến tỉnh đến cơ sở. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tiếp tục duy trì việc hướng dẫn, giám sát các đơn vị triển khai tư vấn xét nghiệm HIV, điều trị ARV, Methadone và các hoạt động can thiệp cộng đồng; bảo đảm việc cập nhật số liệu đầy đủ, kịp thời và thống nhất trên các phần mềm, biểu mẫu theo quy định.
Dữ liệu chính xác, cập nhật là cơ sở quan trọng để đánh giá đúng xu hướng dịch, xác định địa bàn và nhóm nguy cơ cần ưu tiên, từ đó xây dựng kế hoạch can thiệp phù hợp. Trên nền tảng đó, Hưng Yên có thể chủ động điều chỉnh giải pháp, phân bổ nguồn lực hiệu quả, mở rộng tiếp cận các dịch vụ dự phòng, xét nghiệm và điều trị; từng bước hướng tới mục tiêu kiểm soát bền vững dịch HIV/AIDS, giảm số ca nhiễm mới và bảo đảm mọi người dân có nhu cầu đều được tiếp cận dịch vụ y tế cần thiết.
