Món ăn - bài thuốc giúp phục hồi cơ thể trong ngày nắng nóng đỉnh điểm

Những ngày Hà Nội bước vào đợt nắng nóng gay gắt, nền nhiệt ngoài trời có thể vượt ngưỡng 40 độ C khiến cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, chán ăn, mất nước và suy giảm sức đề kháng. Một số món ăn giúp giảm bớt triệu chứng mệt mỏi, cải thiện vị giác...

Khi thời tiết nắng nóng cực đoan, cơ thể không chỉ mất nước mà còn thất thoát nhiều chất điện giải như natri, kali, magie qua mồ hôi. Không ít người xuất hiện các biểu hiện như khô miệng, đau đầu, ngủ kém, tim đập nhanh, cảm giác uể oải kéo dài hoặc ăn... Bên cạnh việc uống đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý, một số món ăn bài thuốc thanh mát, dễ tiêu hóa có thể giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn, hỗ trợ giải nhiệt và cải thiện cảm giác chán ăn trong mùa hè.

1. Một số món ăn dễ làm, dễ ăn khi thời tiết nắng nóng cực đoan

1.1 Cháo đậu xanh lá sen giúp thanh nhiệt, giảm mệt mỏi

Đây là món ăn phù hợp với người thường xuyên cảm thấy nóng trong, khát nước, mất ngủ nhẹ hoặc cơ thể nặng nề vì thời tiết oi bức.

Nguyên liệu

• 50g đậu xanh đã cà vỏ
• 1 nắm gạo tẻ
• 1 lá sen tươi nhỏ
• Một ít muối

Cách chế biến: Đậu xanh ngâm mềm, nấu cùng gạo thành cháo loãng. Khi cháo gần chín, cho lá sen thái nhỏ vào đun thêm vài phút rồi tắt bếp.

Công dụng: Theo Đông y, đậu xanh có tính mát, giúp thanh nhiệt và hỗ trợ giải độc. Lá sen giúp làm dịu cảm giác bứt rứt, hỗ trợ tiêu hóa và giảm cảm giác nặng nề do nắng nóng. Món cháo loãng còn giúp bổ sung nước và dễ hấp thu khi cơ thể mệt mỏi, chán ăn.

1.2 Canh bí đao nấu tôm giúp bù nước và điện giải

Bí đao chứa nhiều nước, ít calo và giàu kali – khoáng chất quan trọng giúp cơ thể cân bằng điện giải trong ngày nóng.

Nguyên liệu

• 300g bí đao
• 100g tôm tươi
• Hành lá, rau mùi

Cách chế biến: Tôm bóc vỏ, giã hoặc băm nhuyễn rồi nấu nước dùng; cho bí đao vào đun đến khi mềm, nêm nhạt.

Công dụng: Món canh này vừa thanh mát vừa cung cấp protein dễ tiêu hóa từ tôm. Hàm lượng nước cao trong bí đao giúp cơ thể giải nhiệt tự nhiên, hỗ trợ giảm cảm giác khô miệng và mệt lả trong thời tiết nắng nóng kéo dài.

1.3 Cháo hạt sen long nhãn giúp ngủ ngon, phục hồi thể lực

Nắng nóng kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, khiến nhiều người khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.

Nguyên liệu

• 30g hạt sen
• 10g long nhãn
• 50g gạo tẻ

Cách chế biến: Nấu gạo và hạt sen thành cháo mềm, cho long nhãn vào cuối cùng rồi đun thêm vài phút.

Công dụng: Hạt sen giúp an thần nhẹ, hỗ trợ giấc ngủ. Long nhãn giúp bổ khí huyết và cải thiện tình trạng mệt mỏi sau những ngày cơ thể mất sức vì nắng nóng. Món cháo phù hợp dùng vào buổi tối hoặc những ngày ăn uống kém.

1.4 Canh rau má thịt bằm giúp làm mát cơ thể

Rau má là loại rau quen thuộc trong mùa hè nhờ đặc tính thanh nhiệt và hỗ trợ làm dịu cảm giác nóng trong.

Nguyên liệu

• 1 nắm rau má
• 100g thịt nạc băm
• Gừng tươi vài lát nhỏ

Cách chế biến: Nấu thịt bằm với nước dùng nhạt, sau đó cho rau má vào đun nhanh rồi tắt bếp.

Công dụng: Rau má giúp hỗ trợ giải nhiệt, bổ sung vitamin và chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, không nên ăn hoặc uống rau má quá nhiều liên tục vì có thể gây lạnh bụng ở người tiêu hóa kém.

1.5 Gà hầm thuốc bắc nhẹ giúp phục hồi người suy nhược vì nắng nóng

Khi cơ thể mất sức kéo dài, ăn uống kém hoặc vừa trải qua tình trạng say nắng nhẹ, các món hầm mềm dễ tiêu hóa có thể giúp phục hồi thể trạng.

Nguyên liệu

• 1/2 con gà ta nhỏ
• Táo đỏ, kỷ tử, hạt sen
• Một ít gừng tươi

Cách chế biến: Hầm gà với các vị thuốc trong khoảng 1–2 giờ cho mềm.

Công dụng: Món ăn cung cấp protein, axit amin và năng lượng giúp cơ thể hồi phục. Gừng giúp làm ấm nhẹ hệ tiêu hóa, hạn chế cảm giác đầy bụng khi thời tiết thay đổi thất thường giữa nóng ngoài trời và lạnh điều hòa.

1.6 Nước đậu đen rang giúp giải nhiệt nhẹ nhàng

Nước đậu đen rang là thức uống dân gian quen thuộc trong mùa hè.

Cách làm: Rang thơm đậu đen rồi đun khoảng 100g với 1 lít nước trong khoảng 20 phút, để nguội và lấy nước uống trong ngày.

Công dụng: Nước đậu đen giúp bổ sung nước, hỗ trợ thanh nhiệt và cung cấp một phần khoáng chất cho cơ thể. Tuy nhiên, không nên uống thay hoàn toàn nước lọc và không nên uống quá đặc.

2. Những lưu ý quan trọng khi ăn uống trong ngày nắng nóng

Không để cơ thể thiếu nước: Người trưởng thành thường cần khoảng 1,5–2,5 lít nước mỗi ngày, tùy mức độ vận động và thời tiết. Khi ra nhiều mồ hôi, có thể bổ sung thêm nước điện giải hoặc nước canh.

Ưu tiên món dễ tiêu hóa: Trong ngày nóng, hệ tiêu hóa hoạt động kém hơn bình thường. Theo đó, bạn nên ưu tiên các món cháo, canh, rau xanh, trái cây nhiều nước, thực phẩm hấp, luộc; hạn chế các món quá nhiều dầu mỡ hoặc cay nóng; bổ sung thực phẩm giàu kali và vitamin C

Hạn chế đồ uống quá lạnh: Nhiều người có thói quen uống nước đá liên tục để giải nhiệt. Tuy nhiên, việc dùng đồ uống quá lạnh có thể gây co mạch đột ngột, làm tăng nguy cơ đau họng, rối loạn tiêu hóa hoặc mệt mỏi hơn.

Người cao tuổi và người có bệnh nền cần đặc biệt chú ý: Nắng nóng có thể làm tăng nguy cơ tăng hoặc tụt huyết áp, say nắng, đột quỵ nhiệt hoặc mất nước ở người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường. Nếu xuất hiện dấu hiệu như chóng mặt nhiều, lơ mơ, sốt cao hoặc tim đập nhanh bất thường, cần đến cơ sở y tế sớm.

Thời tiết nắng nóng kéo dài không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Một chế độ ăn thanh mát, đủ nước, giàu dinh dưỡng và dễ tiêu hóa sẽ giúp cơ thể phục hồi tốt hơn, giảm mệt mỏi và duy trì năng lượng trong những ngày oi bức. Những món ăn bài thuốc dân gian đơn giản như cháo đậu xanh, canh bí đao, nước đậu đen hay cháo hạt sen không phải "thần dược", nhưng nếu sử dụng hợp lý có thể hỗ trợ cơ thể giải nhiệt, cải thiện cảm giác chán ăn và nâng cao sức khỏe trong mùa hè.

DS.Vũ Thị Tuyết Mai