Giảm đau nhức xương khớp khi trời nồm bằng Y học cổ truyền

Đau nhức xương khớp là vấn đề phổ biến mà nhiều người gặp phải, theo Y học cổ truyền triệu chứng này thường liên quan đến sự xâm nhập của phong – hàn – thấp vào cơ thể.

1. Vì sao trời nồm ẩm dễ gây đau nhức xương khớp?

Theo ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh, cơ thể con người luôn chịu tác động của lục khí như phong, hàn, thử, thấp, táo, hỏa. Trong đó, thấp tà (độ ẩm) là yếu tố thường tăng mạnh khi thời tiết nồm ẩm.

Khi độ ẩm không khí cao, nền nhà ướt, quần áo lâu khô, cơ thể dễ bị nhiễm lạnh và ẩm. Lúc này, thấp tà kết hợp với phong hoặc hàn có thể xâm nhập qua da, cơ, kinh lạc, làm khí huyết vận hành kém, gây ra tình trạng đau nhức và nặng mỏi khớp. Các biểu hiện thường gặp gồm: đau nhức khớp gối, khớp cổ tay, cổ chân; cứng vùng cổ vai gáy; đau lưng khi thức dậy buổi sáng; cảm giác nặng chân tay, vận động khó khăn khi trời ẩm lạnh. Cơn đau thường tăng khi trời mưa hoặc độ ẩm cao.

Y học cổ truyền gọi nhóm bệnh này là "chứng tý", tức tình trạng bế tắc kinh lạc khiến khí huyết lưu thông kém, từ đó gây đau và hạn chế vận động.

2. Ai dễ bị đau nhức khi trời nồm?

Một số nhóm đối tượng thường nhạy cảm với thời tiết nồm ẩm gồm:

• Người cao tuổi, khí huyết suy giảm;
• Người mắc bệnh xương khớp mạn tính như thoái hóa khớp, thoái hóa cột sống;
• Người làm việc ít vận động, ngồi lâu;
• Người có tiền sử chấn thương xương khớp;
• Người thường xuyên ở môi trường lạnh, ẩm;
• Đặc biệt là người mắc chứng hàn thấp (những người có tình trạng hàn tà (lạnh) và thấp tà (ẩm) tích tụ trong cơ thể, đặc biệt ở cơ, khớp và kinh lạc, gây ra các triệu chứng đau nhức, nặng mỏi…).

Ở những đối tượng này, khi thời tiết thay đổi đột ngột, cơ thể chưa kịp thích nghi nên triệu chứng đau nhức dễ xuất hiện.

3. Một số cách giảm đau nhức

Để hạn chế đau xương khớp khi trời nồm, ThS.BS. Nguyễn Quang Dương khuyến cáo nên kết hợp điều chỉnh lối sống, ăn uống và các phương pháp dưỡng sinh, cụ thể:

Giữ ấm cơ thể: Cần giữ ấm vùng cổ, vai, lưng và khớp gối, đặc biệt vào buổi sáng sớm và ban đêm; tránh để cơ thể bị lạnh hoặc ngồi lâu trên nền nhà ẩm.

Vận động nhẹ nhàng: Các bài tập nhẹ như đi bộ, tập dưỡng sinh, yoga hoặc khí công giúp khí huyết lưu thông tốt hơn, giảm tình trạng cứng khớp.

Chườm ấm giảm đau: Có thể dùng túi chườm ấm hoặc rang muối nóng chườm lên vùng khớp đau khoảng 10–15 phút để giúp giảm cảm giác đau và cứng khớp.

Xoa bóp vùng khớp: Dùng lòng bàn tay xoa bóp nhẹ nhàng quanh khớp gối, cổ tay hoặc vùng cổ vai gáy mỗi ngày 5–10 phút để hỗ trợ lưu thông khí huyết.

4. Day bấm huyệt hỗ trợ giảm đau

Một số huyệt thường được áp dụng trong hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp:

Huyệt Túc tam lý: Nằm ở mặt ngoài cẳng chân, dưới xương bánh chè khoảng 3 thốn (tương đương bề rộng của ba ngón tay trỏ, giữa và áp út). Day ấn huyệt này giúp tăng cường khí huyết, hỗ trợ giảm đau chân và khớp gối.

Huyệt Hợp cốc: Nằm ở mu bàn tay, giữa ngón cái và ngón trỏ; day ấn huyệt giúp giảm đau vùng cổ vai gáy và tăng lưu thông khí huyết.

Huyệt Thận du: Nằm ở vùng thắt lưng, hai bên cột sống.

Cách xác định vị trí: Xác định đốt sống thắt lưng số 2 (L2). Từ điểm lõm dưới mỏm gai của đốt sống này đo sang ngang 1,5 thốn (khoảng 2–3 cm tùy cơ địa). Huyệt nằm đối xứng hai bên cột sống, ngang mức thắt lưng giữa; day bấm huyệt giúp hỗ trợ giảm đau lưng, tăng cường sức mạnh vùng thắt lưng.

Có thể day mỗi huyệt khoảng 1 - 2 phút, thực hiện 1 - 2 lần mỗi ngày.

5. Một số món ăn giúp cơ thể ấm và giảm thấp

Chế độ ăn trong những ngày nồm ẩm nên ưu tiên các món ăn ấm nóng, giúp kiện tỳ, trừ thấp như:

Cháo ý dĩ: Lấy 50 g ý dĩ nấu cháo ăn. Ý dĩ có tác dụng kiện tỳ, lợi thấp, thanh nhiệt nhẹ, từ đó hỗ trợ giảm cảm giác nặng mỏi khớp.

Canh gừng nấu thịt nạc: Gừng giúp tán hàn, thúc đẩy lưu thông khí huyết, từ đó hỗ trợ giảm cảm giác nặng mỏi khớp. Ngoài ra, nên hạn chế thực phẩm lạnh, nước đá, đồ ăn nhiều dầu mỡ vì có thể khiến cơ thể dễ tích thấp hơn.

ThS.BS. Nguyễn Quang Dương khuyến cáo, nếu cơn đau khớp kéo dài nhiều ngày, đau tăng dần, sưng khớp hoặc hạn chế vận động rõ rệt, người bệnh nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Việc chăm sóc cơ thể đúng cách, giữ ấm, vận động hợp lý và áp dụng một số phương pháp dưỡng sinh theo Y học cổ truyền có thể giúp giảm đáng kể tình trạng đau nhức xương khớp trong những ngày thời tiết nồm ẩm.

Hải Long