Triệu chứng hẹp thực quản: Đừng chủ quan khi thường xuyên nuốt nghẹn

Hẹp thực quản là tình trạng lòng thực quản bị thu hẹp bất thường, khiến thức ăn và nước uống khó đi từ miệng xuống dạ dày. Người bệnh thường có cảm giác nuốt nghẹn, đau khi nuốt hoặc thức ăn bị mắc lại sau xương ức.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, hẹp thực quản có thể gây suy dinh dưỡng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư thực quản trong một số trường hợp. Do vậy, khi xuất hiện tình trạng nuốt khó kéo dài hoặc ngày càng nặng, người bệnh không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

Những triệu chứng điển hình của hẹp thực quản

Thực quản là ống dẫn thức ăn từ miệng xuống dạ dày. Khi lòng thực quản bị thu hẹp do viêm, sẹo xơ, khối u hoặc các nguyên nhân khác, quá trình vận chuyển thức ăn sẽ gặp nhiều khó khăn.

Tùy theo nguyên nhân gây bệnh, hẹp thực quản được chia thành hai nhóm chính:

• Hẹp thực quản lành tính, thường liên quan đến trào ngược dạ dày - thực quản kéo dài, sẹo sau bỏng hóa chất, di chứng sau phẫu thuật hoặc xạ trị.
• Hẹp thực quản ác tính, chủ yếu do ung thư thực quản gây ra.

Phần lớn các trường hợp hẹp thực quản lành tính không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu được điều trị sớm. Tuy nhiên, nếu để kéo dài, người bệnh có thể bị suy dinh dưỡng, sụt cân và nhiều biến chứng khác do ăn uống khó khăn.

Biểu hiện của hẹp thực quản thường tiến triển từ từ và ngày càng rõ rệt theo thời gian.

1. Nuốt khó, nuốt nghẹn

Đây là triệu chứng đặc trưng và thường gặp nhất. Ban đầu, người bệnh chỉ cảm thấy khó nuốt khi ăn thức ăn đặc như cơm, thịt hoặc bánh mì. Khi lòng thực quản hẹp nhiều hơn, việc nuốt thức ăn mềm, cháo, thậm chí uống nước cũng trở nên khó khăn.

Nhiều người mô tả cảm giác như có vật cản trong cổ họng hoặc sau xương ức khiến thức ăn không thể trôi xuống dạ dày.

2. Đau khi nuốt

Một số trường hợp xuất hiện cảm giác đau hoặc nóng rát khi nuốt thức ăn, đặc biệt khi vùng thực quản bị viêm hoặc tổn thương. Triệu chứng này có thể khiến người bệnh sợ ăn, ăn ít dần và dẫn đến sụt cân.

3. Cảm giác thức ăn mắc sau xương ức

Người bệnh thường có cảm giác thức ăn bị mắc lại ở giữa ngực hoặc cổ sau khi ăn. Tình trạng này gây cảm giác căng tức, khó chịu và buộc người bệnh phải uống nhiều nước hoặc cố gắng nuốt thêm nhiều lần để thức ăn trôi xuống.

4. Nôn hoặc trào ngược thức ăn

Khi thức ăn không thể đi qua vị trí hẹp, chúng sẽ ứ đọng trong thực quản. Điều này kích thích các cơn co bóp ngược của thực quản khiến người bệnh nôn hoặc trào ngược thức ăn chưa tiêu hóa ra ngoài. Khác với nôn do bệnh dạ dày, thức ăn thường còn nguyên và không lẫn dịch vị.

5. Ho và khó thở

Một số trường hợp thức ăn hoặc nước uống bị tràn vào đường hô hấp có thể gây:

• Ho kéo dài.
• Ho sặc sau khi ăn.
• Khó thở.
• Viêm phổi hít tái diễn. 

Đây là biến chứng cần được phát hiện và xử trí sớm.

6. Sụt cân, suy dinh dưỡng

Do việc ăn uống ngày càng khó khăn, người bệnh thường ăn ít hơn bình thường. Nếu tình trạng kéo dài, cơ thể không được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng sẽ dẫn đến sụt cân, mệt mỏi, suy kiệt và giảm sức đề kháng.

Khi nào cần đi khám?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa tiêu hóa nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Nuốt nghẹn kéo dài hoặc ngày càng tăng.
• Đau khi nuốt.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Nôn nhiều sau ăn.
• Ho sặc thường xuyên khi ăn uống.
• Có tiền sử trào ngược dạ dày kéo dài hoặc gia đình có người mắc ung thư thực quản.

Bác sĩ có thể chỉ định nội soi thực quản - dạ dày, chụp cản quang hoặc sinh thiết nếu nghi ngờ tổn thương ác tính nhằm xác định chính xác nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Tóm lại: Việc phát hiện sớm nguyên nhân gây hẹp thực quản giúp điều trị hiệu quả hơn, hạn chế các biến chứng như suy dinh dưỡng, viêm phổi hít và cải thiện chất lượng cuộc sống. Nhất là khi có biểu hiện nuốt khó vì đây không đơn thuần chỉ là biểu hiện của một bữa ăn quá vội vàng mà có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý nguy hiểm của thực quản. Do đó, khi có biểu hiện nuốt nghẹn kéo dài hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường nào liên quan đến thực quản, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh để bệnh tiến triển gây hậu quả nghiêm trọng.

BS. Nguyễn Phương Anh