Khi nào cần hạ sốt cho trẻ? cách chăm sóc đúng khi trẻ bị sốt

Sốt ở trẻ là một trong những triệu chứng khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng. Tuy nhiên, sốt thực chất là một phản ứng tự nhiên của cơ thể nhằm chống lại các tác nhân gây bệnh, đặc biệt là virus và vi khuẩn.

Phần lớn trường hợp, sốt không phải là bệnh mà là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch đang hoạt động để bảo vệ cơ thể. Điều quan trọng là cha mẹ cần hiểu đúng về sốt, biết cách theo dõi, chăm sóc trẻ tại nhà và nhận biết những dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời.

Trẻ được xem là sốt khi thân nhiệt từ 38 độ C trở lên. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sốt ở trẻ, trong đó phổ biến nhất là các bệnh nhiễm trùng, nhiễm virus. Một số bệnh lý thường gặp gồm:

• Cảm lạnh, cảm cúm thông thường, tay chân miệng, thủy đậu...
• Viêm dạ dày - ruột cấp.
• Nhiễm trùng tai giữa.
• Viêm thanh khí phế quản.
• Viêm tiểu phế quản cấp.
• Viêm phổi.
• Nhiễm trùng đường tiết niệu.

Ngoài ra, trẻ cũng có thể sốt sau tiêm chủng hoặc trong một số bệnh lý viêm khác.

Đo nhiệt độ chính xác khi trẻ bị sốt

Dù được chăm sóc cẩn thận đến đâu đi nữa thì mọi đứa trẻ sẽ đều trải qua sốt. Điều quan trọng là cha mẹ cần làm gì khi điều này xảy ra. Trước tiên, để biết trẻ có bị sốt hay không, bạn cần đo nhiệt độ cho trẻ.

Có nhiều loại nhiệt kế để kiểm tra nhiệt độ khi trẻ bị sốt là:

- Nhiệt kế thủy ngân: Loại nhiệt kế này không được khuyến khích sử dụng vì chúng có thể bị vỡ, khiến thủy ngân bay hơi và hít phải.

- Nhiệt kế kỹ thuật số: Loại nhiệt kế này sử dụng cảm biến nhiệt điện tử để ghi lại nhiệt độ cơ thể. Chúng có thể được sử dụng ở hậu môn (trực tràng), miệng hoặc nách. Đo nhiệt độ nách thường kém chính xác nhất trong ba loại.

- Nhiệt kế đo tai kỹ thuật số (màng nhĩ): Loại nhiệt kế này sử dụng máy quét hồng ngoại để đo nhiệt độ bên trong ống tai. Tuy nhiên ráy tai hoặc ống tai nhỏ, cong có thể cản trở độ chính xác của nhiệt độ nhiệt kế đo tai.

- Nhiệt kế động mạch thái dương: Loại nhiệt kế này sử dụng máy quét hồng ngoại để đo nhiệt độ của động mạch thái dương ở trán. Loại nhiệt kế này có thể được sử dụng ngay cả khi trẻ đang ngủ.

Khi nào cần hạ sốt cho trẻ?

Không phải cứ sốt là phải dùng thuốc hạ sốt ngay. Do bản chất của sốt là một phản ứng có lợi của cơ thể, phụ huynh chỉ nên sử dụng thuốc hạ sốt cho trẻ bị sốt 38,5 độ C trở lên. Việc hạ sốt được khuyến cáo trong các trường hợp:

• Trẻ sốt kèm khó chịu nhiều. Nôn.
• Trẻ có bệnh lý nền.
• Trẻ có tiền sử co giật do sốt.
• Trẻ quấy khóc, mất ngủ hoặc ăn uống kém do sốt.

Mục tiêu của điều trị không phải là đưa nhiệt độ cơ thể về bình thường hoàn toàn mà giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn, tránh được những biến chứng nguy hiểm.

Những trường hợp sốt cần nhập viện

Nhiều phụ huynh thường lo lắng khi thấy nhiệt độ cơ thể trẻ tăng cao và tìm mọi cách để hạ sốt ngay lập tức. Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết không phải mọi trường hợp sốt đều cần dùng thuốc hạ sốt.

Điều quan trọng hơn là đánh giá tình trạng chung của trẻ như mức độ tỉnh táo, khả năng ăn uống, vui chơi và các triệu chứng đi kèm. Trong nhiều trường hợp, một trẻ sốt nhưng vẫn tỉnh táo, chơi đùa bình thường, ăn uống được thì chỉ cần theo dõi và chăm sóc tại nhà. Ngược lại, có những trẻ sốt không quá cao nhưng kèm theo các dấu hiệu bất thường lại cần được thăm khám y tế khẩn cấp.

Phụ huynh không nên chủ quan trong các trường hợp sau:

• Trẻ dưới 3 tháng tuổi: Bất kỳ trẻ nào dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38 độ C trở lên đều cần được đưa đi khám ngay.

Ở nhóm tuổi này, hệ miễn dịch còn rất non yếu nên nguy cơ nhiễm trùng nặng cao hơn. Cha mẹ không nên tự ý dùng thuốc hạ sốt trước khi trẻ được bác sĩ đánh giá.

• Trẻ từ 3 đến 36 tháng tuổi cần đưa trẻ đi khám nếu trẻ sốt từ 38 độ C trở lên kéo dài quá 3 ngày.
• Trẻ bỏ ăn, quấy khóc hoặc mệt lả, nôn nhiều... Sốt từ 38,9 độ C trở lên. Trẻ có bệnh lý nền...
• Những trẻ mắc các bệnh mạn tính như bệnh tim bẩm sinh. Lupus ban đỏ. Thiếu máu mạn tính. Suy giảm miễn dịch…cần được bác sĩ theo dõi chặt chẽ khi xuất hiện sốt.
• Trẻ sốt kèm phát ban cũng cần tới cơ sở y tế để được thăm khám. Vì ban đỏ mới xuất hiện trên da kèm sốt có thể liên quan đến nhiều bệnh truyền nhiễm hoặc bệnh lý nguy hiểm, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Sử dụng thuốc hạ sốt đúng cách

Hai loại thuốc hạ sốt thường được sử dụng cho trẻ là Paracetamol và Ibuprofen.

Paracetamol: Paracetamol được dùng với liều từ 10–15mg/kg cân nặng mỗi lần.

Khoảng cách giữa hai lần dùng thuốc từ 4–6 giờ nếu cần thiết và không quá 5 lần trong vòng 24 giờ. Không tự ý sử dụng cho trẻ dưới 3 tháng tuổi khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Ibuprofen: Ibuprofen có thể sử dụng với liều 5–10mg/kg cân nặng mỗi lần, cách nhau khoảng 6 giờ. Không dùng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi nếu chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.

Cha mẹ cần lưu ý rằng thuốc hạ sốt chỉ nên dùng khi trẻ thực sự khó chịu do sốt. Khi trẻ đã dễ chịu hơn, không nhất thiết phải tiếp tục sử dụng thuốc.

Bổ sung nước đầy đủ cho trẻ

Sốt khiến cơ thể mất nước nhanh hơn thông qua mồ hôi và hơi thở. Do đó, cha mẹ cần khuyến khích trẻ uống nước thường xuyên để phòng ngừa mất nước. Đối với trẻ nhỏ, có thể tăng cữ bú mẹ hoặc bú sữa công thức.

Trẻ lớn hơn có thể sử dụng:

- Nước lọc.

- Nước trái cây.

- Súp.

- Cháo loãng.

- Dung dịch bù điện giải theo hướng dẫn của bác sĩ.

Trong thời gian sốt, trẻ thường chán ăn. Cha mẹ không nên ép trẻ ăn quá nhiều mà nên chia nhỏ bữa ăn, lựa chọn thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa.

Nghỉ ngơi hợp lý giúp trẻ mau hồi phục

Khi bị sốt, phần lớn trẻ cảm thấy mệt mỏi hơn bình thường. Phụ huynh nên tạo điều kiện để trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, ngủ theo nhu cầu của cơ thể. Tuy nhiên, không nên ép trẻ nằm yên hoặc ngủ nếu trẻ đã tỉnh táo, muốn vui chơi và hoạt động nhẹ nhàng. Trẻ có thể trở lại trường học hoặc tham gia các hoạt động bình thường khi đã hết sốt hoàn toàn ít nhất 24 giờ và sức khỏe ổn định.

Tóm lại: Sốt là triệu chứng rất thường gặp ở trẻ em và đa số trường hợp có thể được chăm sóc an toàn tại nhà. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chỉ tập trung vào con số nhiệt độ mà cần quan sát toàn diện tình trạng của trẻ.

Việc theo dõi sát các dấu hiệu bất thường, chăm sóc đúng cách và đưa trẻ đi khám kịp thời khi cần thiết sẽ giúp hạn chế nguy cơ biến chứng, đồng thời hỗ trợ trẻ nhanh chóng hồi phục sức khỏe.

BS Nguyễn Văn Bàng