Thách thức từ sự gia tăng bệnh ung thư: Đừng để phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn

Ung thư đang trở thành một trong những thách thức y tế nghiêm trọng nhất tại Việt Nam với xu hướng gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây. Căn bệnh này không chỉ bào mòn sức khỏe người bệnh mà còn tạo ra áp lực vô cùng nặng nề cho kinh tế gia đình và hệ thống y tế. Theo thống kê của Globocan năm 2020, nước ta ghi nhận tới 182.563 ca mắc mới và 122.690 ca tử vong do ung thư. Tỷ lệ mắc mới hiện đạt mức 159/100.000 dân, trong khi tỷ lệ tử vong là 106/100.000 dân. Điều đáng báo động nhất là phần lớn bệnh nhân chỉ được phát hiện khi khối u đã tiến triển sang giai đoạn muộn, khiến hiệu quả điều trị giảm sút và nguy cơ tử vong tăng cao.

Phân tích về các mặt bệnh, các chuyên gia y tế cho biết nhóm ung thư phổ biến nhất hiện nay bao gồm gan, phổi, vú, dạ dày và đại trực tràng. Cụ thể, ung thư gan đang đứng đầu về số ca mắc với tỷ lệ 14,5%. Bám sát phía sau là ung thư phổi chiếm 14,4% và cũng là nguyên nhân gây tử vong cao nhất. Tiếp đến là ung thư vú chiếm 11,8%, ung thư dạ dày 9,8% và ung thư đại trực tràng khoảng 8,6%. Ngoài ra, cộng đồng cũng phải đối mặt với các bệnh lý khác như ung thư vòm họng, tuyến giáp, tuyến tiền liệt hay bệnh bạch cầu. Đặc điểm chung nguy hiểm của nhiều bệnh lý như ung thư gan, dạ dày hay vòm họng là diễn biến vô cùng âm thầm. Ở giai đoạn đầu, bệnh gần như không có biểu hiện rõ rệt, khiến người dân rất dễ nảy sinh tâm lý chủ quan.

Xét về nguyên nhân, phần lớn các ca ung thư đều bắt nguồn từ những yếu tố nguy cơ hoàn toàn có thể chủ động phòng tránh được. Điển hình như việc hút thuốc lá là thủ phạm của 90% số ca ung thư phổi; thói quen lạm dụng rượu bia trực tiếp làm tăng nguy cơ ung thư gan. Một chế độ ăn uống thiếu khoa học, lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn hay thịt hun khói cũng làm gia tăng đáng kể tỷ lệ mắc ung thư đường tiêu hóa. Bên cạnh đó, tình trạng nhiễm các loại virus viêm gan B, viêm gan C hay virus HPV cũng là mầm mống quan trọng dẫn đến những bệnh lý ung thư đặc thù.

Thực tế lâm sàng đã chứng minh, nhiều loại ung thư hoàn toàn có thể được điều trị hiệu quả nếu người bệnh nắm bắt được "thời điểm vàng" thông qua việc phát hiện sớm. Tuy nhiên, thói quen khám sức khỏe định kỳ và tầm soát ung thư trong cộng đồng dân cư hiện nay vẫn còn rất hạn chế. Để tự bảo vệ bản thân, ngành y tế khuyến cáo mỗi người dân cần thiết lập một nếp sống khoa học. Chúng ta cần nói không với thuốc lá, hạn chế tối đa rượu bia và duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý bằng cách tăng cường rau xanh, giảm thiểu đồ ăn đóng hộp. Cùng với đó, việc tích cực vận động thể lực để kiểm soát cân nặng, cũng như chủ động tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin viêm gan B và HPV là những "lá chắn" bảo vệ vô cùng vững chắc.

Quan trọng nhất, người dân cần hình thành thói quen khám sức khỏe và tầm soát ung thư định kỳ theo đúng độ tuổi và yếu tố nguy cơ của bản thân. Ngay khi cơ thể lên tiếng qua các dấu hiệu bất thường như ho dai dẳng, sụt cân không rõ nguyên nhân, rối loạn tiêu hóa hay đau nhức kéo dài, bà con cần đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời. Ngày nay, ung thư không còn là một "án tử" tàn khốc nếu chúng ta phát hiện sớm và can thiệp đúng phác đồ. Việc nâng cao nhận thức, thay đổi lối sống và chủ động tầm soát chính là chìa khóa vàng để kéo giảm tỷ lệ mắc bệnh, bảo vệ sức khỏe cho chính mình và toàn xã hội.

Đoàn Huê t/h, ảnh Hồng Nhung