HÃY NÓI CHUYỆN CỞI MỞ VỀ PrEP: KHÔNG KỲ THỊ, KHÔNG PHÁN XÉT

Có những cuộc trò chuyện tưởng như rất riêng tư nhưng lại mang ý nghĩa quyết định đối với sức khỏe cộng đồng. Một người chủ động tìm hiểu hoặc sử dụng PrEP không đồng nghĩa với việc họ đang sống buông thả hay làm điều gì đáng bị phán xét. Đơn giản, họ đang tiếp cận một giải pháp y tế tiên tiến để chủ động bảo vệ bản thân trước nguy cơ lây nhiễm HIV.

PrEP là lựa chọn chăm sóc sức khỏe, không phải "nhãn dán" đạo đức

PrEP, viết tắt của Pre-Exposure Prophylaxis (Điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV) là phương pháp sử dụng thuốc kháng vi-rút dành cho người chưa nhiễm HIV nhưng có nguy cơ phơi nhiễm cao. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế, khi được sử dụng đúng chỉ định, PrEP là biện pháp dự phòng có hiệu quả vượt trội, giảm nguy cơ lây nhiễm qua đường tình dục tới 97-99%.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất khiến nhiều người thuộc nhóm nguy cơ cao e ngại tiếp cận dịch vụ này lại xuất phát từ định kiến xã hội. Những câu hỏi mang tính suy xét như "Sao lại phải dùng PrEP?" hay "Có phải đời sống phức tạp không?" vô tình tạo ra áp lực tâm lý lớn. Hệ quả là người có nhu cầu chọn cách ẩn giấu, né tránh cơ sở y tế, từ đó bỏ lỡ cơ hội được bảo vệ an toàn.

Khoa học y tế khẳng định PrEP cần được nhìn nhận như bất kỳ biện pháp chăm sóc sức khỏe thông thường nào. Giống như việc đeo dây an toàn khi lái xe hay tiêm vắc-xin phòng bệnh, sử dụng PrEP thể hiện sự chủ động và ý thức trách nhiệm với sức khỏe cá nhân.

Phá bỏ rào cản kỳ thị để nâng cao hiệu quả dự phòng

WHO đã nhấn mạnh: giảm kỳ thị và phân biệt đối xử là nhân tố then chốt để bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận công bằng với các dịch vụ y tế chất lượng. Khi các cơ sở y tế xây dựng được môi trường thân thiện, tôn trọng và bảo mật, người dân sẽ cởi mở hơn trong việc chia sẻ tình trạng sức khỏe, lịch sử phơi nhiễm hay nhu cầu thực tế của mình. Nhờ đó, nhân viên y tế mới có thể đưa ra những tư vấn chính xác và phác đồ dự phòng tối ưu nhất.

Ngược lại, sự phán xét chỉ đẩy người có nguy cơ cao ra xa hệ thống y tế, làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng. Thay vì đặt câu hỏi "Tại sao bạn lại có nguy cơ?", điều nhân viên y tế và cộng đồng cần hướng tới là câu hỏi "Bạn cần gì để bảo vệ sức khỏe của mình?".

Mở rộng dịch vụ, vững bền niềm tin tại Hưng Yên

Tại Hưng Yên, công tác phòng, chống HIV/AIDS đang được triển khai theo hướng xây dựng hệ thống dự phòng đa dạng, trong đó PrEP là một trụ cột quan trọng. Hiện toàn tỉnh duy trì 03 cơ sở cung cấp dịch vụ PrEP gồm Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Hưng Yên và Phòng khám tư nhân Hồng Đức. Tính đến hết 6 tháng đầu năm 2026, gần 705 khách hàng có hành vi nguy cơ cao đang được quản lý và điều trị PrEP hiệu quả tại các cơ sở này.

Bên cạnh nỗ lực của ngành y tế, công tác dự phòng còn được gắn kết chặt chẽ với các nhóm đồng đẳng và tổ chức cộng đồng tại địa phương như CBO Hạnh Phúc, CBO Đồng Cảm, CBO Irainbow và CBO Dreamteam. Sự tham gia tích cực của các lực lượng này giúp đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với nhóm đích, hỗ trợ tư vấn và kết nối người dân tiếp cận hệ thống chăm sóc sức khỏe một cách an toàn, tin cậy.

Hướng tới một cộng đồng không kỳ thị

Phòng, chống HIV/AIDS hiệu quả đòi hỏi sự thay đổi từ những chi tiết nhỏ nhất trong giao tiếp và ứng xử thường ngày. Đối với nhân viên y tế, đó là sự chuyên nghiệp trong tư vấn không phán xét. Đối với gia đình và xã hội, đó là sự thấu hiểu rằng tìm đến PrEP là hành động văn minh, đáng được khích lệ.

HIV không phân biệt bất kỳ ai, và công tác phòng ngừa cũng không thể bị giới hạn bởi định kiến. Khi xã hội cởi mở hơn, các cuộc trò chuyện về PrEP trở nên bình thường như mọi vấn đề sức khỏe khác, khoảng cách giữa người dân và dịch vụ y tế sẽ được thu hẹp. Một cộng đồng không kỳ thị không chỉ nhân văn hơn, mà còn có năng lực bảo vệ sức khỏe vững chắc và hiệu quả hơn.