ĐBQH đề nghị làm rõ quyền sở hữu sáng chế trong bệnh viện

Sáng 3/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Nhiều đại biểu đề nghị làm rõ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm có sử dụng AI, bảo đảm quyền lợi của người sáng tạo.

AI không phải là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Đoàn ĐBQH TP Hà Nội đề nghị giữ nguyên tắc AI không phải là tác giả. Đối với kết quả chẩn đoán có sự hỗ trợ của AI, quyền tác giả phải thuộc về bác sĩ hoặc nhóm nghiên cứu chịu trách nhiệm lâm sàng. Sản phẩm do AI tạo ra cũng không được bảo hộ nếu không có sự can thiệp sáng tạo của con người.

Đề cập tài sản trí tuệ trong bệnh viện, đại biểu cho rằng bác sĩ có quyền sở hữu đối với các sáng kiến cải tiến dụng cụ, giáo trình hoặc phương pháp điều trị mới do mình nghiên cứu, phát triển. Tuy nhiên, thực tế việc phân định quyền sở hữu giữa bác sĩ và bệnh viện vẫn chưa rõ ràng.

Đại biểu đề nghị luật hóa quy định theo hướng bệnh viện là chủ sở hữu bằng sáng chế được hình thành từ nguồn ngân sách nhà nước, đồng thời quy định cụ thể quyền lợi của tác giả. Bằng sáng chế cũng cần được phép sử dụng làm tài sản của bệnh viện, cơ sở y tế.

Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Nguyễn Trung Kiên, Đoàn ĐBQH TP Đồng Nai nhấn mạnh, nếu không bảo vệ được quyền sở hữu trí tuệ thì khó có thể thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đại biểu đề nghị hoàn thiện khoản 5 Điều 6 dự thảo Luật theo hướng xác định rõ AI không phải là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ. Sản phẩm do con người sử dụng AI tạo ra được bảo hộ tương ứng với phạm vi, mức độ đóng góp sáng tạo của cá nhân đó. Đồng thời, các nền tảng AI phải có trách nhiệm tuân thủ pháp luật sở hữu trí tuệ; tác phẩm, nội dung sử dụng dữ liệu nguồn từ tài liệu đã thu thập phải được dẫn nguồn.

Cần hài hòa quyền người sáng tạo và lợi ích cộng đồng

Đại biểu Vũ Minh Đạo, Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu cho rằng cần xác định lộ trình hoàn thiện pháp luật phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số.

Theo đại biểu, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tác động trực tiếp đến thu nhập của người sáng tạo và khả năng phát triển các sản phẩm văn hóa. Do đó, Chính phủ cần xây dựng lộ trình cụ thể, đồng bộ với việc nghiên cứu xây dựng Luật Bản quyền tác giả, nhằm giải quyết các vấn đề về sử dụng tác phẩm trong phát triển AI, trách nhiệm của nền tảng số, bảo vệ tri thức truyền thống và biểu đạt văn hóa của cộng đồng.

Quá trình hoàn thiện pháp luật cần hài hòa quyền của người sáng tạo với quyền tiếp cận, thụ hưởng văn hóa của Nhân dân, đại biểu nhấn mạnh.

Liên quan quy định về đình chỉ và phục hồi hiệu lực bằng bảo hộ giống cây trồng tại khoản 8 Điều 1 dự thảo Luật, sửa đổi khoản 3, khoản 5 Điều 170, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An đồng tình với mục tiêu giảm thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý quyền đối với giống cây trồng có thể là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, đầu tư. Vì vậy, dự thảo cần làm rõ hậu quả pháp lý của việc đình chỉ tự động và phục hồi hiệu lực bằng bảo hộ; đồng thời quy định cụ thể cơ chế tạo cơ hội khắc phục cho chủ bằng và tình trạng pháp lý của quyền trong thời gian bị đình chỉ.

Lê Bảo