Các biện pháp xử lý nước đơn giản, an toàn khi xảy ra thiên tai, bão lụt

Trong mùa mưa bão, việc nắm vững các phương pháp xử lý tại chỗ để tạo nguồn nước sinh hoạt sạch là chìa khóa vàng giúp ngăn ngừa dịch bệnh truyền nhiễm.

Nước sinh hoạt là nhu cầu thiết yếu không thể thiếu nhưng khi thiên tai, bão lụt xảy ra, các nguồn nước giếng khoan, nước máy hay ao hồ đều có nguy cơ bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi bùn đất, chất thải và vi khuẩn gây bệnh. Việc tiếp cận với nước sạch trở nên khó khăn hơn bao giờ hết, đặt ra yêu cầu cấp thiết về các kỹ năng xử lý nước thô thành nước an toàn để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

1. Mối nguy hại từ nguồn nước ô nhiễm trong mùa thiên tai

Khi xảy ra bão lụt, nước lũ không chỉ mang theo lượng bùn đất khổng lồ mà còn là vật trung gian truyền tải hàng triệu vi khuẩn, virus và hóa chất độc hại. Theo báo cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sử dụng nước nhiễm bẩn là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa như tiêu chảy cấp, tả, lỵ và thương hàn.

Số liệu y tế cho thấy, trong các đợt lụt lội, nguy cơ mắc các bệnh về da liễu như nấm kẽ, viêm da hay đau mắt đỏ cũng tăng vọt. Đặc biệt, đối với trẻ nhỏ và người già - những đối tượng có hệ miễn dịch yếu - việc uống phải nước chưa qua xử lý có thể dẫn đến suy nhược cơ thể nhanh chóng. Sự xâm nhập của vi khuẩn E.coli và Vibrio cholerae (tác nhân gây tả) vào cơ thể người qua đường ăn uống không đảm bảo vệ sinh là hồi chuông cảnh báo về tầm quan trọng của việc chủ động làm sạch nguồn nước sinh hoạt ngay tại gia đình.

2. Các bước xử lý nước an toàn

Để có được nguồn nước sạch phục vụ cho nhu cầu ăn uống và vệ sinh khi thiên tai xảy ra, bạn cần tuân thủ quy trình xử lý 3 bước: Làm trong - Khử trùng - Lưu trữ.

2.1. Làm trong nước bằng phương pháp lắng và lọc

Đối với nguồn nước đục, chứa nhiều phù sa, việc đầu tiên là phải loại bỏ các tạp chất vật lý:

Để lắng tự nhiên: Hãy để nước trong thùng, bể chứa yên tĩnh từ 30 đến 60 phút để bùn đất, cặn bẩn lắng xuống đáy. Sau đó, nhẹ nhàng chắt lấy phần nước trong ở phía trên.

Sử dụng phèn chua: Đây là mẹo truyền thống rất hiệu quả. Với khoảng 20 lít nước, bạn chỉ cần dùng một miếng phèn chua nhỏ (kích thước bằng đốt ngón tay cái). Hòa tan phèn vào nước, khuấy đều và đợi khoảng 15 - 20 phút, phèn sẽ kéo các hạt bụi bẩn lắng xuống đáy rất nhanh chóng.

Lọc qua vải sạch: Nếu nước vẫn còn vẩn đục, hãy lọc qua vài lớp vải màn sạch hoặc vải sợi thô để loại bỏ thêm các cặn bẩn nhỏ.

2.2. Khử trùng nước sinh hoạt để loại bỏ vi khuẩn

Nước dù đã trong nhưng vẫn có thể chứa vi khuẩn gây bệnh. Vì vậy, bước khử trùng là bắt buộc:

Đun sôi nước: Đây là phương pháp an toàn và hiệu quả nhất. Hãy đun nước sôi hoàn toàn và duy trì đà sôi ít nhất 1 - 3 phút. Nước sau khi đun cần được bảo quản trong bình kín để tránh tái nhiễm khuẩn.

Sử dụng viên khử trùng (Chloramin B): Trong các bộ kit cứu trợ, viên Chloramin B hoặc Aquatabs là vật dụng không thể thiếu. Hãy pha theo đúng tỷ lệ hướng dẫn trên bao bì (thông thường 1 viên dùng cho 20 lít nước). Sau khi cho thuốc vào, cần khuấy đều và đợi ít nhất 30 phút trước khi sử dụng.

Lưu ý: Nước sau khi khử trùng hóa chất thường có mùi Clo, có thể để nước thoáng khí trong 15 phút để mùi bay bớt trước khi uống.

2.3. Quản lý và bảo quản nguồn nước sinh hoạt sau xử lý

Sau khi đã có nước sạch, việc quản lý và bảo quản cũng quan trọng không kém để đảm bảo nước sinh hoạt không bị nhiễm bẩn trở lại:

Sử dụng dụng cụ chứa kín: Chỉ nên dùng các loại thùng, bình nhựa hoặc inox có nắp đậy kín. Tránh dùng các loại xô chậu hở.

Vệ sinh tay khi lấy nước: Luôn rửa tay sạch trước khi lấy nước từ bình chứa. Tốt nhất nên thiết kế vòi lấy nước hoặc dùng gáo có cán dài, tránh nhúng trực tiếp tay hoặc ca uống nước vào bể chứa.

Thường xuyên vệ sinh bể chứa: Nếu phải trữ nước dài ngày, định kỳ 1 tuần/lần nên cọ rửa bể chứa để tránh sự phát triển của rong rêu và màng vi khuẩn.

3. Tầm quan trọng của vệ sinh môi trường trong mùa bão lụt

Bên cạnh việc xử lý nguồn nước, mỗi gia đình cần chú ý vệ sinh môi trường xung quanh:

Khơi thông cống rãnh: Đảm bảo nước rút nhanh, không để nước đọng tạo môi trường cho muỗi vằn phát triển, ngăn ngừa sốt xuất huyết.

Xử lý chất thải: Tuyệt đối không xả rác thải, xác động vật chết ra môi trường nước lũ. Hãy gom rác vào túi kín và để ở nơi cao ráo theo quy định của chính quyền địa phương.

Giáo dục cộng đồng: Hãy chia sẻ các kỹ năng xử lý nước này cho người thân và hàng xóm. Khi mọi người cùng hành động, nguy cơ bùng phát dịch bệnh sẽ được đẩy lùi đáng kể.

Trong bối cảnh thiên tai, sự bình tĩnh và những kiến thức xử lý nước đúng đắn chính là cách bảo vệ gia đình. Hãy chủ động chuẩn bị các vật dụng như phèn chua, viên khử trùng trong tủ thuốc gia đình ngay từ khi mùa mưa bão bắt đầu.

Hồng Anh