WHO cảnh báo: Thực phẩm không an toàn có thể gây hơn 200 loại bệnh và bước ngoặt đổi mới thể chế tại Việt Nam

Thực phẩm không an toàn hiện là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu, là căn nguyên trực tiếp gây ra hơn 200 loại bệnh lý khác nhau, từ các rối loạn tiêu hóa cấp tính đến những tổn thương nội tạng mạn tính do vi sinh vật, hóa chất độc hại và các chất ô nhiễm. Đứng trước thách thức này, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là thời điểm then chốt để Việt Nam củng cố năng lực thể chế, tạo bước chuyển dịch căn bản từ tư duy bị động khắc phục sự cố sang chủ động phòng ngừa, kiểm soát rủi ro xuyên suốt chuỗi cung ứng.

Ảnh minh họa

Trực tiếp đưa ra cảnh báo về vấn đề này, bà Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam nhấn mạnh rằng thực phẩm không an toàn không chỉ tiềm ẩn nguy cơ gây ra hơn 20 dạng rối loạn đường tiêu hóa nghiêm trọng mà còn là tác nhân khởi phát hàng loạt bệnh lý nguy hiểm do thực phẩm nhiễm khuẩn, tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật, kim loại nặng hoặc việc lạm dụng phụ gia cấm trong quy trình nuôi trồng, chế biến và bảo quản. Đáng lo ngại hơn, bên cạnh hiểm họa ngộ độc cấp tính, môi trường thực phẩm thiếu lành mạnh với thói quen lạm dụng đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn chứa quá nhiều muối, đường và chất béo chuyển hóa đang trực tiếp thúc đẩy sự gia tăng nhanh chóng của các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường và ung thư. Do đó, công tác quản trị an toàn thực phẩm đòi hỏi một cách tiếp cận đa chiều, vừa ngăn chặn các mối nguy ô nhiễm sinh học, hóa học, vừa chủ động định hình môi trường dinh dưỡng lành mạnh cho cộng đồng.

Để giải quyết tận gốc rễ vấn đề, Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị Việt Nam cần đưa nguyên tắc quản lý rủi ro vào vị trí trung tâm trong lần sửa đổi luật này. Thay vì chờ đến khi xảy ra những vụ ngộ độc tập thể mới đi tìm nguyên nhân, hệ thống giám sát cần chủ động nhận diện sớm các mối nguy cơ học, hóa học và sinh học ở từng công đoạn sản xuất. Việc kiểm soát an toàn thực phẩm phải được thực hiện khép kín và liên tục dọc theo toàn bộ chuỗi cung ứng, từ hạt giống, phân bón, nguồn nước tưới tiêu nơi đồng ruộng, chuồng trại cho đến khâu giết mổ, sơ chế, vận chuyển, phân phối và bày bán ra thị trường. Đặc biệt, các quy định pháp luật mới cần phân định rành mạch thẩm quyền của từng ngành, từng cấp, khắc phục triệt để tình trạng một mâm cơm có nhiều cơ quan quản lý nhưng khi xảy ra sự cố lại đùn đẩy hoặc bỏ trống địa bàn.

Bên cạnh việc siết chặt kỷ cương quản lý nhà nước, cơ quan chức năng cần nâng cao năng lực kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc thần tốc và thiết lập cơ chế cảnh báo sớm tại các chợ truyền thống cũng như siêu thị. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, việc thu hồi và ngăn chặn hàng hóa độc hại phải được tiến hành nhanh chóng, cương quyết nhằm bảo vệ người tiêu dùng. Song song với đó, Nhà nước cần nghiên cứu áp dụng các quy định tiến bộ như dán nhãn dinh dưỡng cảnh báo hàm lượng đường, muối trên bao bì, hạn chế tối đa việc quảng cáo các đồ ăn vặt có hại hướng vào trẻ nhỏ, đồng thời khuyến khích thói quen nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ để bảo vệ sức khỏe thế hệ tương lai.

Đối với mỗi người dân, sự cẩn trọng trong từng bữa ăn hàng ngày chính là phòng tuyến bảo vệ sức khỏe vững chắc nhất. Bà con cần kiên quyết nói không với thực phẩm ôi thiu, không rõ nguồn gốc trôi nổi, giữ vững nếp sống ăn chín, uống sôi, rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn và bảo quản đồ ăn thừa đúng cách. Mỗi người tiêu dùng thông thái cũng cần chủ động lên tiếng, kịp thời phản ánh với chính quyền và cơ sở y tế địa phương khi phát hiện các hành vi gian dối, vi phạm an toàn thực phẩm. Bảo vệ bữa ăn an toàn không chỉ là chức trách của cơ quan quản lý hay lương tâm của người sản xuất, mà đòi hỏi sự chung sức của toàn xã hội, vì giống nòi khỏe mạnh và chất lượng cuộc sống bền lâu của nhân dân.

Đoàn Huê t/h theo nguồn vtv.vn