Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh đái tháo đường 14/11/2026: Hành động sớm để ngăn chặn biến chứng

Đái tháo đường (ĐTĐ) đang trở thành gánh nặng sức khỏe cộng đồng với số người mắc ngày càng gia tăng, trong khi nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng. Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh ĐTĐ (14/11) năm 2026 với chủ đề “Hành động sớm đối với bệnh tiểu đường” (Early action on diabetes), ngành Y tế Hưng Yên đang đẩy mạnh truyền thông, khám sàng lọc, phát hiện sớm và quản lý bệnh tại cộng đồng, góp phần bảo vệ, nâng cao sức khỏe nhân dân.

Đái tháo đường - mối nguy sức khỏe không thể chủ quan

Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng tăng glucose trong máu do cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng insulin hiệu quả. Bệnh có thể gây biến chứng nghiêm trọng về tim mạch, thận, mắt, thần kinh và mạch máu, làm suy giảm chất lượng cuộc sống, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được kiểm soát kịp thời.

CDC Hưng Yên tổ chức khám sàng lọc đái tháo đường tại cộng đồng

Đáng lo ngại, ĐTĐ típ 2 thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Người mắc bệnh có thể không có triệu chứng rõ rệt, chỉ phát hiện khi khám sức khỏe hoặc đã xuất hiện các biểu hiện như suy giảm thị lực, tổn thương thận, tim mạch, tê bì chân tay. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hơn 40% người đang sống chung với bệnh ĐTĐ trên toàn cầu chưa được chẩn đoán. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của việc chủ động xét nghiệm và phát hiện bệnh sớm.

Năm 2026, chủ đề “Hành động sớm đối với bệnh tiểu đường” tập trung vào ba nội dung: phát hiện bệnh sớm, giảm nguy cơ mắc bệnh và bảo đảm người bệnh được tiếp cận dịch vụ chăm sóc, điều trị liên tục, có chất lượng. Thông điệp hướng tới toàn cộng đồng, đặc biệt là những người có yếu tố nguy cơ.

Hưng Yên: Hơn 27.400 người được phát hiện mắc đái tháo đường

Sau sáp nhập tỉnh Hưng Yên và Thái Bình, quy mô dân số, địa bàn quản lý của ngành Y tế được mở rộng, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác phòng, chống bệnh không lây nhiễm, trong đó có bệnh ĐTĐ.

Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hưng Yên, tính đến hết tháng 6/2026, toàn tỉnh đã phát hiện hơn 27.400 người mắc ĐTĐ, trong đó gần 18.000 người đang được quản lý sức khỏe. Con số này cho thấy gánh nặng bệnh tật và yêu cầu cấp thiết phải tăng cường phát hiện sớm, quản lý, điều trị ngay từ tuyến y tế cơ sở.

Thực tế, số liệu trên mới phản ánh những trường hợp đã được tiếp cận dịch vụ y tế và chẩn đoán. Trong cộng đồng vẫn có thể còn nhiều người mắc bệnh chưa được phát hiện, nhất là người trung niên, cao tuổi, thừa cân, béo phì, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình mắc ĐTĐ.

Trước thực trạng đó, ngành Y tế Hưng Yên đang chuyển trọng tâm từ phát hiện, điều trị khi bệnh đã tiến triển sang dự phòng, sàng lọc và quản lý bệnh từ sớm. Nổi bật, từ ngày 7/10 đến 29/11/2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh triển khai khám sàng lọc tăng huyết áp, ĐTĐ và một số bệnh không lây nhiễm tại 23 xã, phường, với mục tiêu khám, đánh giá nguy cơ cho hơn 9.200 người từ 40 tuổi trở lên; dự kiến khoảng 6.500-6.800 người được xét nghiệm đường máu mao mạch. Đây là hoạt động thường niên của Trung tâm.

Người dân tham gia chương trình được đo chiều cao, cân nặng, vòng eo, tính chỉ số BMI, tỷ số vòng eo trên vòng mông (WHR), đo huyết áp và khai thác tiền sử bệnh tật. Những trường hợp có yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc có người thân trực hệ mắc ĐTĐ típ 2 được chú trọng đánh giá và chỉ định xét nghiệm đường máu phù hợp.

Qua sàng lọc, những trường hợp có chỉ số bất thường hoặc nghi ngờ mắc bệnh được tư vấn, hướng dẫn đến cơ sở y tế khám, chẩn đoán xác định. Thông tin người bệnh đồng thời được tổng hợp, chuyển về trạm y tế xã, phường để tiếp tục theo dõi, quản lý, tư vấn điều trị. Qua đó, dịch vụ y tế dự phòng được đưa đến gần người dân hơn, nhất là tại những cộng đồng còn hạn chế về tiếp cận khám sức khỏe định kỳ.

Chủ động thay đổi lối sống, phát hiện bệnh trước khi biến chứng

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, ĐTĐ típ 2 có thể được phòng ngừa hoặc trì hoãn khởi phát bằng lối sống lành mạnh. Với người đã mắc bệnh, tuân thủ điều trị và kiểm soát tốt đường huyết giúp giảm nguy cơ biến chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Người dân cần thực hiện các biện pháp: ăn uống khoa học, hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo, thực phẩm chế biến sẵn và tinh bột tinh chế; tăng cường rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ, lựa chọn nguồn đạm lành mạnh. Duy trì ít nhất 150 phút vận động thể lực cường độ vừa mỗi tuần với các hình thức phù hợp như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội; kiểm soát cân nặng, hạn chế béo phì và tích tụ mỡ bụng; không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia.

Đặc biệt, cần khám sức khỏe và xét nghiệm đường huyết định kỳ, nhất là người từ 40 tuổi trở lên, người thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, có tiền sử gia đình mắc bệnh hoặc từng mắc ĐTĐ thai kỳ.

Người dân cũng cần chú ý các dấu hiệu cảnh báo như khát nước nhiều, tiểu tiện thường xuyên, nhanh đói, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài, nhìn mờ hoặc vết thương lâu lành. Khi xuất hiện những biểu hiện này, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm, tư vấn, không tự ý mua thuốc điều trị.

Đối với người đã mắc bệnh, cần tuân thủ phác đồ của bác sĩ, sử dụng thuốc đúng chỉ định, theo dõi đường huyết và kiểm tra định kỳ các biến chứng về mắt, thận, tim mạch, bàn chân; không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều lượng khi sức khỏe ổn định.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh ĐTĐ năm 2026, ngành Y tế Hưng Yên tiếp tục kêu gọi các cấp, ngành, địa phương và nhân dân nâng cao nhận thức, chủ động tham gia sàng lọc, phát hiện sớm và quản lý bệnh. Mỗi người hãy bắt đầu bằng những hành động thiết thực: ăn uống hợp lý, tăng cường vận động, kiểm soát cân nặng và kiểm tra đường huyết khi có nguy cơ.

Phát hiện sớm, chủ động điều trị từ hôm nay sẽ góp phần ngăn ngừa những biến chứng nặng nề trong tương lai. Hành động sớm đối với bệnh đái tháo đường không chỉ là trách nhiệm của ngành Y tế mà còn là sự chủ động của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội trong hành trình bảo vệ sức khỏe cộng đồng.