HƯNG YÊN – “DỌN ĐƯỜNG” CHO Y TẾ SỐ

Sau hơn hai tháng triển khai chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa dữ liệu, những con số từ 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế đang dần được “làm sạch”, cho thấy một khối lượng công việc lớn, phức tạp nhưng cũng đầy dấu ấn của ngành Y tế Hưng Yên trong hành trình chuyển đổi số.

Chuẩn hóa dữ liệu, kết nối toàn ngành

Chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế của tỉnh Hưng Yên không đơn thuần là một chiến dịch kỹ thuật. Đây là quá trình “đi vào từng trường dữ liệu”, rà soát từng thông tin, đối chiếu, cập nhật, loại bỏ dữ liệu trùng lặp, xử lý những bản ghi thiếu hoặc sai, đồng thời từng bước tạo lập một hệ thống dữ liệu thống nhất, có khả năng liên thông và sử dụng chung.

Thực hiện Kế hoạch số 4532/KH-SYT ngày 11/7/2026 của Sở Y tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hưng Yên đã chủ động xây dựng kế hoạch, ban hành hướng dẫn, tổ chức các lớp tập huấn trực tiếp và trực tuyến; theo dõi, tổng hợp tiến độ hằng tuần; đồng thời hỗ trợ các cơ sở y tế, đặc biệt là các Trạm Y tế xã, phường, trong quá trình rà soát, bổ sung và chỉnh sửa dữ liệu.

Trong chuyển đổi số y tế, dữ liệu không chỉ là những con số nằm trên máy chủ. Mỗi bản ghi là một con người, một lượt khám, một mũi tiêm, một trường hợp bệnh, một quá trình điều trị. Dữ liệu càng chính xác, đầy đủ và được cập nhật thường xuyên thì khả năng quản lý sức khỏe, dự báo nguy cơ và tổ chức các hoạt động chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân càng hiệu quả.

Công việc càng trở nên phức tạp khi hệ thống y tế đang vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Những tên đơn vị, mã cơ sở, tài khoản cũ sau quá trình sắp xếp không còn phù hợp; trong khi các phần mềm chuyên ngành chưa phải lúc nào cũng được cập nhật đồng bộ theo mô hình mới. Bởi vậy, phía sau mỗi trường hợp được trả kết quả “đã liên thông” là cả một quá trình rà soát, xác định đúng đơn vị, đúng mã cơ sở, đúng tài khoản và đúng đối tượng mã định danh/CCCD.

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hưng Yên, ở lĩnh vực sức khỏe bà mẹ, trẻ em/sức khỏe sinh sản, danh sách trên hệ thống hiện vẫn còn những tài khoản của các đơn vị cũ: 10 Trung tâm Y tế huyện - những đơn vị này đã giải thể; 304 điểm trạm, nhưng trên thực tế toàn tỉnh có 104 Trạm Y tế xã, phường. Chính sự tồn tại của các tài khoản, mã cơ sở và thông tin đơn vị cũ đã khiến tỷ lệ trên hệ thống có sự chênh lệch so với thực tế.

TYT xã Đông Hưng tăng tốc làm sạch dữ liệu

Đây cũng chính là rào cản của quá trình chuyển đổi số sau sắp xếp đơn vị hành chính: không chỉ “xóa cái cũ, tạo cái mới”, mà phải bảo đảm dữ liệu lịch sử được giữ lại, được quy chiếu đúng và tiếp tục có giá trị trong hệ thống mới.

Với 104 Trạm Y tế xã, phường đang thực hiện chức năng chăm sóc sức khỏe ban đầu ở cơ sở, việc chuẩn hóa dữ liệu được cập nhật hằng ngày, từ tiêm chủng, sức khỏe bà mẹ - trẻ em đến quản lý bệnh tật và nhiều chương trình y tế cộng đồng khác. Vì thế, cán bộ y tế tại Trạm Y tế không chỉ là người cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe mà còn là một “mắt xích dữ liệu” trong hệ thống y tế số.

Trong lĩnh vực sức khỏe bà mẹ, trẻ em/sức khỏe sinh sản, đến ngày 31/8/2026, hệ thống ghi nhận 122/557 tài khoản được kết nối từ các phần mềm HIS/V20/Hmis đến hệ thống eMCH, tỷ lệ chỉ đạt 21,9%. Tuy nhiên, khi loại bỏ 424 tài khoản tài khoản không còn phù hợp với mô hình tổ chức thực tế, tỷ lệ trên được tính lại là 122/133, đạt 91,7%. Chính sự khác biệt này cho thấy trong chiến dịch làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa dữ liệu thì chất lượng dữ liệu và danh mục đơn vị mang tính quyết định cách nhận định về kết quả chuyển đổi số. Một hệ thống có nhiều tài khoản chưa chắc đồng nghĩa với một hệ thống có nhiều cơ sở đang hoạt động. Ngược lại, việc chuẩn hóa đúng danh mục cơ sở, mã định danh và đơn vị hành chính mới giúp phản ánh chính xác hơn năng lực liên thông thực tế.

Tại tuyến tỉnh, trong tổng số 37 đơn vị thuộc Sở Y tế, đã có 26 đơn vị liên thông; trong đó 22/23 bệnh viện đa khoa và 3/3 bệnh viện chuyên khoa phụ sản, sản nhi đã liên thông. Việc liên thông dữ liệu này không chỉ diễn ra ở các đơn vị công lập mà đang từng bước mở rộng tới khu vực y tế tư nhân.

Cuộc đua “làm sạch” dữ liệu

Nếu coi dữ liệu là “nguyên liệu” của chuyển đổi số y tế thì dữ liệu tiêm chủng là một trong những kho dữ liệu có quy mô lớn và có ý nghĩa trực tiếp đối với công tác phòng bệnh.

Tính đến ngày 08/9/2026, toàn tỉnh Hưng Yên có 1.271.972 đối tượng tiêm chủng được quản lý trên hệ thống. Trong đó, 567.843 đối tượng đã rà soát, cập nhật được trên hệ thống, chiếm 44,6%; tỉ lệ làm sạch dữ liệu chung toàn tỉnh đạt 54,6% (loại trừ số lượng đối tượng đã gộp trùng và ngừng theo dõi); 14.015 trường hợp là trẻ dưới 3 tháng tuổi, thuộc nhóm không bắt buộc nhập thông tin này chiếm 1,1%.

TYT xã Nam Thái Ninh tăng tốc làm sạch dữ liệu

Chỉ riêng việc rà soát, cập nhật dữ liệu đã liên quan tới gần nửa triệu trường hợp, đây là một khối lượng dữ liệu rất lớn, từng đơn vị, từng cán bộ y tế phải tìm kiếm, đối chiếu, xác minh, cập nhật, xử lý trùng lặp và từng bước gắn dữ liệu với định danh cá nhân. Nhiều địa phương trên toàn tỉnh đã huy động nhân lực, tập trung đẩy nhanh tiến độ, một số địa phương có tỷ lệ làm sạch dữ liệu trên trên 90%, như xã: Quang Hưng (99,5%); Lương Bằng (95,8%); Đức Hợp (93,9%),... Theo bảng theo dõi của Bộ Y tế/Cục Phòng bệnh, kết quả làm sạch dữ liệu tiêm chủng của Hưng Yên hiện xếp khoảng thứ 9/34 tỉnh, thành phố. Điều này phản ánh nỗ lực của cả hệ thống trong một nhiệm vụ đòi hỏi sự kiên trì, chính xác và phối hợp liên ngành.

Ở lĩnh vực HIV/AIDS, kết quả cho thấy một mức độ hoàn thành rất cao trong công tác rà soát dữ liệu tại cộng đồng. Đến hết ngày 31/8/2026, 100% xã, phường đã hoàn thành rà soát, đối chiếu cơ sở dữ liệu HIV tại cộng đồng; 3.544/3.544 ca nhiễm HIV được rà soát, đối chiếu, đạt 100%. Tại 10/11 cơ sở điều trị ARV đã hoàn thành việc rà soát, đối chiếu; 2.430/2.468 bản ghi về điều trị ARV trên phần mềm HMED đã được rà soát và làm sạch, đạt 98,5%. Đây là những con số biết nói, nó không chỉ có ý nghĩa về mặt kỹ thuật, mà còn bảo đảm tính chính xác, tính bảo mật gắn trực tiếp với quá trình quản lý, theo dõi và điều trị người bệnh. Mỗi thay đổi về nơi cư trú, số căn cước, cơ sở điều trị hay tình trạng điều trị đều cần được cập nhật kịp thời.

Một cuộc “dọn đường” cho nền y tế số phát triển

Có thể thấy những khó khăn mà ngành Y tế Hưng Yên đang phải tập trung tháo gỡ là sự thay đổi về địa giới và đơn vị hành chính sau sắp xếp giữa Hưng Yên và Thái Bình trước đây. Thông tin tỉnh, xã/phường, thôn/tổ dân phố được xác định và gán lại theo đơn vị hành chính mới. Hệ thống dữ liệu lịch sử được hình thành qua nhiều năm, trên nhiều phần mềm khác nhau, nên không tránh khỏi tình trạng không đồng nhất về định dạng, thiếu thông tin hoặc cập nhật chưa kịp thời.

Sau quá trình tổ chức lại đơn vị hành chính, vấn đề về nhân lực cũng đang là một bài toán nan giải, một số cán bộ được phân công nhiệm vụ mới chưa có nhiều kinh nghiệm khai thác, nhập liệu và quản lý dữ liệu trên các phần mềm chuyên ngành. Điều này khiến tiến độ giữa các đơn vị chưa đồng đều.

Đặc biệt là vấn đề công nghệ. Một số phần mềm chưa được cập nhật đầy đủ theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: tài khoản, mã cơ sở, tên đơn vị cũ vẫn còn tồn tại. Quá trình kết nối giữa HIS, phần mềm y tế cơ sở và các hệ thống chuyên ngành tiếp tục phát sinh lỗi về định dạng, trường dữ liệu, mã cơ sở và các điều kiện ràng buộc. Hay nói cách khác, muốn có dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung”, trước hết phải giải quyết được những “điểm nghẽn” từ chính hệ thống dữ liệu.

Trong chiến dịch này, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hưng Yên không đứng ngoài cuộc, mà trực tiếp tham gia hướng dẫn, giám sát và hỗ trợ các đơn vị. Từ việc tổ chức tập huấn, theo dõi tiến độ hằng tuần đến hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến cho các Trạm Y tế xã, phường; từ việc rà soát dữ liệu đến phối hợp với Sở Y tế, các đơn vị thuộc Bộ Y tế và các đơn vị quản trị phần mềm để tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật, tất cả tạo thành một chuỗi công việc liên tục, có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng của toàn bộ hệ thống.

Mục tiêu cuối cùng không phải là tạo ra một bảng xếp hạng đẹp hay hoàn thành một chiến dịch theo thời hạn, mà quan trọng hơn là hình thành được một nền tảng dữ liệu có khả năng “sống” cùng hoạt động chuyên môn.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hưng Yên cũng xác định rõ yêu cầu chuyển từ phương thức làm sạch dữ liệu theo từng đợt sang duy trì thường xuyên, liên tục, gắn trách nhiệm cập nhật dữ liệu với hoạt động chuyên môn hằng ngày. “Làm sạch dữ liệu” sẽ không còn là một chiến dịch đặc biệt, mà trở thành một phần tất yếu của ngành y tế số.

Đích đến xa hơn là khi dữ liệu của 104 Trạm Y tế xã, phường, các bệnh viện, cơ sở y tế tư nhân và các chương trình chuyên ngành có thể kết nối thông suốt, khi một thông tin được cập nhật ở nơi phát sinh có thể được sử dụng chính xác ở nơi cần sử dụng, khi dữ liệu lịch sử không bị đứt gãy sau mỗi lần thay đổi địa giới, tổ chức và khi cán bộ y tế có thể dựa trên dữ liệu liên thông để ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn. Điều đó đồng nghĩa với việc sẽ có ngày càng nhiều hơn những chẩn đoán chính xác, giúp người bệnh đẩy lùi bệnh tật, có một cuộc sống khỏe mạnh hơn./.