5 sai lầm khi dùng thực phẩm bổ sung có thể gây hại cho sức khỏe
Sử dụng thực phẩm bổ sung không đúng cách có thể gây tác dụng phụ, tương tác thuốc và ảnh hưởng đến sức khỏe.
Thực phẩm bổ sung như vitamin, khoáng chất, men vi sinh và các chiết xuất từ thảo dược ngày càng được nhiều người sử dụng với mong muốn cải thiện sức khỏe. Việc bổ sung đầy đủ các vitamin và khoáng chất cần thiết sẽ hỗ trợ sức khỏe lâu dài một cách hiệu quả.
Tuy nhiên, không phải sản phẩm nào cũng cần thiết hoặc phù hợp với tất cả mọi người. Việc sử dụng sai cách, dùng quá liều hoặc kết hợp nhiều sản phẩm thiếu kiểm soát có thể dẫn đến những rủi ro không mong muốn.
Dưới đây là 5 sai lầm phổ biến cần tránh khi chọn mua và sử dụng thực phẩm bổ sung.
1. Tự ý sử dụng thực phẩm bổ sung khi chưa biết cơ thể có thiếu không
Một trong những sai lầm phổ biến nhất là tự mua thực phẩm bổ sung chỉ vì nghe nói sản phẩm đó tốt cho sức khỏe, giúp tăng sức đề kháng hoặc cải thiện một vấn đề nào đó theo những thông tin trên mạng xã hội.
Theo TS. BS Đặng Ngọc Hùng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và tư vấn dinh dưỡng (NRECI), có nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến thiếu vi chất và có thể cải thiện được bằng thực phẩm bổ sung các vi chất cần thiết. Thực tế nhiều người thường bổ sung chưa đúng, ví dụ thiếu kẽm lại đi uống canxi, thiếu canxi lại bổ sung magie,… dẫn đến việc bổ sung nhiều nhưng không hiệu quả.
Trên thực tế, nhu cầu bổ sung vitamin và khoáng chất ở mỗi người không giống nhau, phụ thuộc vào chế độ ăn uống, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khả năng hấp thu dinh dưỡng.
2. Nghĩ rằng dùng liều càng cao thì hiệu quả càng tốt
Nhiều người cho rằng bổ sung vitamin và khoáng chất với liều lượng cao sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh nhanh hơn. Tuy nhiên, đây là quan niệm không chính xác.
Cơ thể chỉ cần một lượng dưỡng chất nhất định để duy trì các hoạt động bình thường. Khi bổ sung vượt quá nhu cầu, một số chất có thể tích lũy và gây tác dụng bất lợi. Ví dụ, sử dụng quá nhiều vitamin A có thể gây đau đầu, ảnh hưởng đến gan và sức khỏe xương. Bổ sung quá mức sắt có thể gây buồn nôn, nôn và làm tổn thương gan hoặc các cơ quan khác.
Đặc biệt, các vitamin tan trong chất béo như A, D, E và K có khả năng tích lũy trong cơ thể. Do đó, người sử dụng cần tuân thủ liều lượng được khuyến nghị, không tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian bổ sung khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
3. Kết hợp quá nhiều loại thực phẩm bổ sung cùng lúc
Sử dụng nhiều sản phẩm cùng lúc không đồng nghĩa với việc cơ thể nhận được nhiều lợi ích hơn. Ngược lại, thói quen này có thể khiến tổng lượng vitamin và khoáng chất nạp vào vượt quá nhu cầu.
Cần thận trọng khi lựa chọn và sử dụng thực phẩm bổ sung để an toàn cho sức khỏe. Ảnh minh họa.
Người tiêu dùng cần kiểm tra thành phần của từng sản phẩm trước khi kết hợp. Tốt nhất nên liệt kê tất cả thực phẩm bổ sung đang sử dụng và trao đổi với chuyên gia y tế để tránh bổ sung trùng lặp hoặc vượt quá mức an toàn.
4. Bỏ qua nguy cơ tương tác giữa thực phẩm bổ sung và thuốc đang dùng
Đây là sai lầm có thể gây ra những ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả điều trị và sức khỏe. Một số vitamin, khoáng chất hoặc chiết xuất thảo dược có thể làm thay đổi khả năng hấp thu, chuyển hóa hoặc đào thải thuốc. Điều này có thể làm giảm hiệu quả của nhiều loại thuốc hoặc làm tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ.
Ngoài ra, một số thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến quá trình phẫu thuật hoặc phản ứng của cơ thể với thuốc gây mê. Vì vậy, người đang điều trị bệnh, sử dụng thuốc kê đơn hoặc chuẩn bị phẫu thuật cần thông báo đầy đủ với bác sĩ về các sản phẩm bổ sung đang dùng.
5. Tin hoàn toàn vào quảng cáo sản phẩm
Thực phẩm bổ sung không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc điều trị. Những lời giới thiệu về công dụng cũng không đồng nghĩa với việc sản phẩm đã được chứng minh đầy đủ về hiệu quả và độ an toàn.
Thực tế, một số sản phẩm thực phẩm bổ sung vẫn lợi dụng hình thức tự công bố, tự quảng cáo để thổi phồng công dụng, khiến người tiêu dùng hiểu sai về giá trị và tác dụng thực sự của sản phẩm.
Trước tình trạng này, trong Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ Y tế đề xuất quy định quản lý nhóm thực phẩm bổ sung theo hai cơ chế để doanh nghiệp lựa chọn:
- Thứ nhất, thực phẩm bổ sung thông thường chưa được nghiên cứu bài bản về sản phẩm bao gồm công dụng, tiêu chuẩn thì không được công bố khuyến cáo sức khỏe và được áp dụng hình thức công bố tiêu chuẩn sản phẩm.
- Thứ hai, thực phẩm bổ sung có công bố khuyến cáo sức khỏe phải áp dụng hình thức đăng ký công bố sản phẩm do cần có nghiên cứu bài bản về công dụng, hồ sơ kỹ thuật để chứng minh tiêu chuẩn sản phẩm, độ ổn định để đánh giá hạn sử dụng sản phẩm.
Việc đưa nhóm thực phẩm bổ sung có khuyến cáo sức khỏe phù hợp theo Codex. Hướng dẫn của Codex về công bố dinh dưỡng và sức khỏe (CAC/GL 23-1997) yêu cầu công bố sức khỏe phải dựa trên bằng chứng khoa học hiện hành, và mức độ bằng chứng phải tương xứng với loại tác dụng được công bố.
Codex không tự động cho phép mọi thực phẩm có bổ sung vitamin, khoáng chất được công bố tác dụng sức khỏe và không chủ trương bổ sung vitamin, khoáng chất một cách tùy tiện. Việc bổ sung phải có mục đích dinh dưỡng phù hợp, có cơ sở khoa học, bảo đảm an toàn dựa trên tổng lượng hấp thụ và không gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.
Theo TS. Dược sĩ Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), việc đưa nhóm thực phẩm này vào diện tiền kiểm sẽ khắc phục những bất cập thời gian qua, bảo đảm công bằng trong kinh doanh giữa các doanh nghiệp, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.
Người tiêu dùng khi mua sản phẩm thực phẩm bổ sung nên kiểm tra kỹ bảng thành phần, hàm lượng dưỡng chất, hướng dẫn sử dụng, cảnh báo, hạn dùng, nhà sản xuất và nguồn gốc xuất xứ. Không nên lựa chọn chỉ dựa trên lời quảng cáo hoặc đánh giá truyền miệng trên mạng xã hội. Cách tốt nhất là mua từ các thương hiệu đáng tin cậy và các nhà bán lẻ uy tín, đồng thời tìm kiếm các chứng nhận chất lượng của bên thứ ba xác nhận sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn cao.
Thiên Châu



