Trong không khí oi ả, nóng bức của những ngày hè, nhu cầu sử dụng nước đá tăng cao, từ khu vực thành phố, thị trấn đến những vùng thôn quê, nước đá viên đều “hút” khách. Lợi ích của nước đá viên dùng liền đem lại là: thuận tiện cho người tiêu dùng dễ mua, sử dụng ngay, giá thành rẻ thích hợp, nhiệt độ thấp phù hợp với thói quen số đông người tiêu dùng. Tuy nhiên, đa số người tiêu dùng sử dụng đá viên một cách vô thức, không quan tâm đến vấn đề đảm bảo an toàn thực phẩm của sản phẩm này. Ít người tiêu dùng biết được nước đá viên cũng là thực phẩm được dùng trực tiếp phải đáp ứng được đầy đủ các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm.  

1. Hậu quả của việc sử dụng nước đá viên không đảm bảo an toàn thực phẩm

Trên thực tế, các xét nghiệm đã chỉ ra rằng, nước đá bẩn dễ nhiễm vi khuẩn E.coli, Coliforms, Feacal streptoccocus có thể gây bệnh đường ruột, tiêu chảy cấp, một số gây suy thận, nhiễm khuẩn đường huyết. Riêng trực khuẩn mủ xanh có trong nước đá “bẩn” nếu xâm nhập vào phổi, thận, đường tiết niệu... có thể gây chết người. Hơn nữa sản xuất nước đá chưa qua xử lý, nguồn nước còn có nguy cơ tồn dư kim loại nặng, hóa chất như: thủy ngân, chì, asen, kẽm,...là mối nguy hại nghiêm trọng đối với sức khỏe con người. 

2. Các quy định đảm bảo an toàn thực phẩm đối với nước đá dùng liền

 a) Đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh nước đá:

Cơ sở sản xuất, kinh doanh nước đá dùng liền phải được cấp Giấy Chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm khi đáp ứng đủ các điều kiện sau:

  - Về cơ sở vật chất và trang thiết bị dụng cụ: Tuân thủ các điều kiện quy định tại Điều 4, Điều 5 (đối với cơ sở sản xuất) và Điều 6 và Điều 7 (đối với cơ sở kinh doanh) Nghị định 67/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 “quy định về điều kiện sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành của Bộ Y tế” của Chính Phủ. Cụ thể: Thiết bị, dụng cụ phải phù hợp với yêu cầu công nghệ sản xuất; bảo đảm an toàn, không gây ô nhiễm thực phẩm, dễ làm sạch, khử trùng, bảo dưỡng. Thiết bị, dụng cụ sản xuất di động phải bền, dễ di chuyển, tháo lắp và làm vệ sinh. Có đủ thiết bị rửa tay, khử trùng tay, ủng, giầy, dép trước khi vào khu vực sản xuất nước đá; Có đủ thiết bị, dụng cụ sản xuất phù hợp để đóng gói đá viên;  Thiết bị phòng, chống côn trùng và động vật gây hại phải được làm bằng các vật liệu không gỉ, dễ tháo rời để làm vệ sinh, thiết kế phù hợp, bảo đảm ngăn chặn được sự xâm nhập của côn trùng và động vật gây hại...

   - Về con người: Tuân thủ các điều kiện quy định tại Điều 3 (đối với cơ sở sản xuất) và Điều 7 (đối với cơ sở kinh doanh) Thông tư 15/2012/TT-BYT ngày 12/9/2012 quy định về điều kiện chung bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm của Bộ Y tế: Chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất thực phẩm phải được tập huấn, được cấp Giấy xác nhận tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm và được khám sức khoẻ được cấp Giấy xác nhận đủ sức khoẻ theo quy định của Bộ Y tế. Người trực tiếp sản xuất thực phẩm phải mặc trang phục bảo hộ riêng, đội mũ, đi găng tay chuyên dùng, đeo khẩu trang và phải tuân thủ các quy định về thực hành đảm bảo vệ sinh: giữ móng tay ngắn, sạch sẽ và không đeo nhẫn, đồng hồ. Không hút thuốc, khạc nhổ trong khu vực sản xuất thực phẩm.

  - Về nguồn nước sử dụng trong sản xuất nước đá dùng liền:

     + Đối với nguồn nước máy do cơ quan quản lý cho phép phải đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2009/BYT đối với nguồn nước dùng ăn uống. Đơn vị sử dụng nước phải thường xuyên vệ sinh thiết bị lọc, thiết bị chứa đựng nhằm đảm bảo vệ sinh trong quá trình sử dụng.

     + Đối với nguồn nước ngầm: Nếu sử dụng nhằm mục đích sản xuất phải xét nghiệm các chỉ tiêu được quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2009/BYT.

b) Yêu cầu đối với sản phẩm nước đá dùng liền:

- Các sản phẩm nước đá dùng liền của Cơ sở sản xuất nước đá dùng liền phải được công bố phù hợp Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 10:2011/BYT đối với nước đá dùng liền tại Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm. Cụ thể, nguồn nước sản xuất đá phải đáp ứng các yêu cầu quy định tại QCVN 01:2009/BYT về chất lượng nước ăn uống, được xử lý qua hệ thống lọc và diệt vi khuẩn bằng tia cực tím; quy trình sản xuất nước đá khép kín hoàn toàn tự động, không có sự tiếp xúc trực tiếp với bàn tay con người; nước đá dùng liền phải được đóng gói trong bao bì kín và ghi nhãn theo đúng quy định về nhãn hàng hóa. Định kỳ phải tổ chức lấy mẫu đá để kiểm nghiệm các chỉ tiêu hóa lý, vi sinh vật và chất lượng như đã công bố.

3. Lời khuyên đối với người tiêu dùng

Đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống như cà phê, giải khát, nhà hàng... chỉ mua sản phẩm đá dùng liền của cơ sở sản xuất đá dùng liền cung cấp đầy đủ hồ sơ về an toàn thực phẩm như giấy tiếp nhận bản công bố hợp quy do Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm cấp, phiếu kiểm nghiệm sản phẩm đá dùng liền định kỳ.

Đối với người tiêu dùng, đừng lạm dụng nước đá dùng liền, nên dùng ở dạng ướp lạnh sản phẩm nhất là sản phẩm nước giải khát; Chỉ lựa chọn sử dụng các loại nước đá dùng đáp ứng đầy đủ các quy định của pháp luật, phải được đóng gói trong bao bì kín có ghi nhãn đầy đủ các nội dung: địa chỉ cơ sở sản xuất, số tiếp nhận bản công bố hợp quy...

ThS. Phạm Vân Thành - Chi cục ATTP