Như chúng ta đã biết HIV lây truyền qua 3 con đường chính là: đường máu, qua quan hệ tình dục không an toàn và lây từ mẹ sang con. Trong đó, đa số nguồn lây nhiễm HIV ở trẻ là do người mẹ nhiễm HIV truyền sang cho trẻ trong 3 giai đoạn mang thai, chuyển dạ và cho con bú sữa mẹ. Khoa học đã chứng minh nếu người mẹ mang thai nhiễm HIV được can thiệp từ những tháng đầu của thai kỳ và đủ cả 3 giai đoạn trên thì khả năng lây nhiễm HIV sang cho con chỉ còn 2-5% thậm chí 0%. Do đó, phụ nữ mang thai chủ động đi xét nghiệm HIV ở những tháng đầu tiên của thai kỳ và tiếp cận dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS khi biết mình bị nhiễm HIV có vai trò vô cùng quan trọng, góp phần làm giảm số trẻ nhiễm HIV bị lây truyền từ mẹ.

          Tuy nhiên, nếu người mẹ mang thai được phát hiện nhiễm HIV từ sớm, cần chú ý 3 giai đoạn: Giai đoạn mang thai cần được tư vấn và tuân thủ điều trị ARV và chế độ dinh dưỡng, chăm sóc thai nhi; Giai đoạn chuyển dạ đẻ cần liên hệ với dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS để trẻ sau sinh từ mẹ nhiễm HIV được uống siro dự phòng phơi nhiễm sớm nhất trong vòng 72 giờ sau sinh; Giai đoạn bú mẹ nên cho trẻ dùng thức ăn thay thế sữa mẹ.

Tại Hưng Yên, hoạt động xét nghiệm HIV tự nguyện được bắt đầu từ năm 2010, tính từ năm 2010 đến cuối năm 2016 đã phát hiện 38 phụ nữ mang thai nhiễm HIV, trong đó có 32 trường hợp được điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, 30 trẻ sinh ra từ bà mẹ nhiễm HIV đã làm xét nghiệm HIV và đều có kết quả âm tính. Như vậy, phụ nữ mang thai cần khám thai từ những tháng đầu của thai kỳ để được tư vấn, xét nghiệm HIV sớm nếu nhiễm HIV được điều trị kịp thời góp phần làm giảm số trẻ nhiễm HIV do lây truyền từ mẹ, nếu không nhiễm HIV thì cũng được các y bác sĩ cung cấp các kiến thức về phòng, chống HIV/AIDS cho bản thân và cách chăm sóc thai nhi.

          Tuy nhiên, trên thực tế cho thấy việc phụ nữ mang thai khi đi khám, xét nghiệm biết mình nhiễm HIV nhưng không tiếp cận dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS. Đặc biệt, một số trường hợp khi biết mình bị nhiễm trong lúc chuyển dạ đẻ còn cố tình né tránh dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS vì sợ chồng, gia đình nhà chồng biết. Do đó, việc quản lý và tiếp cận để tư vấn dự phòng lây truyền cho con họ tế gặp không ít khó khăn.

          Vì một tương lai trẻ thơ tươi đẹp phụ nữ mang thai cần chủ động đi khám, xét nghiệm HIV sớm để phát hiện kịp thời từ đó có biện pháp phòng lây nhiễm HIV sang con, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu “Hướng tới loại trừ tình trạng lây truyền HIV từ mẹ sang con”.

Nguyễn Hà - Trung tâm PC. HIV/AIDS